0000 วิทยานิพนธ์ จงกช สุทธิโอสถ final 270566.docx

นางจงกช สุทธิโอสถ ปริญญา : พุทธ ศา สตรมหาบัณฑิต (พระพุทธศาสนา) คณะกรรมการควบคุม วิทยา นิพนธ์

: พระ ครูปริยัติเจติยานุรักษ์, ผ ศ . ดร., ป.ธ. ๔ , พธ.บ. ( พุทธจิตวิทยา ), พธ.ม. (พระพุทธศาสนา ), พธ.ด. (พระพุทธศาสนา)

: รศ. ดร. เทพประวิณ จันทร์แรง , พ ธ. บ . (ศาสนา) . ศ ศ .บ. (ไทยคดีศึกษา), M.A. ( Buddhist Studies ), Ph.D. (Pali and Buddhism) วันสำเร็จการศึกษา : ๒ มิถุนายน ๒๕๖๖ บทคัดย่อ ง านวิจัย เรื่อง นี้มีวัตถุประสงค์ คือ ๑) เพื่อศึกษาการบริโภคอาหารตามหลั กพุทธธรร ม ๒) เพื่อศึกษาการบริโภคอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรม ๓) เพื่อวิเคราะห์หลักพุทธธรรมในการบริโภคอาหารของชุมชนแพทย์วิถีธรรม เป็นงานวิจัยเช ิ งคุณภาพ แบบการวิจัยเอกสาร ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกและสังเกตแบบมีส่วนร่วม ผลการวิจัยพบว่า การบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม ใช้หลักของ “ อาหาร ๔” ที่กล่าวไว้ในพระไตรปิฎก โดยมีหัวใจสำคัญ คือ การดับตัณหาในกามคุณ ๕ ของการบริโภคที่ไม่มุ่งเสพของอร่อย ให้เน้นไปที่มีประโยชน์ รับประ ทานในปริมาณที่พอดี (โภช เนมัตตัญญุ ตา) ทานอย่างมีสติตามขั้นตอนของหลักอาหาร ๔ คือ กวฬิง การาหาร ผัสสาหาร มโนสัญเจตนาหาร วิญญาน อาหารและสามารถปรับเปลี่ยนได้ตามเหตุตามปัจจัย ไม่ยึดมั่นถือมั่นของ กฏ ไตรลักษณ์ด้วยความเข้าใจและยินดี การบริโภคอาหารตามหลักแพทย์วิถีธรรม สอน ให้รู้จักเลือกอาหารไร้สารพิษให้เหมาะ กับ สภาพของร่างกายและสภาพอากาศ เน้นการบริโภคให้เกิดสมดุลร้อนเย็นตาม สภาพ ธาตุร้อน ธาตุ เย็นของแต่ละคน โดยรู้วิธีปรุงที่รสไม่จัด เคี้ยวละเอียด ทานอาหารตามลำดับจากสิ่งที่ย่อยง่ายไปสู่การย่อยยากและประกอบด้วยสารอาหารที่ร่างกายต้องใช้ตามหลักโภชนาการของกองอนามัยโลกด้วย จากการฝึกจิตอาสาให้ บริโภคอาหารตามหลัก “อาหาร ๔ ” ของพระพุทธศาสนาจนสามารถแยก “ อาหาร ที่ให้ผลต่อร่าง กาย” และ “ อาหาร ที่ให้ผลต่อจิต ใจ” ได้ มีการ ผสมกับวิชาแพทย์ทางเลือกดั้งเดิม ใน การขับพิษออกจากร่างกายของชาว เอเซีย ด้วยวิธีของยา ๙ เม็ด ผสมผสานกับ หลักเศรษฐกิจพอเพียง ปลูกสิ่งที่กิน กินสิ่งที่ปลูกแบบพึ่งพาตัวเอง ทานพืช จืด สบายให้มีความสมดุล ทาง กาย และ ใจ ฝึก เป็นคนเลี้ยงง่าย กินง่ายอยู่ง่าย หาอาหารที่ขึ้นเองตามธรรมชาติแบบคนวรรณะ ๙ ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ เมื่อเลี้ยงตัวเองได้ ก็มีการเสียสละ แบ่งปันไปสู่มวลมนุษยชาติต่อไป ผลการ วิเคราะห์ทำให้ ผู้วิจัยได้ค้นพบ ความสอดคล้องระหว่างการบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรมกับแนวแพทย์วิถีธรรมว่า การใช้ชีวิตด้วย ปัจจัย ๔ โดย ใช้ “ อาหาร ๔ ” มาประกอบ กัน กับ หลักอ ปั ณ ณกปฏิป ทา ๓ (สำรวมอินทรีย์ ทานแต่พอดี ทานอย่างมีสติ) ลักขณสูตร ภูตะสูตร อาหา เร ปฏิกูลสัญญ า และสังคีติสูตร เข้ามาประยุกต์ใน การบริโภค ใช้ปาณาติปาติสูตร (ทานมังสะวิรัติ) เคี้ยวอาหารให้ละเอียด จากการปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอมาได้ ๗ ปีเป็นอย่างน้อย จะมีผล ทำให้ร่างกายแข็งแรง อายุยืน , มีความผาสุก

Thesis Title : An Analysis of Buddhadhamma Concerning Food Consumption as Found in the Dhamma Medicine Community Researcher : Mrs. Jongkot Suttiosot Degree : Master of Arts ( Buddhist Studies ) Thesis Supervisory Committee

: Phrakrupariya thi jet h iyanur u k sa , Asst. Prof. Dr., Pali IV, B.A. (Buddhist Psychology), M.A. (Buddhist Studies), Ph.D. (Buddhist Studies)

: Assoc. Prof. Dr. Thepprawin Chanraeng , B.A. (Religions), B.A. (Thai Studies), M.A. (Buddhist Studies), Ph.D. (Pali and Buddhism) Date of Graduation : June 2, 2023 A bstract The aim s of this investigation encompassed: 1) exploring food consumption aligned with Buddhist Principles , 2) scrutinizing the connection between food consump tion and the Buddhist Dhamma Medicine theory , and 3) delineating the application of Buddhist principles in the food consumption patterns of the Dhamma Medicine Community. A combined approach of documentary and qualitative research was deployed, supplemented by comprehensive interviews and participant observation. Food consumption according to the Buddhist Principle s follows four steps of Buddhist Recipe Courses : Food, Sense contact, Intention and Mind that can be adjusted with pleasure for physical condition without attachment to it. T he findings suggest that food consumption, as guided by Buddhist principles, adheres t o a four-step process delineated in Buddhist Recipe Courses: Food, Sense contact, Intention,and Mond. These stages can be modified to suit individual physical conditions, whilst preventing attachment. An examination of food consumption in line with the Dhamma Medicine approach reveals a meticulous process. The initial step involves selecting non-toxic ingredients suitable for individual health and adjusting to prevqiling climatic conditions. The focus is on achieving a balanced interplay of hot and cold elements within everyone. The process also entails moderate seasoning, thoroygh mastication, and sequential consumption based on ease of digesrion . The diet contains essential nutrients required for human health in line with the dietary guidelines prescribed by the World Health Division. An anlysis of food consumption within the Dhamma Medicine Community involved educating community members and patients on distinguishing between “Food for physical body” and “Food for Spirituality,” utilizing the nine theoretical pills of Buddhist Dhamma Medicine. Participants were encouraged towards self-sufficiency – easy to care for, easy to eat, easy to live. The food sourced was preferably organically or naturally grown, embodying the nine virtues of Asian individuals. A vegetarian diet was promoted, devoid of meat, and combined with scientific understanding of the hot and cold characteristics of different food items. Thisapproach was amalgamated with traditional alternative medicine to detoxify Asian bodies via nine methods. The philosophy of sufficiency economy was followed, emphasizing locally sourced food’s benefits, fostering community cohesion, and supporting a simply lifestyle. Upon reaching self-sufficiency, individuals were encouraged to continue sharing with the broader human community. The research results highlight a clear alignment between food consumtion according to Buddhist principles and the pratices of the Buddhist Dhamma Medicine Community. This alignment incorporates living by the four factors derived from Buddha’s principles and following the four steps of the Buddhist Recipe Courses in food consumption . By integrating mindful eating, vegetarianism, thorough mastication, and other Sutra in Tripitaka, and maintaining this practice over at least seve n years, I ndividuals are predicted to achieve robust health, longevity, and overall well-being.

กิตติกรรมประกาศ

การวิจัยเรื่อง “ วิเคราะห์หลักพุทธธรรมในการบริโภคอาหารของชุมชนแพทย์วิถีธรรม” ครั้งนี้ สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีเนื่อง จาก ได้ ไปค้นคว้า ข้อมูลในพระไตรปิ ฎ กภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ฉบับปรับปรุงใหม่ ซึ่งได้รับการ สนับสนุนจากสาขาวิชาพระพุทธศาสนาบัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ก่อนอื่น ผู้วิจัย ขอกราบนอบน้อมระลึกมายังพระเมตตาจากสมเด็จพระ สัม มาส ัม พุทธเจ้า ผู้เป็นสยังอภิญญาที่ผู้วิจัยได้มีโอกาสศึกษาและได้นำข้อมูลมาใช้อ้างอิง ทำให้ได้เข้าใจและซาบซึ่งในหลักพุทธธรรมเกี่ยวกับการบริโภคอาหารที่เราต้องพิจารณาทุกวัน ขอกราบนมัสการมายังพระสุธีรัตนบัณฑิต, รศ. ดร. คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย, พระครูปริยัติเจติยานุรักษ์ , ผศ. ดร. ประธานกรรมการควบคุมวิทยานิพนธ์, ขอกราบขอบพระคุณ รศ. ดร.เทพประวิณ จันทร์แรง กรรมการผู้คุมวิทยานิพนธ์ที่ได้เมตตาช่วยเหลือและตรวจแก้ไข และคณาจารย์ท่านอื่นๆ เช่น พระครูสิริปริ ยัต ยา นุศา สก์, ดร. ผู้มีความกรุณาเอื้อเฟื้อมาเป็นประธานควบคุมวิทยานิพนธ์ ดร. พิสิฎฐ์ โคตรสุโพธิ์ ผู้อำนวยการหลักสูตรบัณฑิตศึกษา, ที่หมั่นให้กำลังใจในการเขียนบทความและให้เกียรติชาวแพทย์วิถีธรรมโดยได้ไปร่วมในการจัดกิจกรรมเรื่อง”อาหารเป็นหนึ่งในโลก” ร่วมกับคณาจารย์ โดยมี พระวิสิทธิ์  ตวิสิทโธ , ผศ. ดร. มี รศ. ดร.เทพประวิณ จันทร์แรง, รศ. ดร.พูนชัย ปัน ธิ ยะ ที่ได้กรุณาให้เกียรติไปร่วมงาน สัมนา ณ ชุมชนภูผาฟ้าน้ำของแพทย์วิถีธรรมซึ่งเป็นสถานที่ตั้งและเป็นแหล่งข้อมูลหลักของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ เช่นกัน และคณาจารย์อื่นๆ เช่น ผศ. ดร.เยื้อง ปั้นเหน่งเพ็ชร ์ , ดร.วิโรจน์ วิชัย ซึ่งมีส่วนร่วมให้คำแนะนำเพิ่มเติม ทำให้วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีความสมบูรณ์ถูกต้องมากยิ่งขึ้น ขอกราบขอบพระคุณ ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือเก็บ ขัอ มูลวิจัย อีก ๓ ท่านคือ ผศ. ดร.สมหวัง แก้วสุฟอง, ผศ. ดร.สยาม ราชวัตร และ ดร. พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์ ที่อนุเคราะห์ในการให้ข้อมูล คำปรึกษาและแนะแนวการสร้างเครื่องมือเก็บข้อมูลในการทำวิจัยครั้งนี้จนสำเร็จลงด้วยดี ขอกราบนมัสการมายังพ่อครูสมณะโพธิรักษ์ ผู้นำทางจิตวิญญาณของชุมชนอโศก ที่ได้กรุณาให้สัมมาทิฐิเกี่ยวกับการบริโภคอาหารในมุมมองของท่าน และขอกราบขอบพระคุณ เป็นอย่างสูงมายัง อาจารย์ ดร.ใจเพชร กล้าจน (หมอเขียว) ประธานมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ที่อนุญาตให้ข้าพเจ้าได้ นำ วิธีการทานอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรมมา ใช้ในการเขียนวิทยานิพนธ์ และช่วยให้เกียรติในการอนุญาตให้ ทำการ สัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อที่ผู้วิจัยสามารถนำมา วิเคราะห์เพื่อนำเสนอในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ขอขอบคุณรุ่นพี่ ป.เอกและ ป.โท และเพื่อน ๆ กัลยาณมิตรที่ให้ผู้วิจัยได้มีโอกาสสัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูลมาทำวิจัยครั้งนี้ ขอบคุณคนในครอบครัวทุกคนที่ให้กำลังใจในการศึกษาและการทำงานวิทยานิพนธ์มาโดยตลอด ความ สําเร็จ ของวิทยานิพนธ์เล่มนี้ ผู้วิจัยมีความตั้งใจให้ผู้ที่สนใจในเรื่องสุขภาพจากการบริโภคอาหาร สามารถนำไปประยุกต์ใช้ให้ได้รับประโยชน์ หากมีคุณความดีและกุศลอัน เกิดจากข้อมูลของวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยขอถวายเป็นเ ครื่ องสักการ ะ บูชาพระรัตนตรัย และอานิสงส์แห่งความดีและกุศลครั้งนี้ก็ให้มีไปถึงครูบาอาจารย์ผู้มีพระคุณและเพื่อนๆ ทั้ งห ลายที่มีส่วนร่วมในงานวิจัยครั้งนี้ด้วย และสุดท้ายขอขอบคุณมายังผู้เข้าค่ายทั้งที่เจ็บป่วยและไม่เจ็บป่วย ซึ่งได้อนุญาตให้ข้าพเจ้าได้ใช้ภาพและข้อมูลของท่านมาอ้างอิงเพื่อนำเสนอในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ความเอื้อเฟื้อของท่านครั้งนี้ขอให้ทุกท่านได้อานิสงส์โดยให้มีสุขภาพที่แข็งแรงยิ่งขึ้นๆ เทอญ.

นางจงกช สุทธิโอสถ ๒ มิถุนายน ๒๕๖๖

สารบัญ เรื่อง หน้า บทคัดย่อ ภาษาไทย ก บทคัดย่อ ภาษาอ ั งกฤษ ค TOC \o " 1-4" \t " 8.ชื่อบท , 1 , ชื่อบท18 , 2 , ชื่อบท16 , 2" กิตติกรรมประกาศ PAGEREF _Toc136457593 \h จ สารบัญ PAGEREF _Toc136457594 \h ช สารบัญตาราง PAGEREF _Toc136457595 \h ญ สารบัญภาพ PAGEREF _Toc136457596 \h ฎ คำอธิบายสัญลักษณ์และคำย่อ PAGEREF _Toc136457597 \h ฏ บทที่ ๑ บทนำ PAGEREF _Toc136457599 \h ๑ ๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา PAGEREF _Toc136457600 \h ๑ ๑.๒ คำถามวิจัย PAGEREF _Toc136457601 \h ๔ ๑.๓ วัตถุประสงค์ของการวิจัย PAGEREF _Toc136457602 \h ๔ ๑.๔ ขอบเขตการวิจัย PAGEREF _Toc136457603 \h ๔ ๑.๕ นิยามศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการวิจัย PAGEREF _Toc136457608 \h ๕ ๑.๖ ทบทวนเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง PAGEREF _Toc136457609 \h ๖ ๑.๗ วิธีดำเนินการวิจัย PAGEREF _Toc136457613 \h ๒๔ ๑.๘ ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย PAGEREF _Toc136457618 \h ๒๖ บทที่ ๒ การบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม PAGEREF _Toc136457620 \h ๒๗ ๒.๑ ความหมายของอาหารตามหลักพุทธธรรม PAGEREF _Toc136457621 \h ๒๗ ๒.๒ ประเภทของอาหารตามหลักพระพุทธศาสนา PAGEREF _Toc136457622 \h ๒๘ ๒.๒.๑ อาหารที่ย่อยง่ายและมีประโยชน์ PAGEREF _Toc136457623 \h ๒๘ ๒.๒.๒ อาหารสมดุลทำให้มีโรคาพาธน้อย PAGEREF _Toc136457624 \h ๒๘ ๒.๒.๓ อาหารที่ไม่เบียดเบียนสัตว์ PAGEREF _Toc136457625 \h ๒๙ ๒.๒.๔ อาหารที่ทำให้อายุยืนหรืออายุสั้น PAGEREF _Toc136457626 \h ๓๐ ๒.๓ การบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม PAGEREF _Toc136457627 \h ๓๐ ๒.๓.๑ กวฬิงการาหาร PAGEREF _Toc136457628 \h ๓๑ ๒.๓.๒ ผัสสาหาร PAGEREF _Toc136457629 \h ๓๒ ๒.๓.๓ มโนสัญเจตนาหาร PAGEREF _Toc136457630 \h ๓๓ ๒.๓.๔ วิญญาณอาหาร PAGEREF _Toc136457631 \h ๓๔ ๒.๔ รูปแบบของการบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม PAGEREF _Toc136457632 \h ๓๖ ๒.๔.๑ พิจารณาหลักอปัณณกปฏิปทา ๓ PAGEREF _Toc136457633 \h ๓๗ ๒.๔.๒ พิจารณาการฝึกกินอาหารวันละมื้อ PAGEREF _Toc136457634 \h ๔๐ ๒.๔.๓ พิจารณาหลักอวิชชาสูตร PAGEREF _Toc136457635 \h ๔๑ ๒.๔.๔ พิจารณาหลักภูตสูตร PAGEREF _Toc136457636 \h ๔๒ ๒.๔.๕ พิจารณาหลักอภิญญาปหานสูตร PAGEREF _Toc136457637 \h ๔๔ ๒.๔.๖ พิจารณาเรื่องปาณาติปาติสูตร PAGEREF _Toc136457638 \h ๔๔ ๒.๔.๗ พิจารณาด้วยสติสุปัฏฐิตสูตร PAGEREF _Toc136457639 \h ๔๔ ๒.๔.๘ พิจารณาด้วยสัมมัปปธานสูตร PAGEREF _Toc136457640 \h ๔๕ ๒.๔.๙ พิจารณาด้วยผาสุกวิหารธรรม PAGEREF _Toc136457641 \h ๔๕ บทที่ ๓ การบริโภคอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457643 \h ๔๗ ๓.๑ บริบทของแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457644 \h ๔๗ ๓.๑.๑ ที่มาของแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457645 \h ๔๗ ๓.๑.๒ พัฒนาการของการแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457646 \h ๕๐ ๓.๑.๓ กิจกรรมช่วยเหลือสังคม PAGEREF _Toc136457647 \h ๕๑ ๓.๑.๔ ผลงานเผยแพร่สื่อสิ่งพิมพ์และวิดีทัศน์ PAGEREF _Toc136457648 \h ๕๑ ๓.๑.๕ การจัดค่ายอบรมให้ความรู้ PAGEREF _Toc136457649 \h ๕๒ ๓.๒ ความหมายของอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457650 \h ๕๓ ๓.๓ ประเภทของอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457651 \h ๖๑ ๓.๔ รูปแบบการบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรมของชุมชนแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457652 \h ๖๕ ๓.๔.๑ อาหารที่มีผลต่อสุขภาพร่างกาย ที่มีประสิทธิ์ภาพ ๓๐% PAGEREF _Toc136457653 \h ๖๕ ๓.๔.๒ อาหารที่มีผลต่อสุขภาพจิตใจ (นามธรรม) PAGEREF _Toc136457654 \h ๗๕ บทที่ ๔ วิเคราะห์หลักพุทธธรรมในการบริโภคอาหารของชุมชนแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457656 \h ๘๖ ๔.๑ วิเคราะห์การบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม PAGEREF _Toc136457657 \h ๘๖ ๔.๑.๒ วิเคราะห์อาหารคือผัสสะ PAGEREF _Toc136457658 \h ๘๗ ๔.๑.๓ วิเคราะห์มโนสัญเจตนาในการบริโภค PAGEREF _Toc136457659 \h ๘๗ ๔.๑.๔ วิเคราะห์วิญญาณอาหาร PAGEREF _Toc136457660 \h ๘๘ ๔.๒ วิเคราะห์การบริโภคอาหารตามแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457661 \h ๘๙ ๔.๒.๑ อาหารที่มีผลต่อสุขภาพกาย PAGEREF _Toc136457662 \h ๘๙ ๔.๒.๒ อาหารที่มีผลต่อสุขภาพใจ PAGEREF _Toc136457663 \h ๙๐ ๔.๓ วิเคราะห์หลักพุทธธรรมในการบริโภคอาหารของชุมชนแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457664 \h ๙๑ ๔.๓.๑ วิเคราะประโยชน์ของการบริโภคอาหารแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457665 \h ๙๑ ๔.๓.๒ วิเคราะปัญหาและอุปสรรคของการบริโภคอาหารแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457666 \h ๙๒ ๔.๓.๓ วิเคราะห์หลักทั่วไปในการบริโภคอาหารแนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457667 \h ๙๓ ๔.๓.๔ วิเคราะห์ความสอดคล้องระหว่างการบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม กับ แนวแพทย์วิถีธรรม PAGEREF _Toc136457668 \h ๙๓ บทที่ ๕ สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ PAGEREF _Toc136457670 \h ๙๖ ๕.๑ สรุปผลการวิจัย PAGEREF _Toc136457671 \h ๙๖ ๕.๒ อภิปรายผลการวิจัย PAGEREF _Toc136457672 \h ๙๙ ๕.๓ ข้อเสนอแนะ PAGEREF _Toc136457673 \h ๑๐๐ ๕.๓.๑ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย PAGEREF _Toc136457674 \h ๑๐๐ ๕.๓.๒ ข้อเสนอแนะในการนำผลวิจัยไปใช้ PAGEREF _Toc136457675 \h ๑๐๐ ๕.๓.๓ ข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยครั้งต่อไป PAGEREF _Toc136457676 \h ๑๐๑ บรรณานุกรม PAGEREF _Toc136457677 \h ๑๐๒ ภาคผนวก PAGEREF _Toc136457678 \h ๑๐๗ ภาคผนวก ก. หนังสือขอเชิญเป็นผู้ทรงคุณวุฒิตรวจสอบเครื่องมือวิจัย PAGEREF _Toc136457680 \h ๑๐๘ ภาคผนวก ข . หนังสือขอความอนุเคราะห์ให้นิสิตเก็บข้อมูลประกอบ การเขียนวิทยานิพนธ์ PAGEREF _Toc136457683 \h ๑๑๕ ภาคผนวก ค. หนังสือขออนุเคราะห์ให้นิสิตสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เชี่ยวชาญหรือ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ PAGEREF _Toc136457685 \h ๑๑๖ ภาคผนวก ง. หนังสือขอความอนุเคราะห์ให้นิสิตเก็บข้อมูลประกอบ การเขียนวิทยานิพนธ์ PAGEREF _Toc136457687 \h ๑๑๘ ประวัติผู้วิจัย PAGEREF _Toc136457688 \h ๑๔๓

สารบัญตาราง ตารางที่ หน้า TOC \c " ตารางที่" ตารางที่ ๑ : ลักษณะของร่างกายที่มีภาวะร้อนเย็นกับวิธีแก้ด้วยอาหา ร ๖ ๔ ตารางที่ ๒ : ตัวชี้วัดความต่างระหว่างการบริโภคอาหารที่สมดุ ล กับไม่สมดุลของแพทย์วิถีธรรม ๖๕ ตารางที่ ๓ : การเปลี่ยนแปลงของจิตอาสาทางกายและใจ จาก อดีต ก่อนเข้าแพทย์วิถ ีธ รรมและปัจจุบัน ๘๔ ตารางที่ ๔ : ความสอดคล้องระหว่างการบริโภคอาหารตามหลักพุทธธรรม กับตา มแนวแพทย์วิถีธรรม ๙๔

สารบัญภาพ ภาพที่ หน้า TOC \c " ภาพที่" ภาพที่ ๑ : แผนที่ของชุมชนแพทย์วิถีธรรม ณ.ภูผาฟ้าน้ำ ต.ป่าแป๋ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ๕ ภาพที่ ๒ : รูปตัวอย่างอาหารสูตร ๒ น้องพุทธ ๖๘ ภาพที่ ๓ : ผู้เชี่ยวชาญที่อนุญาตให้สัมภาษณ์เชิงลึกเกี่ยวกับอาหารไร้สารพิษ ในการทำวิจัย (ดร. ใจเพชร กล้าจน ) ๑๑ ๗ ภาพที่ ๔ : ภาพจิตอาสาผู้ให้สัมภาษณ์การเปลี่ยนแปลงทางกายและใจเมื่อเปรียบเทียบ ระหว่างอดีตและปัจจุบัน (จำนวน ๑๕ ท่าน) ๑๓ ๓

คำอธิบายสัญลักษณ์และคำย่อ

อักษรย่อใน วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ใช้อ้างอิงจากพระไตรปิฎก ภาษาไทย ฉบับ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๓๙. ๑ . คำ อธิบายคำ ย่อ ในภาษาไทย ก . คำย่อชื่อคัมภีร์พระไตรปิฎก พระ สุตตันต ปิฎก คำย่อ ชื่อคัมภีร์ ภาษา

ที.สี. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค (ภาษาไทย) ที.ม. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค (ภาษาไทย) ที.ปา. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปา ฏิก วรรค (ภาษาไทย) ม.มู. (ไทย) = สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ภาษาไทย) สํ .นิ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค (ภาษาไทย) สํ . สฬา . (ไทย) = สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬาย ตนวรรค (ภาษาไทย) องฺ.ติก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ติกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ. จตุกฺ ก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย จตุกกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ. ปญฺ จก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ปัญจกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ฉกฺก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ฉั กกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ.สตฺตก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย สัตตกนิบาต (ภาษาไทย) องฺ. อฏฺ ฐ ก.(ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย อัฏ ฐก นิบาต (ภาษาไทย) องฺ.ทสก. (ไทย) = สุตตันตปิฎก อังคุต ตร นิกาย ทสกนิบาต (ภาษาไทย) ขุ . ขุ . (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย ขุ ททกปาฐะ (ภาษาไทย) ขุ .ธ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย ธรรมบท (ภาษาไทย) ขุ .อิติ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย อิติว ุตต กะ (ภาษาไทย) ขุ .สุ. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย สุตตนิบาต (ภาษาไทย) ขุ .อป. (ไทย) = สุตตันตปิฎก ขุ ททกนิกาย อปทาน (ภาษาไทย)

บทที่ ๑

บทนำ

๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา อะไรชื่อว่า หนึ่ง ได้แก่ สัตว์ทั้งปวงดำรงอยู่ได้ด้วย อาหาร จาก สามเณรปัญหา ซึ่งมนุษย์ทุกชีวิตไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้ถ้าขาด อาหาร และน้ำในเวลาที่ร่างกายต้องการเพื่อความอยู่รอด ดังนั้นเราจึงต้องมาเรียนรู้สิ่งที่จำเป็นที่สุดอย่างยิ่งในการดำรงชีวิต ใน สัน ตุฏฐิ สูตร พระพุทธเจ้าได้ตรัส แก่ภิกษุทั้งหลายว่า ปัจจัย ๔ อย่างที่มีค่าน้อย หาได้ง่ายและไม่มีโทษ คือ ๑. บรรดาจีวร บังสุกุลจีวร(ผ้าที่ได้มาจากกองผุ ่น ) ๒. บรรดา โภชนะ ปิ ณ ฑิ ยา โลปโภชนะ ( โภชนะ คือคำข้าวที่ได้มาด้วยกำลังปลีแข้ง) ๓. บรรดาเสนาสนะ รุกขมูลเสนาสนะ (อยู่อาศัยโคนไม้ ) ๔. บรรดายารักษาโรค ปูติมุตตเภสัช (ยาดองน้ำมูตรเน่า) เป็นสิ่งจำเป็น ๔ อย่างที่ภิกษุซึ่งเป็นผู้สันโดษด้วยปัจจัยที่มีค่าน้อยและหาได้ง่ายนี้ เป็นองค์ประกอบแห่งความเป็นสมณะอย่างหนึ่งของภิกษุ พระพุทธเจ้าตรัสถามว่า อะไรชื่อว่าหนึ่ง ที่ชื่อว่าหนึ่งคืออาหาร เพราะแม้แต่พระพุทธองค์ยังต้องฉันอาหาร เพื่อประคองกายขันธ์ คัมภีร์ที่ปราก ฏ ใน พระไตรปิ ฎ ก เล่มที่ ๑๖ ปุต ตม ังส สูตร นั้น คือ อาหาร ๔ ที่เป็นไปเพื่อการดำรงอยู่ของหมู่สัตว์ผู้เกิดแล้ว หรือเพื่ออนุเคราะห์หมู่สัตว์ผู้แสวงหาที่เกิด โดยเริ่มต้นจากการรู้เรื่อง กวฬิง การาหาร คือ คำข้าวที่หยาบหรือละเอียด โดยการใช้ กามคุณ ๕ เพื่อพิจารณาในการเลือก ผัสสาหาร (อาหาร คือผัสสะ) พิจารณา เวทนา ที่ผ่าน ปสาทรูป มาทางหู ตา จมูกลิ้นสัมผัสและใจเวลาอาหารเข้ามากระทบ มโนสัญเจตนาหาร (อาหารคือมโนสัญเจตนา) เพื่อพิจารณา ตัณหา ๓ ของความชอบชังที่เกิดขึ้นจากการบริโภค วิญญาณอาหาร (อาหารคือวิญญาณ)เพื่อพิจารณาการ ดับ ให้ไม่เหลือของตัณหาด้วย วิราคะ อันเกิดจากการติดยึด จากความอร่อย . ความหมายของอาหาร อาหา ร ในมุมมองด้านภาษา ด้านภาษา อาหาร หมายถึง ของกิน เครื่องค้ ำ จุนชีวิต เครื่องหล่อเลี้ยงชีวิต ซึ่งตรงกับค ำ ว่า Food ( ฟู๊ด ) ในภาษาอังกฤษความหมายว่า บางสิ่งบาง