6. 310361บทที่1.pdf

คมและความมั่นคงของมนุษย์. 2546 : 12) เพื่อลดปัญหาของผู้สูงอายุ ทั้งปัญหาสุขภาพกาย ที่ส่วนใหญ่มักป่วยเป็นโรคเรื้อรัง ได้แก่ โรคข้ออักเสบ โรคข้อเข่าเสื่อมโรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน เป็นต้น อีกทั้ง ผู้สูงอายุยังมักมีภาวะซึมเศร้า นอนไม่หลับ ส่งผลต่อสุขภาพจิต ซึ่งอาจจะกระทบไปถึงการมีปฏิสัมพันธ์กับคนในชุมชนและสังคมลดลง จากการที่ผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุในเขตอ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ซึ่งมีจ านวนประชากรทั้งสิ้น 44,400 คน (ศูนย์ข้อมูลประเทศไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดมุกดาหาร. 2560) มีจ านวนผู้สูงอายุ 2,626 คน มีผู้สูงอายุติดสังคม ร้อยละ 94.04 ติดบ้าน ร้อยละ 5.0 และติดเตียงร้อยละ 0.91 จากข้อมูลด้านสุขภาพจิตผู้สูงอายุต าบลดอนตาล ปี พ.ศ. 2556-2558 พบว่า มีภาวะซึมเศร้าจ านวน 77, 98 และ 122 คน ตามล าดับ พยายามฆ่าตัวตายจ านวน 1 , 1 และ 3 ราย ตามล าดับ และภาวะสมองเสื่อมจ านวน 3 , 6 และ 17 รายตามล าดับ และผู้พิการทางจิตจ านวน 3 รายชุมชนมีผู้สูงอายุร้อยละ 11.93 ส่วนใหญ่เป็นวัยแรงงาน สาเหตุการเสียชีวิตหลัก ได้แก่ มะเร็งตับ มะเร็งท่อน้ าดี หัวใจล้มเหลว การติดเชื้อในกระแสเลือด โรคที่เป็นปัญหาภายในชุมชน ได้แก่ เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หอบหืด ไข้เลือดออก และวัณโรค เป็นต้น 2 ทั้งนี้ ในอ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ได้มีการจัดตั้งโครงการ การจัดการดูแลผู้สูงอายุในรูปแบบของ "วิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง" ของวิทยาลัยชุมชนมุกดาหาร ภายใต้โครงการจัดการความรู้เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน เทศบาลต าบลดอนตาล อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ให้เกิดการสืบทอดวัฒนธรรม ประเพณี สร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชน โดยมีแกนน าชุมชน ภาคีเครือข่ายเทศบาลดอนตาล โรงพยาบาลดอนตาล ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย โดยมีกิจกรรมการเรียนที่จะเสริมสร้างภาวะสุขภาพ กิจกรรมความสุข 5 มิติ ชีวิตที่ดีในบั้นปลายชีวิตเป็นบุคคลที่เปี่ยมไปด้วยศักยภาพทั้งในด้านภูมิความรู้และประสบการณ์การด าเนินชีวิตมีความเข้าใจปัญหาชีวิตอย่างลึกซึ้งสามารถชี้แนะลูกหลานคนในสังคมในชุมชนให้ด าเนินชีวิตอย่างถูกต้องเหมาะสมได้ (มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. 2553 : 126-127) กิจกรรมของวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่าไทกะเลิงจะจัดทุกวันพระใหญ่ของเดือนสอดคล้องกับบริบทวัฒนธรรมของชาวดอนตาล ได้แก่ การเรียนพยัญชนะไทย การฝึกนับเลข กิจกรรมจ าภาพผลไม้ กิจกรรมต่อกลอนล าผญา การฝึกสมาธิ เดินจงกรม สวดมนต์ไหว้พระ การฝึกการหายใจเพื่อผ่อนคลายความเครียด การออกก าลังกายฤาษี ดัดตน การนวดเท้ากิจกรรมการแสดงของกลุ่มแคนล าโขง หัวเราะบ าบัดและกลุ่มระลึกความหลัง (กรมอนามัย. 2559 : 23) จากกิจกรรมที่กล่าวมาข้างต้น กิจกรรมต่อกลอนล าผญา ได้ประกาศให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2552 (ส านักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติกระทรวงวัฒนธรรม. 2552 : 86) อันแสดงถึงภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้าน ความงดงามของภาษา คุณค่าความไพเราะด้วยภูมิปัญญา มีเอกลักษณ์ สามารถจดจ ากลอนล า (บุษบา คนยงค์. 2556 : 223) ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมต่อกลอนล าผญากับภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุในวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิงอ าเภอ ดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ผลการวิจัยที่ได้จะเป็นข้อมูลสนับสนุนแนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุในชุมชนอื่นต่อไป ค ำถำมกำรวิจัย กิจกรรมต่อกลอนล าผญามีความสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมหรือไม่ วัตถุประสงค์ของกำรวิจัย 1. เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมต่อกลอนล าผญากับภาวะสุขภาพด้านร่างกาย ของผู้สูงอายุในวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร 2. เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมต่อกลอนล าผญากับภาวะสุขภาพด้านจิตใจ ของผู้สูงอายุในวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร 3. เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมต่อกลอนล าผญากับภาวะสุขภาพด้านสังคมของผู้สูงอายุในวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร สมมุติฐำนกำรวิจัย กิจกรรมต่อกลอนล าผญามีความสัมพันธ์กับภาวะสุขภาพด้านร่างกายจิตใจและสังคม 3 ขอบเขตของกำรวิจัย 1. ขอบเขตด้านเนื้อหา ประเด็นที่ศึกษาการวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์กิจกรรมต่อกลอนล าผญากับภาวะสุขภาพชีวิตผู้สูงอายุของวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิงอ าเภอ ดอนตาล จังหวัดมุกดาหารผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปี ขึ้นไป ที่ได้ร่วมโครงการวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง โดยศึกษาภาวะสุขภาพด้านร่างกายจิตใจและสังคม 2. ขอบเขตด้านตัวแปร ตัวแปรต้น ได้แก่ กิจกรรมต่อกลอนล าผญา ตัวแปรตาม ได้แก่ ภาวะสุขภาพด้านร่างกายจิตใจและสังคม 3. ขอบเขตด้านประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 3.1 ประชากรที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ทั้งเพศชาย และเพศหญิ งเข้าร่วมวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร จ านวน 100 คน 3.2 กลุ่มตัวอย่าง ใช้ตารางส าเร็จรูปก าหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างของเครจซี และมอร์แกน (Krejcie and Morgan. 1970 : 608-610) ขนาดกลุ่มตัวอย่างที่ได้จ านวน80 คน โดยใช้การสุ่มตัวอย่างอย่างง่าย (Simple Random Sampling) นิยำมศัพท์เฉพำะ กิจกรรมต่อกลอนล าผญา หมายถึง กิจกรรมที่ผู้สูงอายุในชุมชนที่มาร่วมโครงการวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิงร่วมมาขับร้องต่อบทกลอน พร้อมทั้งเคลื่อนไหวร่างกายด้วยการร า ระยะเวลากิจกรรม 30 นาทีขึ้นไปจัดขึ้นทุกวันพระใหญ่ของแต่ละเดือนแรม 15 ค่ า และ ขึ้น 15 ค่ า ภาวะสุขภาพ หมายถึง ภาวะที่มีความสมบูรณ์และสมดุลระหว่างร่างกาย จิตใจ และสังคม ภาวะสุขภาพด้านร่างกาย หมายถึง การมีร่างกายที่สมบูรณ์ คล่องแคล่ว มีก าลังในการปฏิบัติกิจวัตรประจ าวัน ภาวะสุขภาพด้านจิตใจ หมายถึง การมีจิตใจที่มีความสุขรื่นเริง ไม่เครียดหรือวิตกกังวล ควบคุมอารมณ์ความรู้สึกได้ มีสมาธิและความจ าดี ภาวะสุขภาพด้านสังคม หมายถึง การอยู่ร่วมกันด้วยดีในกลุ่มผู้สูงอายุวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิงมีสัมพันธภาพที่ดีต่อกันเกิดการพูดคุยปรึกษาหารือ แลกเปลี่ยนเรียนรู เอื้ออาทรในหมูคณะ ผู้สูงอายุ หมายถึง บุคคลที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปทั้งเพศชายและเพศหญิง ที่เข้าร่วมวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่าไทกะเลิง วิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง หมายถึง สถานที่ที่จัดโครงการวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง ณ วัดมัชฌิมาวาส (วัดกลาง) บ้านดอนตาล ต าบลดอนตาล อ าเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน 4 ประโยชน์ที่ได้รับ 1. ได้ทราบกิจกรรมต่อกลอนล าผญามีผลต่อภาวะสุขภาพด้านร่างกาย จิตใจ และสังคมของผู้สูงอายุในชุมชนที่มาร่วมโครงการวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง 2. เสริมสร้างสุขภาพจิตและสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้สูงอายุในชุมชนที่มาร่วมโครงการวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง 3. สามารถน าข้อมูลที่ได้ไปเป็นแนวทางให้กับชุมชนผู้สูงอายุอื่น ๆ