0 วิทยานิพนธ์ จรัญ บุญมี.docx

ัย ปั น ธิ ยะ กรรมการ

ชื่อวิทยานิพนธ์ : ศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ผู้วิจัย : นายจรัญ บุญมี ปริญญา : พุทธ ศา สตรมหาบัณฑิต (พระพุทธศาสนา) คณะกรรมการควบคุมวิทยานิพนธ์

: พะครูสิริปริ ยัต ยา นุศา สก์, ดร., ป.ธ. ๕, พธ.บ. (ศาสนา), M.A. ( Buddhist Studies ), Ph.D . ( Buddhist Studies )

: รศ. ดร.พูนชัย ปัน ธิ ยะ, พธ.บ. (ศาสนา), ศ ศ . ม . (ปรัชญา) Ph.D. ( Buddhist Studies ) วันสำเร็จการศึกษา : ๒๑ มิถุนายน ๒๕๖๖ บทคัดย่อ วิทยานิพนธ์ นี้มีวัตถุประสงค์ ๑ ) เพื่อศึกษาการพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระพุทธศาสนาเถรวาท ๒ ) เพื่อศึกษา การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ๓ ) เพื่อศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพภาคสนาม ผลการศึกษา พบว่า การพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระพุทธศาสนาเถรวาท ด้วย หลัก ภาวนา ๔ คือ กายภาวนา คือการพัฒนาอินทรีย์ ๕ ศีลภาวนา คือ พัฒนาความประพฤติ จิตภาวนา คือ พัฒนาจิต และปัญญาภาวนา คือ พัฒนาปัญญา เมื่อได้พัฒนากาย ศีล จิต ปัญญาตามหลักพระพุทธศาสนาแล้วทำให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี ๔ ด้าน เรียกว่า ภา วิต ๔ คือ ภา วิต กาย มีกายอันสงบเรียบร้อย ภาวิตศีล มีความประพฤติที่ถูกต้อง ดีงาม ภา วิต จิต มีจิตใจเข้มแข็งไม่หวั่นไหวต่อกิเลสตัณหา ภา วิต ปัญญา มีปัญญา วิมุตติ สูงสุดคือหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ ชุมชนภูผาฟ้าน้ำ ม ี การ พัฒนา คุณภาพชีวิต เพื่อก่อให้เกิด ความผาสุก แห่ง ตนและ ผู้อื่นถึงพร้อม โดยมีวิธี การ ขัดเก ล า กิเลส อันเป็น เหตุแห่งทุกข ์ จึงนำ พัฒนาด้วย หลักการแก้ทุกปัญหา ๕ ประการ ๑) คบและเคารพมิตรดี ๒) มีอริยศ ีล ๓) ทำสมดุล ๔) พึ่งตน ๕) แบ่งปันด้วยใจบริสุทธิ์ มาประยุกต์ใช ้ ใน ชุมชนภูผาฟ้าน้ำ สำเร็จผลเป็น คุณภาพชีวิต ของ ชุมชนภูผาฟ้าน้ ำ ๔ ประการ คือ ๑) ชีวิตพอเพียงเรียบง่าย ๒) ร่างกายแข็งแรง ๓) จิตใจดีงาม ๔) ปัญญาผาสุก วิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ พบว่า ดร.ใจเพชร กล้าจน ผู้นำชาวชุมชนภูผาฟ้าน้ำได้ วางหลักการ พัฒนา คุณภาพชีวิต ๔ ประการ คือ ๑) ชีวิตพอเพียงเรียบง่าย ๒) ร่างกายแข็งแรง ๓) จิตใจดีงาม ๔) ปัญญาผาสุก เป็น คุณภาพชีวิตเชิง พุทธบูรณาการ ดังนี้ ๑) ภา วิต กาย เป็นคุณภาพชีวิต ด้าน ร่างกายแข็งแรง ๒) ภาวิตศีล เป็นคุณภาพชีวิต ด้าน ชีวิตพอเพียงเรียบง่าย ๓) ภา วิต จิต เป็นคุณภาพชีวิต ด้าน จิตใจดีงาม ๔) ภา วิต ปัญญา เป็นคุณภาพชีวิต ด้า น ปัญญาผาสุก การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ เป็นการนำหลักพุทธศาสนามา ใช้ จึงเป็น การพัฒนาคุณภาพชีวิต เชิง พุทธ เป็นคุณภาพชีวิตที่ดีงามของชุมชน

Thesis Title :

Researcher : Mr. Charun Bunmee Degree : Master of Arts ( Buddhist Studies ) Thesis Supervisory Committee

: Phrakrusiripariyatyanusath , Dr., Pali V., B.A. (Religions), M.A. (Buddhist Studies), Ph.D. (Buddhist Studies)

: Assoc. Prof. Dr. P hoo n c hai P untiya , B.A. (Religions), M.A. ( Philosophy ), Ph.D. (Buddhist Studies) Date of Graduation : June 21, 2023 A bstract This thesis aims to examine the progress of quality of life within the context of Theravada Buddhism, as well as the development of quality of life specifically in the Phu Pha Fah Nam Community situated in Mae Taeng District, Chiang Mai Province. The research approach employed for this study is qualitative and involves conducting field research. The findings of the study indicate that the enhancement of quality of life within Theravada Buddhism is rooted in various aspects of development, namely Bhàvanà (mental cultivation), Kàya-bhàvanà (physical development), Indriya (controlling faculties), Sãlabhàvanà (moral development), Citta- bhàvanà (cultivation of the mind), and Pannà-bhàvanà (cultivation of wisdom). Through adherence to these principles, individuals have been able to foster positive quality of life in four key domains known as Bhavit 4: Bhavikaya (attainment of a tranquil body), Bhavitsila (adoption of virtuous conduct), Bhavitcitta (cultivation of a resilient mind immune to defilements), and Bhavitpanna (supreme wisdom leading to liberation from suffering). The Phu Pha Fah Nam community has made significant strides in enhancing the quality of life, aiming to promote well-being for both oneself and others. To alleviate the root cause of suffering, they have embraced a path of purifying passions. The community has embraced five guiding principles as a means to address various challenges: 1) fostering associations and showing respect to virtuous companions, 2) upholding noble precepts, 3) seeking balance, 4) cultivating self-reliance, and 5) engaging in benevolent sharing with a pure heart. These principles have been applied within the Phu Pha Fah Nam community, resulting in a remarkable improvement in their quality of life across four key aspects: 1) leading a life of simplicity and sufficiency, 2) cultivating physical strength, 3) nurturing a wholesome mind, and 4) cultivating wisdom and experiencing genuine happiness. Through an analysis of the development of Buddhist quality of life within the Phu Pha Fah Nam community, it was discovered that Dr. Jaipetch Klajon , the community leader, established four essential principles to enhance their overall well-being. These principles encompass: 1) embracing a life of simplicity and sufficiency, 2) cultivating physical strength, 3) fostering a virtuous heart, and 4) embodying Panyaphasuk (wisdom leads to happiness) , an integrated Buddhist quality of life. Panyaphasuk comprises the following elements: 1) Bh a vitkaya , which pertains to the quality of life concerning physical strength, 2) Bhavitsila , which refers to the quality of life derived from a simple sufficiency lifestyle, 3) Bhavitcitta , which encompasses the quality of life resulting from a virtuous mind, and 4) Bhavitpanna , which represents the quality of life attained through wisdom. By implementing these Buddhist principles, the Phu Pha Fah Nam community has successfully improved their quality of life, aligning it with the teachings of Buddhism and fostering a positive quality of life for the entire community.

กิตติกรรมประกาศ

วิทยานิพนธ์เรื่อง “ศึกษาวิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่”เล่มนี้ เป็นงานที่ทำให้ผู้วิจัยได้มีโอการในการพัฒนาตนเอง ทั้งในด้านของงานวิชาการ องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัย ขอกราบขอบพระคุณ พระครูสิริปริยัติยา นุศา สก์ , ดร. และกราบขอบคุณ รศ. ดร.พูนชัย ปั น ธิ ยะ อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ขอกราบขอบพระคุณ พระครูปริยัติเจติยานุรักษ์ , ผศ. ดร. กราบขอบคุณคณาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิ รศ. ดร.ปรุตม์ บุญศรีตัน ผศ. ดร.สยาม ราชวัตร ดร. พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์ ต ลอดจนคณาจารย์ รศ. ดร.เทพประวิณ จันทร์แรง ผศ. ดร.เยื้อง ปั้นเหน่งเพ็ชร์ ดร.วิโรจน์ วิชัย และ คณาจารย์มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยทุกท่าน ที่เมตตาให้คำปรึกษาชี้แนะแนวทางในการเรียนรู้การดำเนินการวิจัย ขอบคุณคุณบุญมี แก้วตา บัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัย ใน การตรวจสอบ และแก้ไขข้อบกพร่องต่างๆ ช่วย ให้ข้อมูลในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีเนื้อหาที่สมบูรณ์ และทำให้การศึกษาในครั้งนี้ สำเร็จได้ด้วยดี ขอบคุณ ดร.ใจเพชร กล้าจน และ ชาวชุมชนภูผาฟ้าน้ำ จิตอาสาแพทย์วิถีธรรม ตลอดจน ท่านผู้ร่วมเป็นผู้ให้ข้อมูลด้วยการตอบสัมภาษณ์ทุกท่าน ที่ได้เสียสละเวลาให้สัมภาษณ์เชิงลึกในการเก็บรวบรวมข้อมูล ชุมชนภูผาฟ้าน้ำ ขอบคุณเพื่อนนิสิตระดับปริญญาโท สาขาพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ทุกท่าน ที่มีส่วนร่วมในการสนับสนุนการศึกษางานวิจัย ให้การทำงานวิจัยนี้ประสบผลสำเร็จลุล่วงด้วยดี ท้ายที่สุดนี้ หากบุญกุศล ใ ดๆ อันจะพึงเกิดจากวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยขอยกให้เป็นคุณงามความดีของพ่อแม่ผู้ให้กำเนิด ครูบาอาจารย์ นักปฏิบัติธรรมทุกฐานะ และพระอริยเจ้าผู้สืบสานพระพุทธศาสนาต่อกันมา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันด้วยความระลึกถึงในพระกรุณาธิคุณเป็นอย่างสูง

นาย จรัญ บุญมี ๒๑ มิถุนายน ๒๕๖๖

สารบัญ เรื่อง หน้า บทคัดย่อ ภาษาไทย ก บทคัดย่อ ภาษาอังกฤษ ค TOC \o " 1-4" \t " 8.ชื่อบท , 1 , ชื่อบท18 , 2 , ชื่อบท16 , 2" กิตติกรรมประกาศ PAGEREF _Toc141993271 \h จ สารบัญ PAGEREF _Toc141993272 \h ฉ สารบัญตาราง PAGEREF _Toc141993273 \h ฌ สารบัญภาพ PAGEREF _Toc141993274 \h ญ คำอธิบายสัญลักษณ์และคำย่อ PAGEREF _Toc141993275 \h ฎ บทที่ ๑ บทนำ PAGEREF _Toc141993277 \h ๑ ๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา PAGEREF _Toc141993278 \h ๑ ๑.๒ คำถามวิจัย PAGEREF _Toc141993279 \h ๔ ๑.๓ วัตถุประสงค์ของการวิจัย PAGEREF _Toc141993280 \h ๔ ๑.๔ ขอบเขตการวิจัย PAGEREF _Toc141993281 \h ๔ ๑.๕ นิยาม ศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการวิจัย PAGEREF _Toc141993282 \h ๕ ๑.๖ ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย PAGEREF _Toc141993283 \h ๕ บทที่ ๒ แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง PAGEREF _Toc141993285 \h ๖ ๒.๑ แนวคิด และทฤษฎี เกี่ยวกับคุณภาพชีวิต PAGEREF _Toc141993286 \h ๖ ๒.๑.๑ ความหมายของคุณภาพชีวิต PAGEREF _Toc141993287 \h ๖ ๒.๑.๒ แนวคิดเกี่ยวกับคุณภาพชีวิตทั่วไป PAGEREF _Toc141993288 \h ๘ ๒.๑.๓ การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประเทศไทย PAGEREF _Toc141993289 \h ๑๔ ๒.๒ แนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับคุณภาพชีวิตเชิงพุทธ PAGEREF _Toc141993290 \h ๑๖ ๒.๒.๑ ความหมายของคุณภาพชีวิตเชิงพุทธ PAGEREF _Toc141993291 \h ๑๙ ๒.๒.๒ ความสำคัญของคุณภาพชีวิตเชิงพุทธ PAGEREF _Toc141993292 \h ๒๐ ๒.๒.๓ หลักพุทธธรรมสำหรับการพัฒนาคุณภาพชีวิต PAGEREF _Toc141993293 \h ๒๒ ๒.๒.๔ บริบทความเป็นมาของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993294 \h ๒๗ ๒.๓ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง PAGEREF _Toc141993295 \h ๓๒ ๒.๓.๑ เอกสารที่เกี่ยวข้อง PAGEREF _Toc141993296 \h ๓๒ ๒.๓.๒ งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง PAGEREF _Toc141993297 \h ๔๑ ๒.๔ กรอบแนวคิดในการวิจัย PAGEREF _Toc141993298 \h ๕๐ บทที่ ๓ วิธีดำเนินการวิจัย PAGEREF _Toc141993300 \h ๕๑ ๓.๑ รูปแบบการวิจัย PAGEREF _Toc141993301 \h ๕๑ ๓.๑.๑ การเก็บข้อมูลวิจัยด้านเอกสาร PAGEREF _Toc141993302 \h ๕๑ ๓.๑.๒ การเก็บข้อมูลวิจัยภาคสนาม PAGEREF _Toc141993303 \h ๕๒ ๓.๒ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการสัมภาษณ์เชิงลึก PAGEREF _Toc141993304 \h ๕๒ ๓.๓ การสร้างเครื่องมือในการวิจัย PAGEREF _Toc141993305 \h ๕๕ ๓.๔ การเก็บรวบรวมข้อมูล PAGEREF _Toc141993306 \h ๕๖ ๓.๕ การวิเคราะห์ข้อมูล PAGEREF _Toc141993307 \h ๕๗ บทที่ ๔ ผลการวิเคราะห์ข้อมูล PAGEREF _Toc141993309 \h ๕๘ ๔.๑ ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานภาคสนาม PAGEREF _Toc141993310 \h ๕๘ ๔.๑.๑ ข้อมูลส่วนบุคคล PAGEREF _Toc141993311 \h ๕๘ ๔.๑.๒ วิถีชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993312 \h ๕๙ ๔.๒ ผลการวิเคราะห์ตามวัตถุประสงค์การวิจัย PAGEREF _Toc141993313 \h ๖๒ ๔.๒.๑ การพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระพุทธศาสนาเถรวาท PAGEREF _Toc141993314 \h ๖๒ ๔.๒.๒ การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993315 \h ๗๑ ๔.๒.๓ วิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993316 \h ๙๖ ๔.๓ องค์ความรู้จากการวิจัย PAGEREF _Toc141993317 \h ๑๐๔ บทที่ ๕ สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ PAGEREF _Toc141993319 \h ๑๐๖ ๕.๑ สรุปผลการวิจัย PAGEREF _Toc141993320 \h ๑๐๖ ๕.๑.๑ การพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระพุทธศาสนาเถรวาท PAGEREF _Toc141993321 \h ๑๐๖ ๕.๑.๒ การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993322 \h ๑๐๙ ๕.๑.๓ ผลการวิเคราะห์การพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพุทธของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ PAGEREF _Toc141993323 \h ๑๑๔ ๕.๒ อภิปรายผลการวิจัย PAGEREF _Toc141993324 \h ๑๑๕ ๕.๓ ข้อเสนอแนะ PAGEREF _Toc141993325 \h ๑๑๖ บรรณานุกรม PAGEREF _Toc141993326 \h ๑๑๙ ภาคผนวก PAGEREF _Toc141993327 \h ๑๒๗ ภาคผนวก ก. รายชื่อผู้เชี่ยวชาญ PAGEREF _Toc141993328 \h ๑๒๘ ภาคผนวก ข. ประมวนภาพการศึกษาภาคสนาม การสัมภาษณ์เชิงลึก PAGEREF _Toc141993331 \h ๑๕๒ ประวัติผู้วิจัย PAGEREF _Toc141993332 \h ๑๕๖

สารบัญตาราง

ตารางที่ หน้า TOC \c " ตารางที่" ตารางที่ ๑ กรอบแนวความคิด ๕๐ ตารางที่ ๒ กระบวน การพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนภูผาฟ้าน้ำ ๘ ๐ ตารางที่ ๓ องค์ความรู้จากการพัฒนา ๑ ๐๕

สารบั ญภาพ

ภาพที่ หน้า ภาพที่ ๑ วิถีชีวิตชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ๑๑ ๘ TOC \c " ภาพที่" ภาพที่ ๒ สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญ ๑๕๒ ภาพที่ ๓ การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม ๑ ๕ ๓ ภาพที่ ๔ การร่วมกิจกรรม ๑๕ ๕

คำอธิบายสัญลักษณ์และคำย่อ

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ใช้พระไตรปิฎก ภาษา ไทย ฉบับ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เฉลิมพระ เดียร ติสมเด็จพระนางเจ้า สื ริ กิ ติ์ พระบรมราชินีนาถ พุทธศักราช ๒๕๓๙ ผู้ศึกษา อ้างอิง พระไตร ปิฏ กเพียงบางส่วน เรียงตามคัมภีร์ ตามที่ระบุแล้วในเชิงอรรถและอักษรย่อ ในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ อ้างอิงโดยระบุ เล่ม / ข้อ / หน้า หลังคำย่อชื่อคัมภีร์ เช่น ที.ม.(ไทย) ๑๐/๑๓๖/๘๑. หมายถึง สุตตัน ตปิฏก ทีฆนิกาย มหาวรรค พระไตร ปิฏกเ ล่มที่ ๑๐ ข้อที่ ๑๓๙ หน้า ๘๑ ไว้ โดยระบุ เล่ม/ข้อ/หน้า พระวินัยปิฎก คำย่อ ชื่อคัมภีร์ ภาษา วิ.มหา. (บาลี) = วิน ยปิฏก มหาวิ ภงฺค ปาลิ

(ภาษาบาลี) วิ.มหา. (ไทย) = วินัยปิฎก มหาวิภังค์

(ภาษาไทย) วิ. ภิกฺ ขุนี. (บาลี) = วิน ยปิฏก ภิกฺ ขุนีวิ ภงฺค ปาลิ

(ภาษาบาลี) พระสุตตันตปิฎก คำย่อ ชื่อคัมภีร์ ภาษา ที.สี. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย สีลกฺขน ฺธวคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.สี. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค (ภาษาไทย) ที.ม. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย มหาว คฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค (ภาษาไทย) ที.ปา. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย ปา ฏิกวคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.ปา. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปา ฏิก วรรค (ภาษาไทย) ม.มู. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก มชฺฌิ มนิกาย มูลปณฺณาสกปาลิ (ภาษาบาลี) ม.มู. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ม.ม. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก มชฺฌิ มนิกาย มชฺฌิมป ณฺณาสกปาลิ (ภาษาบาลี)

คำย่อ ชื่อคัมภีร์ ภาษา ที.สี. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย สีลกฺขน ฺธวคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.สี. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค (ภาษาไทย) ที.ม. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย มหาว คฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค (ภาษาไทย) ที.ปา. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก ทีฆนิกาย ปา ฏิกวคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) ที.ปา. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปา ฏิก วรรค (ภาษาไทย) ม.มู. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ม.ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ภาษาไทย) ม.อุ. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก มชฺฌิ มนิกาย อุปริปณฺณาสกปาลิ (ภาษาบาลี) ม.อุ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ (ภาษาไทย) สํ .ส. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก สํ ยุต ฺต นิกาย สคา ถวคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) สํ .ส. (ไทย) = สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (ภาษาไทย) สํ .นิ. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก สํ ยุต ฺต นิกาย นิทาน วคฺค ปาลิ (ภาษาบาลี) สํ .ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค (ภาษาไทย) องฺ. จตุกฺ ก.(บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก องฺคุต ฺตร นิกาย จตุกฺ กนิปาตปาลิ (ภาษาบาลี) องฺ. จตุกฺ ก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย จตุกกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ. ปญฺ จก.(บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก องฺคุต ฺตร นิกาย ปญฺ จกนิปาตปาลิ (ภาษาบาลี) องฺ. ปญฺ จก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ปัญจกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ฉกฺก. (บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก องฺคุต ฺตร นิกาย ฉก ฺก นิปาตปาลิ (ภาษาบาลี) องฺ.ฉกฺก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ฉั กกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.สตฺตก.(บาลี) = สุตฺตน ฺตปิฏก องฺคุต ฺตร นิกาย สตฺตกนิปาตปาลิ (ภาษาบาลี) องฺ.สตฺตก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย สัตตกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ทสก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ทสกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.เอกาทสก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย เอกาทสกนิบาต (ภาษาไทย) ขุ . ขุ . (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย ขุ ททกปาฐะ (ภาษาไทย) ขุ .สุ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย สุตตนิบาต ( ภาษาไทย) ขุ .อิติ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย อิติว ุตต กะ (ภาษาไทย) ม.อุ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ (ภาษาไทย) สํ .ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ( ภาษาไทย) ม.ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ (ภาษาไทย)

บทที่ ๑

บทนำ

๑.๑ ความ เป็นมา และความสำคัญของปัญหา การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลัก ภาวนา ๔ ใน พระพุทธศาสนาสอนให้ลดความต้องการ อยู่บนทางสายกลาง แต่ มนุษย์มีความต้องการให้ชีวิตดีขึ้นอย่างไม่มีขีดจำกัด ตั้งแต่มีมนุษย์ ยุคแรก โฮโมเซเปียน , มนุษย์ โคร มันยอง พบว่าเริ่มมีการพัฒนาใช้หินเป็นเครื่องมือใช้งานเพื่อ ดำรงชีพ สี่หมื่นปีที่ผ่านมามนุษย์ก็ไม่เคยหยุดพัฒนา ปัจจุบัน มีการพัฒนาไป มาก ล่าสุด Furhat Robotics บริษัทชาวสวีเดนได้ผลิตหุ่นยนต์ AI ที่แสดงอารมณ์ได้คล้ายมนุษย์ รองรับ ๔๐ ภาษาเปลี่ยนหน้า เปลี่ยน character ตามหน้าที่ใช้งาน ด้านสังคมมนุษย์ได้พัฒนาระบบทางสังคม เศษ รฐ ศาสตร์การค้า กฎหมาย วัฒนธรรมประเพณีวิธีที่จะอยู่ร่วมกัน มนุษย์ยังต้องการ มความสมบูรณ์ทั้งด้านร่างกายและจิตใจ มีความมั่นคง ความยอมรับที่จะเป็นความพอใจของตนอีกมาก องค์การอนามัยโลก ( WHO) ได้สรุปคุณภาพชีวิตมนุษย์ของแต่ละบุคคลว่า ขึ้นอยู่กับบริบททางสังคมวัฒนธรรมและค่านิยม ในเวลานั้น ๆ ประกอบด้วย ๔ มิติ ดังนี้ ๑ ) มิติด้านสุขภาพกาย ( Physical) ๒ ) มิติด้านสุขภาพจิต ( Psychological) ๓ ) มิติด้านความสัมพันธ์ทางสังคม ( Social relationships) และ ๔ ) มิติด้านสภาพแวดล้อม ( Environmental) สำหรับประเทศไทย ได้มีสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้เริ่มแผนพัฒนาแห่งชาติมาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๐๔ ปัจจุบันเป็นแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เป็นแผนที่ ๑๓ ตามรัฐธรรมนูญมาตรา ๖๕ จัดให้มีแผนยุทธศาสตร์พัฒนาชาติ ๒๐ ปี พ.ศ.๑๕๖๑-๒๕๘๐ ได้ระบุว่า การพัฒนาด้านทรัพยากรมนุษย์ มีการสร้างสุขภาวะเป็นสิ่งสำคัญ การพัฒนาคำตอบอยู่ที่คนที่ชุมชน มีการจัดตั้งสภาพัฒนาองค์กรชุมชน เพื่อการกระจายอำนาจส่งเสริมให้ชุมชนพัฒนาตนเองทั่วประเทศ การพัฒนาชุมชนจะเริ่มจากการจัดทำแผนพัฒนาชุมชน โดยราชการจะไปส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ มุ่งให้ข้าราชการ ปัญญาชนของชาติและผู้นำทางสังคมลงไปทำงานในชุมชน การพัฒนาบ้านเมืองนั้นมี หลายแนวคิดที่ดีในการพัฒนา แต่ประเทศไทยก็ยังมีปัญหาที่นับวันยิ่งเพิ่มอยู่มาก เช่น ปัญหา เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม สุขภาพโรคระบาด การศึกษา การเมืองการทุจริต ยาเสพติด ความเหลื่อมล้ำ การศึกษ า ที่พาคนดำเนินชีวิตเสพสุขกับวัตถุ นิยมบริโภคนิยม สุขที่ได้ ลาภยศ สรรเสริญ สุขในกามเมถุน โลก ีย สุข กอบโกยมามากเพื่อหวังจะได้คุณภาพชีวิตที่ดี ผู้ อื่นเห็นก็เหนี่ยวนำให้ทำตาม ด้วยแรงของ สื่อสารยุคเทคโนโลยีโฆษณาหลอกล่อ โชว์ คุณภา พชีวิตที่เป็นความ สุข ชั่วคราว ผู้ สมอง ดี ทุน ใหญ่ ต่างยื้อแย่งแข่งขัน ทำร้ายทำลาย กันไม่มีที่สิ้นสุด ผู้ด้อยโอกาส ก็ขาดแคลน ยากจน ความ อยากได้มากๆ เกิดการ ทำชั่วได้ทุก เรื่อง ทรัพยากรธรรมชาติ ถูก ถ ลุงทำลาย มาก คนยุคปัจจุบัน จึง ต้องเผชิญ กับภัยต่างๆ เป็น อย่างมาก แต่ เมืองไทยยังเป็นประเทศที่มีความสุขอันดับต้นๆ ของโลก หากเรามีการพัฒนาที่ถูกทาง คือ การพัฒนาคน ให้เข้าถึงความละเอียดด้านจิตใจ ซึ่งเมืองไทยมีพุทธศาสนาเป็นจุดเด่นในการพัฒนาคนอยู่มาก การวิจัย พบว่าการพัฒนาคุณภาพชีวิตให้มี “ความสุขที่แท้จริงไม่ได้เกี่ยวกับความร่ำรวย แต่เกิดจาก ความสัมพันธ์ที่ดี มีคนที่เข้าใจช่วยเหลือกัน และเห็นด้วยกับระบบศาสนา ที่ มีจุดสมดุลนำไปสู่ความพึงพอใจ และความรู้สึกว่าเราอยู่อย่างมีเป้าหมาย” จึงเป็นโจทก์ใหญ่ของมนุษย์ที่ต้องเร่งศึกษา ก่อนที่คุณภาพชีวิตของตนและสังคมจะหายนะไปมากกว่านี้ เมืองไทยมีผู้นำแนวคิดการพัฒนาที่ยึดจิตใจเป็นหลัก วัตถุเป็นรอง ได้จัดอบรมกรรมฐานพร้อมกันนั้นได้อบรมเรื่องความเสียสละ ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ อันเป็นวัฒนธรรมดั้งเดิมนำการพัฒนาชุมชนเพื่อสร้างความสามัคคี ให้ชุมชนเข้มแข็ง นั้นหมายความว่าประชาชนมีจิตใจเข้มแข็ง มีระเบียบวินัย ยับยั้งชั่งใจไม่หลงไปกับกระแสนิยมที่ผิดของโลก แต่กระแสโลกในจยุคปัจจุบันนั้นแรงมาก ที่มีการพัฒนาแนวพระพุทธศาสนา สร้างคุณธรรมจริยธรรมให้คนลดอบายมุขแก้ปัญหาเศรษฐกิจได้ แต่ไม่สามารถอยู่ยั่งยืนได้ จึงยังต้องปรับหากระบวนกา