พวงบุปผา-หนูรัก.docx

............................................................................ ........................................................................ ( อาจารย์ดวงตา โน วาเชค ) คณบดีคณะ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราช ภัฏ สุรินทร์ วันที่....... เดือน................... พ . ศ. ……. (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประชิต อินทะกนก)เลขานุการโครงการบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราช ภัฏ สุรินทร์ วันที่....... เดือน................... พ . ศ. …….

กิตติกรรมประกาศ

วิทยานิพนธ์ เรื่อง “คุณภาพอากาศภายในอาคารกับการป่วยเหตุจากอาคารของเจ้าหน้าที่ ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18” ฉบับนี้ สำเร็จลุล่วงลงได้ ขอกราบ ขอบพระคุณ ผ ู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประดับ เรียนประยูร ประธานกรรมการที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ดร.วรรธนะชัย ปฐมสิริวงศ์ กรรมการที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ รวมถึงคณาจารย์ทุกท่านของมหาวิทยาลัย ราช ภัฏ สุรินทร์ที่เมตตาให้กำลังใจ แนะนำ ตรวจสอบ แก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ ขอขอบพระคุณ อาจารย์หมอเขียว ดร.ใจเพชร กล้าจน ที่เปิดโอกาสให้เป็นจิตอาสาในการศึกษาระดับมหาบัณฑิตเพื่องานแพทย์วิถีธรรม และขอขอบพระคุณอาจารย์สร้อยสุดา เกสรทอง อาจารย์ ประพัทธิ์ พงษ์ เกียรติกุล และคุณ ทัย ธัช หิรัญเรือง ที่กรุณาเป็นผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ ขอขอบคุณพี่น้องจิตอาสาแพทย์วิถีธรรมทุกท่านทั่วประเทศที่ให้กำลังใจ ช่วยเหลือเอื้อเฟื้อเกื้อกูลผู้วิจัยในทุกมิติ จนทำให้งานวิจัยนี้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีคุณค่าและประโยชน์ของวิทยานิพนธ์เล่มนี้ผู้วิจัยขอน้อมแด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมมาพุทธเจ้าทุกพระองค์ พระโพธิสัตว์เจ้า ครูบาอาจารย์ บิดา มารดา เพื่อนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม ท่านที่บำเพ็ญคุณความดีตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผองชนและมวลมนุษยชาติ

พวง บุป ผา หนูรัก กุมภาพันธ์ 2561

พวง บุป ผา หนูรัก : คุณภาพอากาศภายในอาคารกับการป่วยเหตุอาคารของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 สาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราช ภัฏ สุรินทร์ ปีการศึกษา 2560 อาจารย์ที่ปรึกษา : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประดับ เรียนประยูร และ อาจารย์ ดร.วรรธนะชัย ปฐมสิริวงศ์ . 104 หน้า .

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่มีความสัมพันธ์กับกลุ่มอาการป่วยเหตุจากอาคาร และสำรวจความชุกกลุ่มอาการป่วยเหตุจากอาคารของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 เป็นการสำรวจสิ่งแวดล้อ ม ทางด้านกายภาพและทางด้านเคมี ทั้งชนิดชนิดและปริมาณของสารมลพิษต่าง ๆ ภายในอาคาร โดยการทำการตรวจวัดคุณภาพอากาศด้วยเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่มีความน่าเชื่อถือ เก็บรวมรวมข้อมูลโดยการนำเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์วางตามจุดที่ต้องการทำการวิจัย และตามเวลาที่กำหนด วิเคราะห์ข้อมูลโดยการนำค่าที่ตรวจวัดได้เทียบกับค่ามาตรฐาน และทำการสำรวจความชุกกลุ่มอาการป่วยเหตุจาก อาคาร ในกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้ปฏิบัติงานภายในอ า คาร และหาความสัมพันธ์ระหว่าง สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ กับความชุกกลุ่มอาการป่วยเหต ุ จากอาคาร ด้วย ความถี่ ร้อยละ และ สถิติ Chi-Square test ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 ผลการศึกษาพบว่าทุกพารามิเตอร์อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ยกเว้น ค่าของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน ( PM 10 ) และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ( CO 2 ) ซึ่งมีค่าเกินกว่ามาตรฐานเล็กน้อย แสดงถึงการระบายอากาศที่ไม่เหมาะสม จึงควรติดตั้งพัดลมระบายอากาศให้สามารถให้ระบายอากาศได้อย่างเพียงพอและทำให้เกิดการหมุนเวียนอากาศที่ดีขึ้น ความชุก อาการป่วยเหตุอาคารภายใน 1 เดือน สัมพันธ์กับลักษณะของสถานที่ทำงาน ( x 2 = 755.333, p=.001 ) ความชุก อาการป่วยเหตุอาคาร ใน ช่วง วัน หยุดงาน เช่น วันหยุดนักขัตฤกษ์ วันหยุดประจำสัปดาห์ สัมพันธ์กับลักษณะของสถานที่ทำงาน ( x 2 = 470.952, p=.001 ) ความชุก อาการป่วยเหตุอาคาร ใน ปัจจุบั น ขณะที่ทำงานสัมพันธ์กับด้านสิ่งแวดล้อมในที่ทำงาน ( x 2 = 342.700, p=.004 ) และ สัมพันธ์กับด้านลักษณะงาน ( x 2 = 316.982, p=.014 )

POUNGBUPPHA NOOLUK : INDOOR AIR QUALITY WITH SICK BUILDING SYNDROME OF OFFICIAL IN BANGKOK AREA REVENUE OFFICE 18 MASTER OF SCIENCE PROGRAM IN PUBLIC HEALTH. SURINDRA RAJABHAT UNIVERSITY. ACADEMIC YEAR 2017. THESIS ADVISORS : ASSISTANT PROFESSOR DR.PRADUB REANPRAYOON AND DR.PATTARAPOL THONGNUM. 104 P.

Abstract

This research was aimed to investigate the environmental factors associated with sick building syndrome. Physical and chemical environment parameters of the Bangkok Metropolitan Revenue Office were evaluated at withholding tax , processing and tax inspector, examination and verification rooms according to standard method. The indoor air quality as temperature , relative humidity , air movement , particulate matter 10 micron (pm 10), particulate matter 2.5 micron (pm 2.5), Carbon Monoxide , Nitrogen dioxide , Radon , Formaldehyde , Ozone and Carbon Dioxide was conducted at working time. Data were analyzed by using the measured values against the standard values of World Health organization (WHO). Prevalence and occurrence of sick building syndrome among 95 workers were investigated and the relationship between sick building syndrome and environmental characteristics was based on Chi-square test at the statistical significance level of 0.05. The results showed that all parameters were at standard values except for dusts of 10 microns (PM 10 ) and carbon dioxide (CO 2 ) , which were above the standard indicating inappropriate ventilation. Ventilation fans should be installed so that they can provide adequate ventilation and better air circulation. The prevalence of occupational illness within a month is related to the nature of the workplace ( x 2 = 755.333 , p = . 001). Prevalence of occupational illnesses in holidays such as public holidays, and weekends, related to workplace environmental conditions ( x 2 = 342.700 , p = . 004) . For working days, prevalence of occupational illnesses of workers related to the characteristics of the workplace ( x 2 = 470.952 , p = . 001) and work properties ( x 2 = 316.982 , p = . 014) .

สารบัญ

หน้า กิตติกรรมประกาศ (3) บทคัดย่อภาษาไทย (4) บทคัดย่อภาษาอังกฤษ (5) สารบัญ ( 6 ) สารบัญตาราง ( 8 ) สารบัญ แผน ภาพ (1 1 ) สารบัญภาพ (11 )

บทที่ 1 บทนำ 1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา 1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย 3 คำถามการวิจัย 3 สมมติฐานการวิจัย 4 ขอบเขตการวิจัย 4 นิยามศัพท์เฉพาะ 4 ประโยชน์ที่ คาดว่าจะ ได้รับจากการวิจัย 6

2 เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 7 แหล่งที่มาของปัญหาคุณภาพอากาศภายในอาคาร 7 คุณภาพอากาศภายในอาคาร ( Indoor Air Quality : IAQ ) 9 ปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหาคุณภาพอากาศภายในอาคาร 11 การตรวจวัดคุณภาพอากาศในอาคาร 25 การประเมินคุณภาพอากาศภายในอาคาร 33 กลุ่มอาการป่วยเหตุอาคาร ( Sick Building Syndrome ) 44 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 44 กรอบแนวคิดการวิจัย 49 5030470 -733563 ( 7 ) 0 ( 7 ) สารบัญ (ต่อ)

บทที่ หน้า 3 วิธีดำเนินการวิจัย 56 สัญลักษณ์และอักษรย่อที่ใช้สื่อความหมายในการวิจัย 57 ลำดับการแสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูล 57 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล 58

4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล 57 สัญลักษณ์และอักษรย่อที่ใช้สื่อความหมายในการวิจัย 57 ลำดับการแสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูล 57 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล 58

5 สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ 84 สรุปผลการวิจัย 84 อภิปรายผล การศึกษา 87 ข้อเสนอแนะ 92

บรรณานุกรม 93 ภาคผนวก 97 ประวัติผู้วิจัย 129

สารบัญตาราง

ตารางที่ หน้า 1 ค่าอัตราการระบา ย อากาศภายในอาคารประเภทต่าง ๆ 14 2 ชนิดของพัดลมระบา ย อากาศ และปริมาณการระบายอากาศ 15 3 อันตรายของฝุ่นละอองต่อร่างกายมนุษย์ที่ความเข้มข้นต่าง ๆ 18 4 แสดงมาตรฐานค่าเฉลี่ยความเข้มของแสงสว่าง 19 5 มาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง ( ลักซ์ ) บริเวณโดยรอบที่ให้ลูกจ้างคนใด คนหนึ่งท้างานโดยสายตามองเฉพาะจุดในการปฏิบัติงาน 19 6 อันตรายของฟอร์มาลดีไฮด์ต่อร่ างกายมนุษย์ที่ความเข้มข้นต่าง ๆ 21 7 อันตรายของโอโซนต่อร่างกายมนุษย์ 23 8 แสดงรายการที่ควรตรวจวัด ความหมาย ผลต่อสุขภาพ และแหล่งกำเนิด 25 9 รายการที่ควรตรวจวัด 31 10 แสดงค่ามาตรฐานคุณภาพอากาศ 34 11 แสดงค่าแนะนำพารามิเตอร์คุณภาพอากาศภายในอาคาร 36 12 แสดงมลพิษทางอากาศภายในอาคารและแหล่งกำเนิดที่เกี่ยวข้อง 59 13 เกณฑ์ การตรวจวัดคุณภาพอากาศภายในอาคาร 55 14 แสดง ผลการตรวจวัดคุณภาพอากาศ ภายนอกและ ภายในอาคาร สำนักงาน สรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 เทียบกับค่ามาตรฐาน บริเวณชั้น 3 งานกรรมวิธี งานภาษีหัก ณ ที่จ่าย และบริเวณชั้น 4 งานตรวจสอบและ ตรวจแนะนำผู้เสียภาษี 59 15 ความถี่ ร้อยละ ข้อมูลทั่วไปของ กลุ่มตัวอย่าง ของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคาร สำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 60 16 ความถี่ ร้อยละ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสถานที่ทำงาน ของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานใน อาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 62 17 ความถี่ ร้อยละ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับลักษณะสถานที่ทำงาน (ความพึงพอใจของ สภาพแวดล้อมในที่ทำงาน) ของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงาน สรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 ( n = 95) 66 18 ความถี่ ร้อยละ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับลักษณะงาน (ด้านจิตวิทยาสังคม) ของ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 69

5030470 -730637 (9) 0 (9) สารบัญตาราง (ต่อ)

ตารางที่ หน้า 19 ความถี่ ร้อยละ ความชุกของอาการตามระบบในผู้ที่พบกลุ่มอาการป่วยเหตุ อาคารภายใน 1 เดือน ที่ผ่านมา ( n=95 ) 72 20 ความชุกของอาการตามระบบในผู้ที่พบกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารภายใน 1 เดือน ที่ผ่านมา ในช่วงหยุดงาน เช่น วันหยุดนักขัตฤกษ์ วันหยุดประจำสัปดาห์ ( n=95 ) 74 21 ความชุกของอาการตามระบบในผู้ที่พบกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารในปัจจุบัน ( n=95 ) 76 22 ความสัมพันธ์ของอาการป่วยเหตุอาคารกับปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง 77 23 ความสัมพันธ์ของกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคาร ภายใน 1 เดือน กับปัจจัยต่าง ๆ ที่ เกี่ยวข้อง 78 2 4 ความสัมพันธ์ของกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารภายใน 1 เดือน ในช่วงหยุดงาน เช่น วันหยุดนักขัตฤกษ์ วันหยุดประจำสัปดาห์ กับปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง 80 25 ความสัมพันธ์ของกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารในปัจจุบันกับปัจจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง 82

สารบัญแผนภาพ

แผนภาพที่ หน้า 1 แสดงกรอบแนวคิดในการวิจัย 50

สารบัญภาพ

ภาพที่ หน้า 1 แผนผังจุดตรวจสำนักงานสรรพกรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 ชั้น 4 53 2 แผนผังจุดตรวจ สำนักงานสรรพกรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 ชั้น 3 54

บทที่ 1 บทนำ

ความเป็น มาและความสำคัญของปัญหา ปัจจุบันคนทั่วไปได้ให้ความสนใจเรื่องคุณภาพอากาศภายในอาคารมากขึ้น เพราะคุณภาพอากาศภายในอาคาร ( Indoor Air Quality : IAQ ) ส่งผลต่อสุขภาพของคนที่อาศัยภายในอาคาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนเมืองที่ในแต่ละวันใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่ในอาคารที่ติดเครื่องปรับอากาศ เกือบร้อยละ 90 ของเวลาในแต่ละวัน หากอากาศภายในอาคารมีมลพิษปนเปื้อนอยู่เกินกว่าค่าที่ยอมรับได้ หรือมีการระบายอากาศไม่ดีอาจส่งผลต่อผู้ที่อยู่ในอาคารเกิดโรค Sick Building Syndrome : SBS หรือโรคแพ้ตึก การตรวจวัดคุณภาพอากาศในอาคาร เมื่อปี 2560 ) องค์การอนามัยโลกได้เคยประเมินว่าอาคารต่าง ๆ ถึงร้อยละ 30 ไม่ถูกสุขลักษณะ คุณภาพอากาศในอาคาร ( I ndoor air quality ) จึงมีความสำคัญมากขึ้นตามลำดับต่อความเป็นอยู่ของสิ่งมีชีวิต เนื่องจากมลพิษที่ก่อตัวในอาคารนั้นเราหลีกเลี่ยงได้ยาก จึงอาจส่งผลต่อสุขภาพ ความเจ็บป่วยทางกายภาพและการบั่นทอนจิตใจ ทั้งทางตรงและทางอ้อม ทำให้ลดประสิทธิภาพในการทำงาลงได้ถึงร้อยละ 20 มีรายงานใน ประเทศสหรัฐอเมริกาถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจจากการลดประสิทธิผล การลาป่วย ค่ายา และการรับการรักษาถึง 4.7 ถึง 5.4 ล้านล้านเหรียญ หน่วยงานของสหรัฐอเมริกา ( USEPA - U . S . Environmental Protection Agency ) ได้จัดผลกระทบทางสุขภาพเนื่องจากมลพิษในอาคาร เป็นอาการ ความผิดปกติ เช่น ระคายเคือง ไอ จาม ไวต่อกลิ่น เมื่ออยู่ในห้องหนึ่งๆ หรือในทั้งอาคาร และจะทุเลาเมื่อพ้นห้องหรืออาคารนั้น ๆ คือ Sick building Syndrome ( SBS ) ( แม้นสรวง วุฒิอุดมเลิศ. 2560 : ก ) ภาวะมลพิษทางอากาศภายในอาคาร ( Indoor air pollution ) หมายถึง ภาวะที่อากาศภายในอาคารมีสิ่งเจือปนอยู่ใน ปริมาณและระยะเวลาที่นานพอที่ทำให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัย ของมนุษย์หรือต่อสิ่งแวดล้อมบริเวณนั้น ๆ ( นภ ดนัย อาชวาคม. 2554 : ออนไลน์ ) มลพิษทางอากาศภายในอาคาร มีแหล่งที่มาของสารมลพิษ ดังนี้ 1) สถานที่ตั้งอาคาร 2) รูปแบบอาคาร 3) การออกแบบระบบอาคารและการบำรุงรักษา 4) งานปรับปรุงอาคารใหม่ 5)การไหลเวียนอากาศเสียเฉพาะที่ 6) วัสดุก่อสร้าง 7) การตกแต่งอาคาร 8) การดูแลบำรุงรักษาอาคาร 9) ผู้ใช้อาคาร สารมลพิษอาจมาจากตัวผู้ใช้อาคาร กิจกรรมของผู้ใช้อาคาร สิ่งที่ก่อให้เกิดภาวะมลพิษทางอากาศในอาคาร ได้แก่ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ อัตราการ ไหลเวียนอากาศ การแผ่รังสีความร้อน แสงสว่าง อนุภาคขนาดเล็ก ( PM 10 ) , ( PM 2.5 ) เชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา Aspergillus ก๊าซคาร์บอนมอนออกไซน์ ( CO ) ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ ( NO 2 ) ก๊าซเรดอน ( Radon ) ก๊าซฟอร์มาลดีไฮด์ ( Formaldehyde : HCHO ) ก๊าซโอโซน ( Ozone : O 3 ) ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ( CO 2 ) อาคารสำนักงานส่วนใหญ่ยังมีปัญหาเกี่ยวกับคุณภาพอากาศภายในอาคาร อาคาร โดยมีปัจจัยที่ส่งผลต่อสุขภาพและส่งผลต่อความพึงพอใจของผู้ใช้อาคาร เช่น ฝุ่น ละอองขนาดเล็ก ( PM 10 , PM 2.5 ) ที่เกิดขึ้นภายในสำนักงานอาจทำให้เกิดปัญหาต่อระบบทางเดินหายใจ อุณหภูมิภายในสำนักงานควรอยู่ที่ประมาณ 24-26 องศาเซลเซียส ในกรณีที่อุณหภูมิภายในอาคารสำนักงานมีค่าสูงจนเกินไปอาจเป็นสาเหตุให้กลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรคและส่งผลให้ผู้ทำงานเกิดโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจได้ การระบายอากาศเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อความพึงพอใจของผู้ที่ทำงานภายในอาคารสำนักงาน เนื่องจากอาคารสำนักงานส่วนใหญ่เป็นอาคารที่ปิดการไหลเวียนอากาศจากภายนอกอาคารเข้าสู่ภายในอาคารจึงมีความสำคัญค่อนข้างมาก แบคทีเรีย และจุลินท รีย์ ต่าง ๆ ที่มีการสะสมอยู่ในอาคาร ไม่ว่าจะเกิดจากภายในอาคารหรือภายนอกอาคารก็ตาม หากมีปริมาณสะสมมากจนเกินไปอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้ที่ทำงานภายในอาคารสำนักงานได้ (กรมอนามัย. 2559 : 1 ) มลพิษในอากาศกับโรคภูมิแพ้ของระบบทางเดินหายใจ โรคภูม ิ แพ้เป็นโรคที่พบบ่อย โดยมีอุบัติการณ์ร้อยละ 30-40 ทั่วโลก ซึ่งผู้ป่วยมีถึง 400 ล้านคนที่เป็นโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ หรือโรคภูมิแพ้อากาศ และมีผู้ป่วยถึง 300 ร้อยล้านคนที่เป็นโรคหืด อุบัติการณ์ของโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ในประเทศไทยพบว่า มีผู้ป่วยผู้ใหญ่ถึงร้อยละ 20 และมีผู้ป่วยเด็กถึงร้อยละ 40 ขณะที่อุบัติการณ์ของโรคหืดมีประมาณร้อยละ 10 ดังนั้นจะมีผู้ป่วย 10-15 ล้านคนในประเทศไทย ที่ป่วยเป็นโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ และจะมีผู้ป่วย 3-5 ล้านคนที่เป็นโรคหืด อุบัติการณ์ของโรคภูมิแพ้ทั้งสองชนิดนี้มีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ที่มีมลพิษในอากาศเพิ่มขึ้น เชื่อว่าการที่มีปริมาณของมลพิษ และสารระคายเคืองในอากาศมากขึ้น และประชากรสัมผัสกับสารดังกล่าวในอากาศมากขึ้น ทำให้พบผู้ป่วยเพิ่มขึ้น เนื่องจากเยื่อบุจมูกของผู้ป่วยโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้ และเยื่อบุหลอดลมของผู้ป่วยโรคหืด มีความไวต่อการกระตุ้นมากผิดปกติ ทั้งสารก่อภูมิแพ้ ทั้งสารก่อภูมิแพ้ และสารที่ไม่ใช่สารก่อภูมิแพ้ มลพิษในอากาศ จึงสามารถกระตุ้นให้ผู้ป่วยโรคจมูกอักเสบภูมิแพ้และโรคหืดหอบมีอาการมากขึ้นได้ (ปารยะ อาศ นะเสน. 2560) กรมสรรพากร เป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่ให้บริการผู้เสียภาษี และจัดเก็บรายได้ของประเทศ ภายในอาคารนอกจากจะเป็น สถาน ที่ปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่แล้วยัง เป็น สถานที่สำหรับรองรับผู้เสียภาษีที่มาติดต่อรับบริการเรื่องภาษีด้วย ภายในกรมสรรพากรมีการติดต่อสื่อสารด้วยระบบออนไลน์ จึงต้องทำงานผ่านระบบคอมพิวเตอร์เป็นส่วนใหญ่ โดยทั่วไปห้องทำงานประกอบไปด้วย โต๊ะทำงาน เครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่อง ปริ๊นเตอร์ เครื่องถ่ายเอกสาร นอกจากนั้นเป็นเอกสารทั้งที่ใช้ประอบการทำงานของเจ้าหน้าที่และเป็นเอกสารรายตัวของลูกค้า จึงจำเป็นต้องมีห้องเก็บเอกสารซึ่งมีระยะเวลาในการเก็บตามกฎหมาย สำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 ตั้งอยู่ใจกลางเขตบางกะปิ กรุงเทพมหานคร ติด ถนนนว มิ นทร์ ใกล้สี่แยกไฟแดงบางกะปิมีการจราจรคับคั่ง ลักษณะอาคารเป็นอาคารเก่าที่เป็น ทรัพย์สินของส่วนราชการ เป็นอาคารสำนักงาน 4 ชั้น มีระบบปรับอากาศแบบปิด ไม่มีระบบระบาย อากาศที่ได้มาตรฐาน มีเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานในอาคาร ทั้งที่เป็นข้าราชการและลูกจ้างประจำประมาณ 200 คน ลักษณะงานที่ทำเป็นงานที่เกี่ยวข้องกับเอกสารแทบทั้งสิ้น และต้องใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ในการทำงาน 90 เปอร์เซ็น ต์ มีห้องสำหรับเก็บเอกสารและห้องที่เป็นส่วนของสำนักงาน ส่วนของ สำนักงานภายในอาคารประกอบไปด้วย โต๊ะทำงาน ตู้เก็บเอกสาร เครื่องถ่ายเอกสาร เครื่องคอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์คอมพิวเตอร์ เครื่องโทรสาร ระบบคอมพิวเตอร์ที่เป็นระบบออนไลน์ขนาดใหญ่และในห้องเก็บประกอบไปด้วยกล่องบรรจุเอกสาร ชั้นวางเอกสาร ตู้เก็บเอกสารของ ทั้งเก่าและใหม่ และห้องน้ำมีสภาพเก่า ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจเป็นที่มาของปัญหาคุณภาพอากาศในอาคารและส่งผลต่อสุขภาพของผู้ที่ใช้อาคารได้ ด้วยความสำคัญและสภาพปัญหาดังกล่าว ดังนั้นผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม ภายในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 โดยการประเมินคุณภาพอากาศภายในอาคารและความชุกกล่มอาการป่วยเหตุอาคาร โดยศึกษาคุณภาพอากาศจากห้องปฏิบัติงานภายใน อาคารและเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานภายในอาคารตลอดระยะเวลาทำงานเพื่อต้องการทราบความแตกต่าง ของคุณภาพอากาศภายในอาคารในแต่ละห้องที่ใช้ปฏิบัติงานภายในอาคารและห้องสำหรับเก็บเอกสารและศึกษาคุณภาพอากาศภายในอาคารอาจจะมีความสัมพันธ์กับการเกิดกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารของเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานและศึกษาปัจจัยอื่นมีเกี่ยวข้องและนำข้อมูลที่ได้จากการศึกษาไปใช้เป็นแนวทางในการวางแผนจัดการสิ่งแวดล้อมภายในอาคารและการส่งเสริมสุขภาพในการลดปัจจัยเสี่ย งที่อาจก่อให้เกิดอาการเจ็บป่วย ของเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานในกรมสรรพากรต่อไป

วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1 . เพื่อศึกษาปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม และปัจจัยอื่น ๆ ที่ เกี่ยวข้องกับกลุ่มอาการป่วยเหตุจากอาคาร 2 . เพื่อศึกษา ความชุกกลุ่มอาการป่วยเหตุ อาคาร 3 . เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและปัจจัยอื่น ๆ กับความชุกกลุ่ม อาการป่วย เหตุอาคารของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18

คำถามการวิจัย 1 . ปัจจัย สิ่งแวดล้อมทางด้านกายภาพ และเคมีต่าง ๆ ภายในอาคารมี ค่าเกินกว่ามาตรฐานที่มีผลต่อสุขภาพหรือไม่ 2 . ปัจจัยสิ่งแวดล้อมและปัจจัยอื่น มีความสัมพันธ์กับความชุกกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคารของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานภายในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 หรือไม่ สมมติฐานการวิจัย ปัจจัย สิ่งแวดล้อม และปัจจัย อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ไม่ มีความสัมพันธ์กับความชุกกลุ่มอาการป่วยเหตุอาคาร ของ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานในอาคาร สำนักงาน

ขอบเขตการวิจัย การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีขอบเขตการวิจัยดังนี้ 1. พื้นที่ศึกษา ได้แก่ อาคารอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่กรุงเทพมหานคร 18 ประกอบด้วยห้องที่เก็บเอกสาร และจุดที่มีผู้มารับบริการอย่างต่อเนื่อง จำนวน 5 พื้นที่ ได้แก่ 1. ห้องงานหักภาษี ณ ที่จ่าย จำนวน 1 จุด 2. งานกรรมการวิธี จำนวน 1 จุด 3. งานตรวจสอบและตรวจแนะนำผู้เสียภาษี จำนวน 3 จุด และภาพนอกอาคาร จำนวน 1 จุด 2. ประชากรที่ จะทำการศึกษา เป็นเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงาน ในอาคารสำนักงานสรรพากรพื้นที่ กรุงเทพมหานคร 18 จำนวน 95 คน ซึ่งเป็นบุคลกร ที่เกี่ยวข้องโดยทางตรง นั่งทำงานในห้องงานหักภาษี ณ ที่จ่าย งานกรรมการวิธี งานตรวจสอบและตรวจแนะนำผู้เสียภาษี จำนวน 64 คน และบุคลากรที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ผู้บริหาร ส่วนกำกับดูแล และส่วนกฎหมาย จำนวน 31 คน 3 . กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่าง แบ่งเป็น 2 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ที่สัมผัสหรืออยู่ในพื้นที่เป้าหมายโดยทางตรง ใช้กลุ่มที่ตัวอย่างคือประชากรทั้งหมด คือ จำนวน 64 คน ส่วนกลุ่มที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ใช้วิธี การประมาณ จาก จำนวนประชากร ร้อยละ 30 ซึ่งมีจำนวนประชากร 89 คน ดังนั้นได้ขนาดตัวอย่างคือ 27 คน และทำก ารเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ( Purposive sampling) 4 . ตัวแปรที่ทำการศึกษา ประกอบด้วยตัวแปรต้น และตัวแปรตาม ตัวแปรต้น คือ ปัจจัยทางด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้แก่ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ การไหลเวียนอากาศ อนุภาคขนาดเล็ก ฝุ่นละอองขนาด ก๊าซคาร์บอนมอนออกไซด์ ( CO ) ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ( CO 2 ) ก๊าซโอโซนก๊าซฟอร์มาลดีไฮด์ สารอินทรีย์ระเหย และปัจจัยทางด้านบุคคลและสถานที่ทำงาน ได้แก่ อายุ เพศ โรคประจำตัว สถานที่ทำงาน ตัวแปรตาม คือ กลุ่ม อาการป่วย เหตุอาคา ร ได้แก่ กลุ่มอาการทั่วไป ของระบบปราสาท กลุ่มอาการระคายเคืองต่อเยื่อบุ กลุ่มอาการระบบหายใจส่วนล่าง กลุ่มอาการทางผิวหนัง กลุ่มอาการทั่วไป

นิยามศัพท์ เฉพาะ กลุ่มอาการป่วยเหตุอาคาร หมายถึง ภาวะผิดปกติด้านสุขภาพทางตา จมูก ลำคอ การหายใจส่วนล่าง ผิวหนังและอาการทั่วไป ที่เกิดขึ้นคล้ายกันในกลุ่มคนทำงานในอาคารสำนักงานที่มีความสัมพันธ์กับช่วงเวลาที่อยู่ในอาคาร แต่ไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่นอนได้