ทฤษฎีบุญนิยม ปรัชญา.docx
เนื้อหาในไฟล์
ทฤษฎีบุญนิยม ปรัชญา ‘ บุญนิย ม ’ อุดมการณ์ของชาวอโศก ปรัชญา “บุญนิยม” ซึ่งเป็นปรัชญาที่มีรากฐานมาจาก ปรัชญาพุทธศาสนา เป็นปรัชญาที่มุ่งสร้างคนที่ประเสริฐ โดยใช้กระบวนการที่มีองค์ประกอบในชีวิตประจำวัน (บ้าน วัด โรงเรียน) เป็นปัจจัยฝึกฝนการลด ละ เสียสละตัวตน จนกระทั่งหมดตัวหมดตน เหลือแต่การให้ผู้อื่น และสร้างคุณค่าไว้ให้กับโลกอย่างไม่มีที่สิ้นสุด ปรัชญา“บุญนิยม”จะเป็นทางออกในอนาคตอั นใกล้นี้ ทั้งของประเทศไทย และ ประเทศอื่นๆทั่ว โลกที่ ติดเชื้อ “ทุนนิยม” ซึ่ง กำลังนำโลกไปสู่ความพังทลายอย่าง เห็นได้ชัดเจนมากขึ้นๆเรื่อยๆ ที่มา : แต่เดิมคำว่า "บุญนิยม" ยังไม่คุ้นเคยในหมู่นักวิชาการ และ แม้แต่นักการศาสนาก็ยังไม่มีผู้ใดอธิบายไว้ จนกระทั่งเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2530 กลุ่มผู้ ปฏิบัติธรรมชาวอโศก ( สำนักสันติอโศก) ซึ่งมีสมณะ โพธิ รัก ษ์ เป็นผู้นำ ได้อรรถาธิบายแจกแจง ความหมาย ที่มา ปรัชญา แนวคิด ระบบบุญนิยมดังนี้ ปรัชญา แนวคิด และอุดมการณ์ของระบบบุญนิยม โดยสามัญสำนึกแล้ว จุดหมายที่มนุษย์ทุกคนต้องการ คือสิ่งที่เรียกว่าความสุข ซึ่งเป็นความสุขที่เกิดจากการได้เสพ รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ผ่าน ตา หู จมูก ลิ้น ผิวกาย และจิตใจ หรือการรับรู้ที่เกิดจากการกระทบสัมผัสระหว่างอายตนะภายในและอายตนะภายนอก การได้มาซึ่งความสุขดังกล่าว มนุษย์ได้ใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีต่างๆ มาเป็นเครื่องมือบำบัดให้เกิดความสุขเหล่านั้น และเรียกสภาพความสุขนั้นว่า “ สวรรค์ ” แต่สภาวะและปริมาณของสวรรค์ หรือความพึงพอใจที่มนุษย์สร้างขึ้นนั้นไม่ยั่งยืน มนุษย์จึงต้องแสวงหาและสะสมปริมาณของสิ่งที่เรียกว่าความสุขเหล่านั้น เพื่อรักษาดุลของความสุขให้คงอยู่นานที่สุดช่วงเวลาใด ปริมาณความสุขหรือความพอใจเกิดลดหายไป ปัญหาหรือความทุกข
อ่านต่อ
์ ก็ปรากฏขึ้น เรียกสภาพความทุกข์ในทางศาสนาว่า “ นรก ” มนุษย์ผู้นั้นก็จะวิ่งแสวงหาความสุขมาเติมให้เต็มอีกในครั้งต่อไป เพราะความไม่ยั่งยืนของความสุข ดังนั้นสภาวะนรก หรือ สวรรค์ จึงเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป หมุนวน เป็นวัฏ จักรของชีวิต หากแต่ ระบบบุญนิยม ได้ให้คำตอบเกี่ยวกับสาระของชีวิต โดยให้คำตอบต่อคำถามที่ว่า “ชีวิตนี้เกิดมาเพื่ออะไร ? เกิดมาเพื่อตา ย. ..! ” “ถ้าอย่างนั้น เกิดมาทำไม ? เกิดมาทำงา น. ..! ” “ทำงานเพื่ออะไร ... ? เพื่อให้ตายอย่างมีคุณค่า สมกับที่ได้เกิดมาเป็นมนุษย์.” ความตาย กับการทำงาน จึงมิใช่ปัญหาสำหรับผู้ที่รู้และเข้าใจสัจจะดีแล้ว นักปรัชญาวิถีพุทธ ได้หยิบยกเอาความทุกข์ มาเป็นทัศนะแม่บทในการกำหนดทิศทาง การแก้ปัญหาของมนุษย์ ทำให้มนุษย์เข้าใจแก่นสารของชีวิตได้ลึกขึ้น การตรัสรู้หลักอริยสัจ 4 ของ องค์ พระสัมมา สัม พุทธเจ้า ก็เกิดจากมโนทัศน์ของความทุกข์ โดยเริ่มจากการค้ นหาว่าปัญหาหรือความทุกข์คืออะไร ( ทุกข์) เมื่อเห็นตัวตนของความทุกข์แล้ว จึงตั้งเป้าหมายให้แก่ตนเองว่า จะต้องไปเสียให ้พ้นจากความทุกข์เหล่านั้นให้ได้(นิโรธ) จึงแสวงหาหนทาง (มรรค) ในการกำจัดปัญหาหรือทุกข์เหล่านั้นด้วยวิธีการต่างๆ โดยเริ่มจากค้นหาต้นเหตุ ( สมุทัย) เป็นเบื้องต้นก ่อน นี่คือกลวิธีในการแก้ไขปัญหา ที่ได้ผลมาแล้ว กลายเป็นทฤษฎีต้นแบบให้อีกหลายทฤษฎีได้นำมาใช้อ้างอิง จะเห็นว่าการมองชีวิตภายใต้มโนทัศน์ของความทุกข์ ก่อให้เกิดคำถามมากมาย และเป็นที่มาของการแสวงหาองค์ความรู้ในสาขาต่ างๆ ไม่ว่าจะเป็นมิติทางการเมือง การปกครอง มิต ิ ทางเศรษฐศาสตร์เชิงพุทธ มิติทางสังคม ชุมชน สิ่งแวดล้อม และ มิติทางการศึกษา ศิลปะ และการพัฒนาทรัพยากรมนุ ษย์ ในทุกมิติจะมีทิศทางเดียวกัน คือ การสลาย กิเลส อันเกิดจาก “ อัตตทิฏฐิ ” ( อัตตา + ทิฏฐิ = ความเห็นว่าเป็นอัตตาตัวตน) และ “ อัตต วา-ทุปาทาน ” ( อัตตา + วาทะ + อุปาทาน = การยึดเอาภาษามาเป็นอัตตาตัวตน) ที่มนุษย์ทุกวันนี้ไปยึดถือแนวคิด ( Concepts) บางเรื่องที่สะท้อนผ่านทางภาษา มาเป็นอัตตาตัวตนของความจริง ลักษณะบุญนิยม 11 ประการ มีดังนี้ ทวนกระแสกับทุนนิยม แต่ไม่ได้เป็นศัตรูกับทุนนิยม เพราะบุญนิยมมุ่งให้ ส่วนทุนนิยม มุ่งเอา จึงไม่ขัดกัน ลงกันได้ตามเป็นจริง มีคุณธรรมเข้าเขตโลกุตระ อยู่เหนือกิเลสได้ ทำได้ยาก แม้ยากก็ต้องทำ เพราะเป็นสิ่งที่ดีงาม เป็นไปได้ ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน เป็นสัจธรรมแท้สำหรับมนุษย์และสังคม กำไร คือ การให้ การเสียสล ะ เน้นสร้างคนให้มีคุณธรรม และพ้นทุกข์ จนประสบผลสำเร็จเป็นเรื่องหลัก การสร้างรายได้ การสร้างวัตถุทรัพย์ อันได้แก่ ลาภ ยศ สรรเสริญ และ โลกีย สุขมาให้แก่ตน หรือการสร้างวิชาการ ถือเป็นเรื่องรอง เข้าถึงสภาว ธรรม ขั้นเปลี่ยนแปลงพัฒนาจิตวิญญาณ ความอุดมสมบูรณ์ จะอยู่ที่ส่วนรวม หรือส่วนกลาง ไม่ใช่อยู่ที่ส่วนบุคคล เชิญชวนให้มาพิสูจน์ได้ เช่นเดียวกับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ จุดสัมบูรณ์ คือ อิสเสรีภาพ ภราดรภาพ สันติภาพ สมรรถภาพ และบูรณภาพ คุณลักษณะของผู้ถึงบุญนิยม 6 ประการ มี ดังนี้ ไม่เผาผลาญทำลาย มีความประหยัด มีชีวิตเรียบง่าย สมถะ ไม่เอาเปรียบใคร มีความมักน้อย กล้าจน เสียสละให้ได้มากที่สุดอยู่เสมอ ใ ฝ่ศึกษา สร้างสรร สร้างสมรรถนะ ขยันและอดทน กินน้อย ใช้น้อย ทำงานมาก จุนเจือสังคม ผู้ขาดทุนหรือผู้เสียสละ คือ ผู้มีกำไรแก่ชีวิตตนเอง สละออก สะ พั ดออก ไม่สะสม ไม่เห็นแก่ตัว ซื่อสัตย์ สุจริต ยุติธรรม ทัศนะแม่บทของระบบบุญนิยม “ บุญ ” คือ การชำระกิเลสจากจิตของตน ได้เสียสละ หรือได้เสียเปรียบให้กับผู้อื่น ยิ่งไม่ต้องการผลตอบแทนกลับคืนมาเลย ยิ่งเป็นค่าและมวลของ “ บุญ ” “ บาป ” คือเอาเปรียบคนอื่น ลงทุนน้อยแต่รับผลตอบแทนมากกว่า โดยสัจจะย่อมเป็นหนี้สังคมเพราะเท่ากับเอาเปรียบแรงงานคนอื่น “ กรรม ” คือสมบัติทรัพย์แท้ของชีวิตที่ต้องติดตัวไปทุกภพชาติ สัจจะของกรรมนั้น เมื่อทำดี - ดีในตัว เมื่อทำชั่ว - ชั่วทันที ไม่สามารถหลบเลี่ยงได้ แนวปฏิบัติในทางการบริหารแบบบุญนิยม คือ ผู้ที่จะไปเป็นนักบริหาร ต้องมีคุณธรรมระดับอริยะบุค คลชัดเจน รู้จักวิถีทางของ โลกี ยะกับโลกุตระ ทุกอย่างดี ตั้งแต่เศรษฐกิจ การศึกษา กสิกรรม อุตสาหกรรม การเงิน สาธารณสุข การบริโภค การสื่อสาร การเมือง หรือศิลปะอย่างบุญนิยม เป็นการบริหารเพื่อสร้างคน เพื่อการเกื้อกูลให้คนอยู่ร่วมก ันอย่าง สร้างสรร อุดมสมบูรณ์ ร่า เริง เบิกบาน สงบสุข พัฒนาระบบ และกระจายอำนาจการบริหาร โดยการปรับบทบาทผู้บริหาร จากผู้ปฏิบัติและควบคุม เป็นผู้สนับสนุนและอำนวยความสะดวก กำหนดกระบวนการ ให้มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล เที่ยงตรงต่อปัญหาความเดือดร้อนของบุคคลากรโดยเน้นการพัฒนาคนและระบบ ส่งเสริมสมรรถภาพ ความซื่อสัตย์สุจริต ขยัน อดทน สร้างขวัญกำลังใจ และให้หลักประกันความมั่นคงในหน้าที่การงานของผู้ปฏิบัติงาน เปรียบเทียบการบริหาร ระบบบุญนิยมกับทฤษฎี การบริหาร อื่น ๆ สิ่งที่เหมือนกันในทางการบริหาร ไม่ว่าจะเป็นทฤษฎีใด ๆ ซึ่ง มี พัฒนาการมาตั้งแต่ การบริหารเชิงประสิทธิภาพ เชิงมนุษย์สัมพันธ์ เชิงพฤติกรรมศ าสตร์และเชิงระบบ รวมถึงรายบุคคล แม้กระทั่ง ทฤษฎีการบริหาร ระบบบุญนิยม ก็คือ การบร ิหารมุ่งผล ที่ความมีประสิทธิภาพ และความมีประสิทธิผลของการทำงานหรือการแก้ปัญหานั่นเอง เพียงแต่สิ่งที่ทฤษฎีต่างๆนำเสนอนั้น เป็นทฤษฎีที่อยู่ใน ระบบทุนนิยมมุ่งที่จะจัดการกับปัญหาและงาน โดยวิธีการกระตุ้นให้ผู้ปฏิบัติเกิดพฤติกรรม ผ่านกระบวนการที่ตอบสนองผู้ปฏิบัติว่า เขาได้รับหรือจะได้รับผลตอบแทนในรูปวัตถุ การยอม รับ ชื่อเสียง และความเป็นสุดยอด ... คือเพื่อตัวของเขา(เพิ่มกิเลส) แต่ ทฤษฎีบุญนิยม มุ่งที่ จะลดสิ่งที่จะได้รับให้กับตัวเอง หรือคือ ทำเพื่อผู้อื่น เพื่อโลกโดยส่วนเดียว(ลดกิเลส) ซึ่งแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงในแง่ของพัฒนาการทางด้านจิตวิญญาณ หรือ กล่าว คือ ทุนนิยมกระตุ้นพฤติกรรมโดยมุ่งผลบำบัดความทุกข์ชั่วระยะหนึ่ง(หมุนวน ไม่จบ) แต่บุญนิยมมุ่งสร้างความสุขที่ยิ่งใหญ่และยั่งยืน(นิพพาน) หากจะหยิบยกความเหมือน หรือความต่างของทฤษฎีการบริหารต่างๆที่เรียนรู้ กับ ทฤษฎีบุญนิยม พอเปรียบเทียบได้ดังนี้ ตัวแบบในเชิงระบบทั่วไป : ทุกๆระบบการศึกษาที่ชาวอโศกดำเนินการ มียุทธศาสตร์อยู่ที่การสร้างคน จากปุถุชนทั่วไปสู่อาริยะชนของพุทธ (โสดาบัน สกทาคามี อนาคามี และอรหันต์ตามลำดับ) มีองค์ประกอบแวดล้อมไปด้วย บ้าน(ชุมชน-ชาวชุมชน) วัด(สมณะ/ สิก ขมาตุ) โรงเรียน(คุรุ) เป็น ปัจจัย ป้อนเข้า ( Input ) มียุทธวิธีคือ การฝึกฝนลดกิเลส(จรณะ 15 ) เป็นกระบวนการ( Process ) ได้แก่ 1 . สีล สัมปทา 2 . อินทรีย์สังวร 3 . โภช เนมัตตัญญุ ตา 4 . ชาคริยานุโยค 5 . ศรัทธา 6 . หิริ 7 . โอตตัปปะ 8 . พาหุสัจจะ 9 . วิริยะ 10 . สติ 11 . ปัญญา 12 . ปฐมฌาน 13 . ทุติยฌาน 14 . ตติยฌาน 15 . จตุตถ ฌาน มีคนที่พัฒนาแล้วเป็นผลที่ได้รับ ( Output ) โดยใช้เครื่องมือตรวจวัดได้จากวรรณะ 9 1 . สุ ภระ – เป็นคนเลี้ยงง่าย 2 . สุโปสะ – เป็นคนบำรุงง่าย 3 . อัปปิจ ฉะ – มักน้อย 4 . สัน ตุฏฐะ – สันโดษ 5 . สัลเลขะ – ขัดเกลา 6 . ธ ู ตะ – ศีลเคร่ง 7 . ปา สาธิ กะ – อาการที่น่าเลื่อมใส 8 . อัปปัจ ยะ – ไม่สะสม 9 . วิระ ยารัมภะ – ปรารภความเพียร ทฤษฎีระบบ แผนภาพที่ 2.1 รูปแบบระบบทั่วไป ( ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) พาร์สันส์ บุญนิยม L I วัฒนธรรม สังคม A G เศรษฐกิจ ศาสนา แผน ภาพที่ 2.2 รูปแบบในเชิงระบบ สังคมของ พาร์ สัน (ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) มีนิพพานเป็นแก่น มีการลดกิเลสเป็นหลักการ มีศีลเป็นตัวปฏิบัติ แผน ภาพที่ 2.3 ตัวแบบในเชิงระบบองค์กรแห่งการเรียนรู้ (ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) ก ) ชุมชน เ อกลักษณ์ ปทั สถาน ข ) สถาบัน บ ทบาท คว า มคาดหวัง ระบบสังคม พ ฤติกรรม ค ) บุคคล คลิกภาพ คว า มต้องการ ง ) ชุมชน เ อกลักษณ์ ปทัสถาน แผน ภาพที่ 2.4 ตัวแบบในเชิงระบบสังคมของเกท เซลส์ ( ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) องค์การ พัฒนาการ พฤติกรรมองค์การ และการพัฒนาองค์การบุญนิยม องค์การบุญนิยมในปัจจุบันมีอยู่มากมายที่เชื่อมกับสังคม และเป็นที่ยอมรับของสังคม พบว่า ส่วนที่เชื่อมต่อด้วยว่าดีไม่มีปัญหา เช่น การประเมินภายนอกของโรงเรียน ก็ได้รับการประเมินในเกณฑ์ดีมาก และดี ไม่มีส่วนที่ต้อง ป รับปรุง เป็นต้น ภาวะผู้นำในระบบบุญนิยม ชาวอโศก เคารพกันตามศีล คือบุคคลที่ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบจะได้รับการยอมรับและมีบารมีในการนำมากกว่าบุคคลที่มีศีลน้อย การใช้อำนาจในทางบริหารแทบเป็นไปไม่ได้ในชาวอโศกเพราะทุกคนมาอยู่โดยจิตอาสา ทำงานฟรี แ ลกกับการฝึกฝนตนลดกิเลส เทียบกับทฤษฎี X ทฤษฎี Y ชาวอโศกเชื่อว่าทุกคนมีกิเลส คือธรรมชาติคนจะรักสบาย ขี้เกียจ( X ) แต่พัฒนาได้สู่นิสัยใหม่( Y ) โดยผ่านกระบวนการ สัมมาอริย มรรคองค์ 8 เทียบกับทฤษฎีของ เรด ริน ชาวอโศกเชื่อว่า คำตอบทั้งหมด อยู่ที่คน แต่ไม่ใช ่ เอาใจพะเนาพะนอกัน สิ่งที่จะทำก็ เพียงทำความเข้าใจและให้การสนับสนุนในการฝึกตนของแต่ละคน แล้ว ใน ระยะยาว ถ้าคนดีงานก็ดี เทียบกับทฤษฎีของ เฮอร์เซย์ ชาวอโศกเชื่อว่า ทุกคนจะทำงานได้ดีเมื่อมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ และรับรู้ข้อมูลอย่างละเอียด ตอบข้อสงสัยได้อย่างชัดเจน ถ้าเป้าหมายชัดเจนเท่าไหร่ โปร่งใสแค่ไหน งานก็ออกมาดีเท่านั้น เทียบกับการจูงใจของมาสโลว์ การลดละเลิกกิเลสตามทฤษฎีบุญนิยม การกระตุ้นความต้องการตามทฤษฎีมาสโลว์ ชาวอโศกเชื่อว่า นอกจากความจำเป็นทางร่างกายที่ต้องมีปัจจัย 4 พอสมควรมาหล่อเลี้ยงแล้ว สิ่งที่มากกว่านั้นคือความต้องการ ส่วนเกินซึ่ง เป็นกิเลสทั้งสิ้น ชาวอโศกจะ พยายาม ลด ละตามลำดับจนกระทั่งไม่มีความต้องการอื่นนอกจากปัจจัย 4 ที่น้อยลงๆเรื่อยๆเท่าที่ทำได้ แผน ภาพที่ 2.5 ทฤษฎี การจูงใจของมาสโลว์ กับบุญนิยม ( ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) การจูงใจและการสื่อสาร แรงจูงใจหลักของชาวอโศกก็คือ ต้องการลดกิเลส ส่งผลให้เกิดพฤติกรรมในทางเสียสละ ให้ ยอม การจูงใจ และการติดต่อสื่อสาร เน้นการปฏิบัติธรรม ลดละความเห็นแก่ตัวเป็นค่านิยม สื่อสารกันด้วยความจริงของแต่ละคน เคารพความเชื่อ ความเห็นของกันและกัน(เสมอกันด้วยทิฐิ สมานกันด้วยศีล) การติดต่อสื่อสาร ชาวอโศกสื่อสารกันเป็นระบบเครือแห คือเครือข่ายหลายชั้น หลายระนาบ และสื่อสารไปสู่สาธารณะด้วย ทีวีชุมชน ( บุญนิยมทีวี ) การสื่อสารเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อการบริหารการศึกษาบุญนิยม สื่อบุญ สื่อความจริงที่ถูกโลก(ทุนนิยม)ปิดบัง หลอกลวงไว้ สื่อ วิธีและสิ่งที่จะทำให้เข้าถึงความจริง สื่อความรู้ที่ไม่เป็นพิษเป็นภัย สื่อความรู้ที่ทำให้โลกสงบร่มเย็น... ชาวอโศกเน้นการสื่อสารแบบทุกช่องทาง แผน ภาพที่ 2.6 การ สื่อสารระบบบุญนิยม ( ที่มา แฟ้มภาพของผู้วิจัย) การบริหารทรัพยากรบุคคล ในองค์กรบุญนิยม บริหาร 2 ส่วน คือ ส่วนแรก โดยฐานะที่ถูกกำหนดขึ้น(สมมติ) โดยมีลำดับชั้นของฐานะ 4 ตามหลักศาสนาเป็นเครื่องกำหนดได้แก่ นักผลิต นักบริการ นักบริหาร นักบวช ตามลำดับ ฐานะ ส่วนที่สอง กำหนด โดยธรรม(ปรมัตถ์) ผู้รู้ว่ามีศีลต่ำกว่าจะให้ค่า และเชื่อฟังผู้มีศีลสูงกว่า แต่ก็พิสูจน์ไม่ได้ด้วยตาเปล่า ต้องผ่านการคบคุ้นกันนานพอสมควร อำนาจหน้าที่ และความรับผิดชอบ การบริหารทุกระดับ(สถาบัน กลุ่ม บุคคล)ใช้แนวคิด ทฤษฎีการบริหารบุญนิยม ผู้นำคือผู้รับใช้ คนที่จะเป็นที่ยอมรับการนำอย่างแท้จริงจะต้องผ่านกระบวนการลดละ กิเลส และสร้างบารมี เป็นผู้นำอย่างแท้จริง เพราะชาวอโศกจะยอมรับคนที่ทำงานเพื่อผู้อื่นมาก เห็นแก่ตัวน้อย(มีกิเลสน้อย) ส่วนการทำงานโดยมีตำแหน่ง ไม่ว่าจะมาจากงานที่ทำภายในชุมชน การ แต่งตั้ง หรือ เลือกตั้งจากรัฐ(เช่น อบ ต. ผ ู้ใหญ่บ้าน. .. ฯลฯ) ทุกคนก็เข้าใจและให้ความร่วมมือในบริบทที่เกี่ยวข้องกับสังคมภายนอก แต่สังคมภายใน ก็ยัง ใช้บารมีเป็นตัวตั้ง การตัดสินใจและสั่งการ ในทุกระดับของการตัดสินใจ ชาวอโศกจะใช้มติที่เป็นเอกฉันท์ในกรณีที่เป็นเรื่องสำคัญต่อความเป็นความตายขององค์การ แต่การตัดสินใจโดยทั่วไปจะใช้การปรึกษาหารือและให้คนที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วม ใช้เสียงส่วนใหญ่ในการตัดสิน กรณีเร่งด่วนฉุกเฉิน ชาวอโศกจะตัดสินใจทำทันที แต่จะนำกลับเข้าแจ้งกับ หมู่กลุ่มทันทีที่มีโอกาส เพื่อ ชี้แจงให้ ทราบและพร้อมเปลี่ยนแปลงการตัดสินใจ หากที่ประชุมไม่เห็นด้วย การตัดสินใจ เป็นระบบประชาธิปไตยในลักษณะธรรมาธิปไตยคือ ตัดสินใจผ่านระบบประชุมในทุกระดับ สั่งการผ่านอำนาจของที่ประชุม แต่ขณะเดียวกันก็เป็นธรรมคือ ต้อง ดี เป็นประโยชน์ และเพื่อหมู่กลุ่ม หากสิ่งใดไม่ชอบธรรม สิ่งนั้นจะถูกปฏิเสธที่จะทำ โดย ใช้ที่ประชุมในการทำความเข้าใจ อย่างปราศจากอคติ และโปร่งใสชัดเจน การบริหารความขัดแย้ง ชาวอโศกฝึกการยอม การให้ การสละออก ฝึกเลิกความเอาแต่ใจตัวเอง เลิกการเอาชนะคะคานกัน ความขัดแย้งจึงแทบไม่มีเลย หากมีความขัดแย้งใดเกิดขึ้นก็จะนำเข้าสู่ที่ประชุมให้ที่ประชุมตัดสิน การแก้ปัญหาความคับข้องใจ จะผ่านการทำความเข้าใจกับจิตใจของตนเองและเห็นว่าความขัดแย้งในตนเองมาจากความไม่ได้อย่างใจ ซึ่งคือกิเลสนั่นเอง เพราะการต้องทำความเข้าใจกับตนเอง กับผู้อื่น กับเรื่องราวเหตุการณ์ต่างๆ ทำให้ชาวอโศกฝึกที่จะฟังคนอื่น ยอมรับคนอื่นอย่างที่เขาเป็น ยินดีรับฟังคำตำหนิ และข้อมูลสะท้อนกลับเพื่อนำมาแก้ไขปรับปรุงตนเอง กฎหมาย ที่เป็นอุปสรรค์กับการบริหารการศึกษาบุญนิยม คือกฎหมายที่กีดกันความเสมอภาค และไม่ให้คนเข้าถึงความรู้และความจริง เช่น กฎหมายที่ดิน ดอกเบี้ย การเอาเปรียบทางกฎหมายต่างๆ... ฯล ฯ นวัตกรรมการบริหารบุญนิยม ทฤษฎีบุญนิยม เป็นการบริหารอย่างทวนกระแสโลก(ทุนนิยม) ซึ่งไม่เคยมีมาก่อนในโลก( แต่ ความจริง เคยมีมาเมื่อสมัย องค์ สมเด็จ พระ สัมมา ส ั ม พุทธเจ้า) วิเคราะห์ ข้อดี ข้อเสีย โอกาส และอุปสรรค ( SWOT Analysis ) ของ องค์กร“บุญนิยม” จุดแข็ง ( Strength) คือ ทุนมนุษย์อาริยะอยู่ในองค์กร (ทุนมนุษย์ก็คือบุคลากรที่เป็นสมาชิก มีหลายระดับ และมีคุณภาพแตกต่างกัน ซึ่งถูกอบรมขัดเกลา และฝึกอบรมอยู่เสมอ โดยมีคุณสมบัติพื้นฐานสำคัญ คือ รักษาศีล 5 ลดละอบายมุข รับประทานมังสวิรัติ มีการสร้างกลุ่ม องค์กรอย่างเป็นระบบและ ต่อเนื่อง จากชมรม เป็นกลุ่ม เป็นมูลนิธิ สมาคม บริษัท พัฒนาเป็นชุมชน บางแห่งยกระดับเป็นหมู่บ้าน เช่น หมู่บ้านศ ีรษะอโศก และหมู่บ้านราชธานีอโศก จนสามารถขยายความเกาะกลุ่มเป็นเครือข่ายชุมชน เรียกว่าเครือข่ายกสิกรรมไร้สารพิษแห่งประเทศไทย หรือ คกร. เนื่องจากหน่วยงานในองค์กรบุญนิย มมีจำนวนเพิ่มขึ้น ทำให้การประ สานงาน ด้านกำลังคน และงบประมาณเกิดอุปสรรค เมื่อปลายปี พ.ศ. 2547 จึงได้จัดตั้งสถาบันบุญนิยม ถือเป็นการปรับกระบวนยุทธ์ขององค์กรเสียใหม่ ให้เหมาะสมกับสถานการณ์บุคลากร ที่ทำงานในองค์กรบุญนิยม มีคุณสมบัติหลายระดับ บางคนทำงานโดยไม่รับเงินเดือนเป็นของตนเอง หรือรับค่าตอบแทนแต่น้อย หรือไม่รับเลย ที่อยู่ได้เพราะ ไม่มีอบายมุข ลดความต้องการส่วนเกินไปได้ และบางคนมีรายได้เป็นของตนเองส่วนหนึ่งอยู่แล้ว แต่อาสาสมัครไปทำงานให้ เพราะเห็นคุณค่าของการได้เสียสละ ) ซึ่งเป็นผลผลิตที่เป็นรูปธรรมโดยตรง จากการเรียนรู้ ฝึกฝนตามหลักการของปรัชญา “บุญนิยม” เป็นโซ่ข้อแรกๆที่นำพาบุคคล คณะบุคคล ที่เข้ามาเรียนรู้ และฝึกฝน เพื่อ เป็นโซ่ข้อต่อๆไปของมนุษย์อาริยะ กับหน่วยงานบุญนิยม (บุญนิยม 11 ประการ : การเมือง บุญนิยม การบริหาร บุญนิยม ด้านกฎหมาย บุญนิยม การยุติธรรม บุญนิยม เศรษฐกิจ บุญนิยม การเงิน บุญนิยม กสิกรรม บุญนิยม อุตสาหกรรม บุญนิยม วิทยาศาสตร์ บุญนิยม การสื่อสาร บุญนิยม สิ่งแวดล้อม บุญนิยม สังคม บุญนิยม ศาสนา บุญนิยม การศึกษา บุญนิยม ศิลปะ บุญนิยม วัฒนธรรม บุญนิยม สาธารณสุข บุญนิยม การบริโภค บุญนิยม ความสัมพันธ์ระหว่างชาติ บุญนิยม) จุดอ่อน ( Weakness) คือ สัดส่วนของปริมาณบุคลากร( มนุษย์อาริยะ) กั บ ปริมาณงานไม่เหมาะสม กล่าวคือ กิจการขององค์กรได้ขยาย แตกตัวออกไปมาก แต่ปริมาณบุคลากรไม่เพิ่มขึ้น หรือเพิ่มน้อยมาก ทำให้เกิดการอัดแน่น และกระจุกตัวของตำแหน่งงาน และปริมาณงานโดยที่คนคนเดียวรับหน้าที่หลายตำแหน่ง และทำงานหลายหน้าที่ในเวลาเดียวกัน ทำให้ทำหน้าที่เผยแพร่ได้ไม่สมบูรณ์เท่าที่ควร โอกาส ( Opportunity) สังคมขาดแคลนคนดี เสียสละ มีแต่คนที่เห็นแก่ตัวมากขึ้นๆ สังคมขาดแคลนคนดี ทำให้เป็นโอกาสที่จะแสดงให้เห็นเป็นทางออก เป็นทางเลือกใหม่ให้กับสังคม ในการใช้เป็นหล ั กการสร้างคนดีให้กับสังคม สร้างสรร งานเพื่อสังคม ที่มีอยู่ทุกโอกาส ทุกสถานที่ ตลอดเวลา เหมาะสำหรับคนที่มีอุดมคติ และต้องการสร้าง อุดมการ ณ์ หาทางเลือกให้แก่ชีวิต แม้จะมีปริมาณน้อย แต่ก็มากด้วยพลัง เพราะทำด้วยศรัทธา ( เสียสละ คือกำไร เอาเปรียบ หรืออยู่เฉยๆ คือ ขาดทุน) อุปสรรค ( Threat) คือ คุณภาพทางจิตวิญญาณของผู้ที่มาเรียนรู้อบรม ตลอดจนผู้ที่เป็นสมาชิก สร้างได้ยาก และตัวชี้วัดก็มีน้อย ตัวชี้วัดสำคัญที่จะบ่งบอกระดับความสูงต่ำทางคุณธรรม ก็คือคนที่มีคุณธรรมระดับเดียวกัน ย่อมรู้กันเอง ไม่สามารถบอกให้ผู้อื่นรู้ได้ เพราะเป็นนามธรรมภายใน ทำให้คนที่ไม่ได้มาสัมผัสสัมพันธ์ด้วยไม่เชื่อ และไม่ศรัทธาที่จะมาเรียนรู้ ฝึกฝนตน สรุปจากการวิเคราะห์ข้างต้นพบว่า การบริ หารภายในองค์ กร บุญนิยม ยังไม่มีความเสื่อมถอยแต่ประการใด มีแต่ความก้าวหน้า และเพียงพอ เหลือเฟือสำหรับชาวอโศก เพียงแต่เมื่อเทียบกับภารกิจภายนอก ก็จะรู้สึกว่าเป็นไปด้วยความล่าช้า เพราะผู้คนเริ่มสัมผัสถึงความเดือดร้อนที่เพิ่มขึ้นๆในสังคม และต้องการแสวงหา ทางออกจากความเดือดร้อนนั้น จนเกิดภาวะกระหายคนดี และต้องการให้ชาวอโศกออกไปช่วยสังคมให้มากขึ้น การ ปรับปรุง ทำได้ 2 ทาง คือ หยุดหรือชะลอการเปิดรับ เชื่อมต่อกับสังคมภายนอกเพื่อรอการพัฒนาของคนให้มีคุณภาพมากขึ้น มีจำนวนปริมาณมากขึ้นก่อน ลดเงื่อนไขการเข้ามาเป็นสมาชิกชาวอโศกลง โดย ที่ ไม่ทำให้สังคมภายในเกิดสภาพสั่นสะเทือน คือ การหาจุดเหมาะสมที่จะ กำหนดเงื่อนไขขั้นต่ำ ของคุณสมบัติว่า จะ ให้ถือศีล 5 ละอบายมุข 6 เข้มข้นขนาดไหน การพัฒนาไปสู่สภาพที่ดีกว่าทำได้ โดย ลดจุดอ่อนภายใน ด้วยการขยายการอนุโลมให้กับสังคมมากขึ้น ลดเงื่อนไขที่จะเข้ามาเป็นสมาชิกองค์กร (ในระยะแรกของการเกิดระบบบุญนิยม เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน พ่อท่านจึงเข้มงวด และฝึกฝน อบรมภายในก่อน เพื่อให้เกิดเนื้อก่อน หลังจากนั้นก็ขยายโดยการลดความเข้มข้นลงสำหรับผู้ที่ยังทำไม่ได้ และลดความเข้มข้นลงมาเรื่อยๆเพื่อรองรับสังคม ให้คนที่ต้องการมาร่วมกับระบบบุญนิยมสามารถเข้าถึงได้และอยู่ในชุมชนได้ง่ายมากขึ้นเรื่อยๆ จนถึงขณะนี้ มีเกณฑ์เบื้องต้น คือ สมาทานศีล 5 ละอบายมุข 6 และทานอาหารมังสวิรัติ) ลดอุปสรรค ภายนอก ด้วยการแสดงตัวตนเป็นตัวอย่างให้สังคมรับรู้ ผ่านสื่อ และใช้ทฤษฎ ีการเผยแพร่กระจายข้อมูลสู่สังคม ให้สังคม มีทาง เลือกได้ เพิ่มขึ้น โดยมีข้อมูลประกอบอย่างชัดเจน โปร่งใส และรับการตรวจสอบจากสังคมได้อย่างสง่าผ่าเผย