630731 ปก สารบัญ 17.36 น (1).docx

.............................. กรรมการ ( อาจารย์ ดร. กิตติรัตน์ สีหปัณฑ์.) คณะกรรมการบริหาร หลักสูตร ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาคได้ตรวจ และรับรองว่าวิทยานิพนธ์เล่มนี้เป็นไปตามมาตรฐานของมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี และให้นับเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค ................................................................. (ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จุฑามาส ชมผา) ประธานกรรมการบริหารหลักสูตรฯ สาขายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค ............................................................... (รองศาสตราจารย์ชาญชัย สุกใส) คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย วันที่.........เดือน..................................พ.ศ.............. หมายขวัญพุทธ กล้าจน. รูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม .วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 2563. บทคัดย่อ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตน จิตอาสาแพทย์วิถีธรรม การวิจัยมี 3 ระยะดังนี้ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม กลุ่มเป้าหมายมี 2 กลุ่ม มีกลุ่มที่ 1 เป็นกลุ่ม(จิตอาสา)ที่ อยู่ในระหว่างคัดคนเป็นจิตอาสาและอยู่ในระหว่างเลื่อนระดับ มี 4ระดับ คือ จิตอาสาคบคุ้น จิตอาสาเตรียม จิตอาสาจร จิตอาสาประจำ จำนวน16 คน กลุ่มที่ 2 คือ จิตอาสาประจำเป็นคณะกรรมการที่มีฐานะเป็นหัวหน้าและพี่เลี้ยงในกลุ่มจิตอาสาประจำจำนวน 15 คน ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม กลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ทรงคุณวุฒิ ในระดับกำหนดนโยบายขององค์การ จำนวน 7 คน และกลุ่มทดลองใช้รูปแบบ คือ ผู้บำเพ็ญภาคเหนือที่จะคัดเลือกให้เป็นจิตอาสา ยังไม่ได้เป็นจิตอาสา จำนวน 60 คน ระยะที่ 3 การประเมินผลรูปแบบ กลุ่มเป้าหมายคือ ผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้และประสบการณ์ ด้านพัฒนาทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ การแพทย์วิถีธรรมและการพัฒนาสังคม จำนวน 17 คน เครื่องมือที่ใช้ ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินรูปแบบ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรมมี 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1. หลักการ 2. ปณิธาน 3. วัตถุประสงค์ 4. ดำเนินการ 5. ประเมินผล 6. เงื่อนไขในความสำเร็จ โดยหลักการ คือ การบริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ ด้วย 7 พลังพวธ. เป็นพลังพุทธะ เป็นศักยภาพพึ่งตนจิตอาสา 2. ปณิธาน คือ การพึ่งตน ช่วยคนทั่วโลก 3. วัตถุประสงค์เพื่อสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาเพื่อสืบสานพระพุทธศาสนา 4. การดำเนินการมี 5 วิธี ได้แก่ 1) บริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธโดย สรรหา ธำรงรักษา อบรมพัฒนาและคัดคนออก 2) จัดการความหลากหลายของบุคลากรจิตอาสาด้วยการเคารพผู้นำและฟังมติหมู่ 3) พัฒนาบุคลากร ให้ความรู้ ได้เรียนรู้ เรียนรู้ในพื้นที่ปฏิบัติจริง 4) จิตอาสานักพัฒนาที่ดีมีศีล 5) บริหารสร้างพันธมิตรเครือข่ายเรียนรู้ร่วมกันอย่างญาติพี่น้อง 5. ประเมินผล ความเข้าใจประยุกต์ใช้คำสอนในพระไตรปิฎก ชำนาญทำงานอย่างสัมมาทิฎฐิ เชี่ยวชาญขัดเกลากิเลส และปรับสู่อุปนิสัยเป็นบุคคลวรรณะ 9 6. เงื่อนไขในความ สำเร็จ คือ การมีอุดมการณ์ร่วมกัน ได้แก่ คนร่างกายแข็งแรงมีกำลัง จิตใจดีงามจิตใจเป็นสุข พึ่งตนเรียบง่าย คบเคารพมิตรดี เกื้อกูลแบ่งปัน ทำงานฟรี และ อ่อนน้อมถ่อมตน คำสำคัญ: การบริหารงานเชิงระบบ ศักยภาพพึ่งตน จิตอาสาแพทย์วิถีธรรม ………………………………..(ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. จิตรกร โพธิ์งาม) อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์หลัก ......................................(อาจารย์ ดร. กิตติรัตน์ สีหปัณฑ์) อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ร่วม Maikwanphut klajon. Systematic administration model for self-reliance potential project of the Buddhist Dhamma Medicine Volunteers of the Requirements for the Doctor of Philosophy Degree in Regional Development Strategies of Ubon Ratchathani Rajabhat University, 2020 ABSTRACT This research aimed to study a systematic administration model for self-reliance potential projectof the Buddhist Dhamma Medicine Volunteers, method of research, there are 3 phases as follows: Phase 1: the study of systematic management status, self-reliance potential project of the Buddhist Dhamma Medicine Volunteers. There are 2 groups of target groups. The first group is the group that is in the process of volunteering and is in the process of development. There are 4 levels: familiarity level, preparation level, rove and routine level , total 16 people The second group is a committee with 15 members as the Chief and mentor in the volunteer group. Phase 2 development of a systematic administration model for self-reliance potential project of the Buddhist Dhamma Medicine Volunteers. The target group is experts. At the organizational policy-setting level, totaling 7 people and using the model with 60 non-volunteers in the northern region. Phase 3 Evaluation of the model The target audience is Expert with knowledge and experience Human Resource Development in a Buddhist style Buddhist Dhamma Medicine and Social Development, totaling 17 people. Methods of research tools were questionnaires, interview forms, evaluation form. The statistics used for data analysis were percentage, mean, standard deviation. T-value test And analyze the content The research results were found that Systematic administration model for self-reliance potential project of the Buddhist Dhamma Medicine Volunteers has 6 components: 1. Principle 2. Determination 3. Objective 4. Implement 5. Evaluation 6. Condition of success. The principle is the human resource management in Buddhist, with the seven powers of Buddhist Dhamma Merdicine. Is the potential for self-sufficiency, volunteering. 2. The determination is to be self-sufficient to help people around the world 3. Objective to build self-reliant potential to carry on Buddhism. There are 5 methods of implement: 1) Human resource management, Buddhist style by recruiting, retaining, training, developing and recruiting bad people out. 2) Manage diversity by respect leaders and listen to group resolutions. 3) Develop personnel to educate, learn, learn in the practical area 4) Volunteer, good developers with precepts 5) manage to build network alliances to learn together as relatives 5. Evaluation of understanding and application of teachings in the Tripitaka Expertise, work sammatithi Expertise to refine passion And adjust to character as a person, caste 9 6. Conditions for success have a common ideology, that is, strong body , good mind, happy mind, self-sufficient, simple , respect good friends, assist , share , free work and humble. Keywords: Systematic administration, Self-reliant potential, Buddhist Dhamma Medicine Volunteers …………………………………………..(Asst.Prof.Dr. Jittrakorn Po-ngam) Chairman, Thesis Advisor …………………………………………..(.Dr. Kitirat Sihaban) Thesis Advisor กิตติกรรมประกาศ วิทยานิพนธ์เรื่อง “การบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสา แพทย์วิถีธรรม” สำเร็จลุล่วงด้วยความช่วยเหลือจากบุคคลและหน่วยงาน องค์กรภาครัฐและภาคประชาสังคม และประชาชน ตลอดจนรายนามที่ผู้วิจัยจะกล่าวถึงต่อไปนี้ ขอกราบขอบพระคุณ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. จิตรกร โพธิ์งาม และอาจารย์ ดร. กิตติรัตน์ สีหปัณฑ์ อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ผู้ซึ่งให้ความรู้ ข้อคิดเห็น คำปรึกษา คำแนะนำกระบวนการวิจัย และให้กำลังใจแก่ผู้วิจัยตลอดมา ขอกราบขอบพระคุณ รองศาสตราจารย์ ดร.สัญญา เคณาภูมิ ประธานสอบ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. นิศานาจ โสภาพล กรรมการสอบ ผู้ซึ่งกรุณาชี้แนะแนวทางการทำวิจัยให้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีและให้กำลังใจผู้วิจัยตลอดมาเช่นกัน ผู้วิจัยได้รับความอนุเคราะห์เป็นอย่างดียิ่งจากผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญหลายท่านในขั้นตอนและกระบวนการวิจัย ผู้ทรงคุณวุฒิ 7 ท่านได้เข้าร่วมประชุมกลุ่ม (Focus Group) และผู้เชี่ยวชาญ 17 ท่านที่ได้กรุณาประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการปฏิบัติของรูปแบบ ซึ่งผู้วิจัยกราบขอขอบพระคุณทุกท่านเป็นอย่างสูง ขอกราบขอบพระคุณคณาจารย์ประจำหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การพัฒนาภูมิภาค มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ที่เมตตาถ่ายทอดความรู้ ตลอดจนชี้แนะแนวทางอันเป็นประโยชน์และคุณค่ายิ่งในการทำงานวิจัยนี้ ขอกราบขอบพระคุณ ดร.ใจเพชร กล้าจน (อาจารย์หมอเขียว) ประธานมูลนิธิแพทย์ วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ที่ให้คำปรึกษาและส่งเสริมสนับสนุนในทุกด้านของการศึกษาวิจัย ขอขอบพระคุณจิตอาสาแพทย์วิถีธรรมและผู้เข้าร่วมบำเพ็ญให้ข้อมูลการวิจัย ช่วยเหลือเกื้อกูลในทุกด้าน ผู้วิจัยขอกราบขอบพระคุณทุกท่านไว้ ณ โอกาสนี้ หมายขวัญพุทธ กล้าจน สารบัญ หน้า บทคัดย่อภาษาไทย……………………………………………………………………………………………… ง Abstract… … ……………………………………………………………………………………………………… จ กิตติกรรมประกาศ………………………………………………………………………………………………. ฉ สารบัญ……………………………………………………………………………………………………………… ช สารบัญตาราง................................................................................................................. ฌ สารบัญภาพ................................................................................................................... ฏ บทที่ 1 บทนำ....................................................................................................................... 1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา................................................................ 1 วัตถุประสงค์ของการวิจัย...................................................................................... 8 ความสำคัญของการวิจัย........................................................................................ 8 ขอบเขตของการวิจัย............................................................................................. 9 กรอบแนวคิดในการวิจัย........................................................................................ 12 นิยามศัพท์เฉพาะ................................................................................................... 13 2 แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ...................................................................... 19 แนวคิดหลักที่ 1 การบริหารเชิงระบบ…................................................................ 19 แนวคิดการบริหาร……………………………………………………………………………………… 19 แนวคิดการบริหารทรัพยากรมนุษย์………………………………................................ 28 แนวคิดด้านศักยภาพ…………………………………………………………………………….. 39 แนวคิดหลักที่ 2 การบริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ 43 แนวคิดการพึ่งตน…………………………………………………………………………….... 73 แนวคิดจิตอาสา…………………………………………............................................ 74 องค์การแพทย์วิถีธรรม……………………………………………………………………………… 75 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง................................................................................................ 109 งานวิจัยในประเทศ....................................................................................... 114 งานวิจัยในต่างประเทศ............................................................................ 115 3 วิธีดำเนินการวิจัย ......................................................................................................... 118 ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม ……………………………………………………………………………… 121 ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม.......................................................................................... 125 ระยะที่ 3 ประเมินรูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม.......................................................................................... 131 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล.............................................................................. 134 การพิทักษ์สิทธิ์ของผู้ให้ข้อมูล……………………………………………………………………… 135 4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล............................................................................................ 136 ระยะที่ 1 ผลการศึกษาสภาพการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพ พึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม…………………………………………………………………… 136 ระยะที่ 2 ผลการพัฒนารูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม…………………………………………………………………….. 199 ระยะที่ 3 ผลการประเมินรูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม…………………………………………………………. 258 5 สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ ............................................................................. 269 สรุปผลการวิจัย...................................................................................................... 269 อภิปรายผล............................................................................................................ 282 ข้อเสนอแนะ.......................................................................................................... 294 บรรณานุกรม ......................................................................................................................... 295 ภาคผนวก .............................................................................................................................. 301 ภาคผนวก ก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย........................................................................... 302 ภาคผนวก ข หนังสือรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ 325 ประวัติผู้วิจัย .......................................................................................................................... 327 6641148 1389698 6641148 1389698 สารบัญตาราง ตารางที่ หน้า 1 พระธรรมคำสอนที่จิตอาสาแพทย์วิถีธรรมนำมาใช้ 49 2 สุขภาวะองค์รวมของการพึ่งตนด้านร่างกาย 137 3 สุขภาวะองค์รวมของการพึ่งตนด้านจิตใจ 138 4 สุขภาวะองค์รวมของการพึ่งตนด้านสังคม 139 5 สุขภาวะองค์รวมของการพึ่งตนด้านปัญญา 141 6 ผลวิเคราะห์องค์ประกอบที่ 2 ปฏิบัติกิจกรรม “ฝึกปฏิบัติธรรม” 178 7 ผลวิเคราะห์องค์ประกอบที่ 3 ศึกษาการบริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ 188 8 ศึกษาข้อมูลส่วนบุคคลของกลุ่มตัวอย่าง “ผู้บำเพ็ญ” 218 9 ระดับแรงจูงใจการเข้าองค์การแพทย์วิถีธรรม 221 10 ระดับการนำหลักธรรมคำสอนในพระไตรปิฎกมาใช้ใน 7 มิติ 222 11 ประเมินผลทดลองความเข้าใจด้านประยุกต์ใช้คำสอนในพระไตรปิฎก ชำนาญงานอย่างสัมมาทิฎฐิ เชี่ยวชาญขัดเกลากิเลส และปรับอุปนิสัย ทัศนคติ สู่บุคคลวรรณะ 9 225 12 การเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยก่อนการอบรมและหลังจากความเข้าใจประยุกต์ใช้คำสอนในพระไตรปิฎก 229 13 การเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยก่อนการอบรมและหลังการอบรมด้านความเข้าใจชำนาญทำงานอย่างสัมมาทิฎฐิ 229 14 การเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยความคิดเห็นก่อนการอบรมและหลังการอบรม ด้านเชี่ยวชาญในการขัดเกลากิเลส 230 15 การเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยก่อนการอบรมและหลังการอบรมด้านปรับอุปนิสัย ทัศนคติ สู่บุคคลวรรณะ 9 230 16 ระดับอุดมการณ์ร่วมกับองค์การแพทย์วิถีธรรมรายข้อก่อนหลังอบรม 231 17 เปรียบเทียบระดับอุดมการณ์ร่วมกับองค์การแพทย์วิถีธรรมก่อนหลังอบรม 232 18 ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม 259 19 ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในเงื่อนไขของความสำเร็จเป็นบุคคลวรรณะ 9 มีอุดมการณ์ร่วมกับองค์การแพทย์วิถีธรรม 265 สารบัญภาพ ภาพที่ หน้า 1 แสดงกรอบแนวคิดการวิจัย 12 2 แสดงโมเดลภูเขาน้ำแข็ง (Iceberg Model) 43 3 แสดงระดับของการบรรลุธรรม 62 4 แสดงกระบวนการพัฒนาคุณภาพและศักยภาพของชุมชนอโศก 64 5 .แสดงการอนุรักษ์และพัฒนาสิ่งแวดล้อมของแพทย์วิถีธรรม การทำบารายคัลเจอร์ “ภูเขาน้อย ประหยัดน้ำ พืชงามดี” 91 6 แสดงทำหลุมบารายคัลเจอร์ 92 7 แสดงขั้นตอนดำเนินการวิจัย 120 8 แสดงผลวิเคราะห์องค์ประกอบที่ 1 นำหลักธรรมคำสอนในพระไตรปิฎกนำมาใช้ 160 9 แสดงการบริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ คือ หลักพื้นฐานการบริหารทรัพยากรมนุษย์ และกระบวนการบริหารทรัพยากรมนุษย์แนวพุทธ 190 10 แสดงสภาพการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์ วิถีธรรม 191 11 แสดงแนวทางการกำหนดรูปแบบ 198 12 แสดงรูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรมหลังการทดลอง 217 13 แสดงปฏิบัติศีลด้วยมรรคองค์ 8 คือ ศึกษา (สิกขา) 3 คือ ศีล สมาธิ ปัญญา การพัฒนามนุษย์อย่างเป็นระบบ 251 14 แสดงรูปภาพการสื่อสารที่ประยุกต์ผสมผสานระหว่าสื่อสารแบบวงล้อและแบบวงกลมขององค์การแพทย์วิถีธรรม 256 15 แสดงรูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม 268 16 แสดงอุดมการณ์ร่วมกับองค์การแพทย์วิถีธรรม 7 อย่างของจิตอาสา “วรรณะ 9” 288 17 แสดงองค์คุณ “อุเบกขา 5” คือ สภาวะจิตวิญญาณบริสุทธิ์ ไร้กิเลสทั้งกามและอัตตา คือ ประโยชน์สูงสุดต่อมวลมนุษยชาติ 292 18 แสดงพลังแห่งพุทธะ “7 พลัง พวธ.” ( seven powers of Buddhist Dhamma Merdicine ) 293