18 ภาคผนวก ช.กลุ่มตัวอย่างตอบแบบสอบถามปลายเ.docx

ก บางด้านสามารถปฏิบัติตามได้ แต่บางด้านก็ไ ม่สะดวกต่อการปฏิบัติ และ ส่วนน้อยที่มีความเห็นว่าปฏิบัติตามได้ยาก เนื่องจากเป็นค่ายปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เนื่องจากการทานอาหารที่ให้พลังงานสูง และออกกำลังกายไม่เพียงพอจึงทำให้เกิดภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน จึงเป็นเรื่องยากสำหรับบางท่านที่ยังไม่พร้อม แต่อย่างไรก็ตามเมื่อปฏิบัติไปพร้อม ๆ กัน ตามคำแนะนำของจิตอาสา เรื่องที่คิดว่ายากก็ไม่ยากอย่างที่คิด โดยแยกตัวอย่างของความคิดเห็นออกเป็น 5 ด้าน ดังนี้ 1. 1 ด้านการรับประทานอาหารปรับสมดุล อาหารปรับสมดุล ที่จัดให้ เป็นอาหาร สูตร 2 น้องพุทธ ซึ่ง มีคุณ ค่า ต่อร่างกาย มีประโยชน์ไม่ทำร้ายสุขภาพ ไม่มีผลเสียใด ๆ เพราะการเห็นคุณค่าประโยชน์ ทั้งที่ได้ฟังท่านอ.หมอเขียวบรรยาย และจากการปฏิบัติโดยมีจิตอาสาเป็นพี่เลี้ยงคอยแนะนำ บางท่านสามารถทานอาหารเพียงวันละมื้อตามคุณหมอเขียวและจิตอาสาได้อย่างสบาย ๆ ดังตัวอย่างต่อไปนี้ “ขณะเข้าค่ายมีผู้เข้าค่ายมากมาย ทำให้เราทานอาหารได้อย่างมีความสุข” “เดิมเคยทานอาหารรสจัด เจออาหารรสจืด ปรุงน้อยก็รู้สึกฝืดฝืน รู้สึกทานยาก แต่สามารถปฏิบัติตามโปรแกรมได้ เพราะเห็นถึงประโยชน์ที่จะได้รับ ทำให้สุขภาพดีขึ้น น้ำหนักลด ร่างกายเบาสบาย มีกำลัง จึงทำด้วยความง่าย อาหารสุขภาพ ไร้สารพิษ สดใหม่ พร้อมปฏิบัติตาม” “ง่ายที่สุดน่าจะเป็นเรื่องอาหารจืด” “ ปฏิบัติได้ดีพอสมควร แต่ยังติดรสชาติอาหารแต่สามารถรับประทานอาหารสุขภาพในค่ายได้” “อาหารและสมุนไพรบางอย่างยากเพราะไม่เคยทาน ต้องฝึกทานเพราะมีประโยชน์ต่อร่างกาย บางอย่างง่ายเพราะเป็นอาหารที่เคยรับประทาน แต่รสชาติอาหารจืดกว่าที่เคยรับประทาน แต่ก็ดีต่อร่างกายครับ” “อยู่ที่บ้านเคี้ยวเร็วและไม่ละเอียดเท่าในค่าย เพราะต้องทำงานจึงมีเวลาน้อยกว่า แต่ความจริงแล้วเป็นความรีบของตัวเองที่คิดว่าจะต้องปรับปรุง จะเคี้ยวให้ช้าลง” “อาหารไม่ยาก ดีท็อกซ์ยาก” “ยากใน 2 วันแรกของการปรับพฤติกรรมการทานอาหารโดยไม่มีเนื้อสัตว์ หลังจากนั้นไม่มีปัญหาค่ะ” “มีความไม่ยากและไม่ง่าย อยู่ที่ตัวเราปฏิบัติ” การลดน้ำหนักไม่ยากเลย เพราะเมื่อเรารับประทานอาหารปรับสมดุลแล้วน้ำหนักก็จะลดเอง ” “ยากมากเรื่องอาหาร” “ยากเรื่องการเคี้ยวอย่างน้อย 30 ครั้งต่อคำยังทำไม่ค่อยได้ แต่ทำบ่อย ๆ ก็จะดี” “ยากเรื่องการทานอาหารตามลำดับ แต่ปฏิบัติตามอย่างมีความสุขเนื่องจากมีหมู่กลุ่ม ที่ดี” “ยากเรื่องอาหาร “ยากเรื่องการเอาชนะใจตัวเองให้ลองกินอาหารไร้การปรุงรส การไม่ให้ไปกินขนมและไม่ทานอาหารเยอะ ๆ” “ยากเรื่องการปรับตัวกับอาหารการกิน และปฏิบัติตามได้บางข้อ” “ยาก เพราะไม่เคยชิน รู้สึกไม่ชอบรสอาหาร” 1 . 2 ด้านการออกกำลังกายและ การใช้แรงในการบำเพ็ญฐานงานต่าง ๆ มีผลทำให้ร่างกายสดชื่น และเกิดความสุขมากขึ้น เป็นการออกกำลังกายที่ได้ประโยชน์และมีประสิทธิภาพมาก ดังนั้นการลดน้ำหนักและการดูแลสุขภาพจึงเป็นเรื่องไม่ยาก จะเห็นว่าน้ำหนักคนเราจะขึ้น ๆ ลง ๆ ตามกิเลสเป็นปัจจัย ดังตัวอย่าง “ไม่ยาก ทุกกิจกรรมน่าสนใจ ช่วยให้จิตใจมีความสุขที่ได้ทำ ทั้งการล้างห้องน้ำ ล้างภาชนะใหญ่ในครัว แยกขยะสดทำปุ๋ย ............” “ เพราะไม่ค่อยได้ออกกำลัง กาย จึงยังขาตึงแขนตึงมาก นอกนั้นด้านอื่น ๆ ก็ไม่ยากเกินไป ” 1 . 3 ด้านการใช้ธรรมะ “ ชอบธรรมะของหมอเขียว ทำให้ชัดเจนในการพ้นทุกข์จากการเจ็บป่วยมากขึ้น” “ง่าย สะดวกสบายมากในการปฏิบัติ เนื่องจากได้รับความรู้ในเรื่องอาหาร ธรรมะ การปฏิบัติตัว ทำให้มีพลังในการที่จะลดน้ำหนัก” “ไม่ติดสุข ไม่ติดทุกข์ อยู่แบบสบาย ๆ” “ไม่ยาก อยู่ที่ใจ 95 %” “ตอนแรกคิดว่ายากเรื่องการรับประทานอาหาร แต่เมื่อเราตัดกิเลสอาหารอร่อยมากค่ะ ไม่ยากเลย หลังจากระงับกิเลสในวันแรกได้ก็สบาย ๆ แต่บางวันรู้สึกหิวระหว่างมื้อ” “การตื่นเช้า การฟังความรู้และธรรมะโดยไม่ง่วง แต่เผลอหลับบ้าง” “การพยายามไม่ง่วงขณะฟังคอร์สและธรรมะ “ 1. 4 ด้านการอยู่ร่วมกัน อาจจะทำให้เกิด ความ สะดวกหรือ ไม่สะดวกบ้างในบางเรื่อง เช่น ห้องน้ำ ที่นอน เป็นต้น ดังตัวอย่าง “ง่าย เพราะมีหมู่กลุ่มที่เข้มเข็ง แต่หากอยู่แบบตัวใครตัวมันอาจทำไม่สำเร็จ” “ดีท็อกซ์ทำไม่ยาก แต่ไม่สะดวกห้องน้ำน้อยคนมาก เกรงใจคนอื่น” “เป็นอยู่เรียบง่าย สะดวก เป็นระบบ แต่อาจต้องมีกุศโลบายในการอยู่ร่วมกันบ้างเพราะแต่ละวิถีชีวิตอาจแตกต่างกัน” “ยากเรื่องการปรับตัวในการอยู่ร่วมกับบุคคลอื่นจำนวนมาก การนอนและการเข้าห้องน้ำ” “ การอยู่ร่วมกันอาจมีผัสสะกระทบกันบ่อย” 1.5 ด้านอื่น ๆ “เป็นโปรแกรมที่เรียบง่าย ประหยัด สุขภาพดีพร้อม ไม่ต้องเสียเงินเข้าคอร์สลดน้ำหนักที่ดัง ๆ โฆษณาตามทีวี” “ลดได้แล้ว 3 โล ถ้าได้เข้าค่ายต่ออาจจะลดได้อีกหลาย ๆ โล ขอบคุณที่ทำให้น้ำหนักลดลงได้ ขนาดกินยากับหมออื่น ๆ หมดเงินไปเยอะยังไม่ลดเลย” “ไม่ยุ่งยากเลย ทำตัวเองให้สบาย คนอื่นทำได้เราก็ทำได้” “ทำได้ง่าย มีความสุขดี ยกเว้นการทำดีท็อกซ์” “มีความกังวลใจว่าจะไม่สามารถทำตามได้ 100 % แต่เพราะทางค่ายจัดทำให้เป็นอย่างดีจึงทำได้ไม่ยาก เราต้องมีวินัยที่จะปฏิบัติตาม ” “วันแรกยังรู้สึกยากในการปฏิบัติ แต่พอสามวันหลังรู้สึกดีไม่ยากแล้ว” “ทำตามเพื่อน เพื่อนพาทำ” “ไม่ได้ทำดีท็อกซ์เพราะไม่เคยทำ แล ะไม่กล้าทำเพราะไม่ได้ศึกษามา ” “ยากเรื่อง การตื่นนอน” 2. ท่านรู้สึกสบาย เบากาย เบาใจ และมีกำลังหรือไม่ อย่างไร กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ตอบว่ารู้สึกสบาย เบากาย เบาใจ และมีกำลัง เนื่องจากผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน มีความตั้งใจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย และการนำของเสียออกจากร่างกายและจิตใจด้วยวิธีการต่าง ๆ ตามคำแนะนำจากคุณหมอเขียวและจิตอาสา จึงรู้สึกเบาสบายทั้งร่างกายและจิตใจ ความเป็นอยู่ที่ไม่ต้องรีบเร่ง แต่ใช้เวลา 9 วันเพื่อฝึกฝนอย่างเป็นระบบ มีผลทำให้น้ำหนักตัวลดลงด้วยสิ่งที่ประหยัด เรียบง่าย และทำได้ด้วยตนเอง สิ่งที่สำคัญคือความสุขสบายใจที่ได้รับจากการฟังธรรมะสามารถลดความทุกข์ของเขาได้จริง จิตใจสบายขึ้นมากเมื่อได้ฟังอาจารย์หมอเขียว และมีกำลังใจจากการที่ฟังวิทยากรพูดบนเวที ทำให้ร่างกายแข็งแรงขึ้น ไม่เหนื่อยง่าย มีพลังที่จะร่วมกิจกรรม กระฉับกระเฉงขึ้น เบากาย เบาใจมาก แต่มีบางส่วนที่มีต่าง สามารถแยกความคิดเห็นได้ดังนี้ 2.1 ด้านการรับประทานสมุนไพรและอาหารปรับสมดุล การออกกำลัง การสวนล้าง ลำไสใหญ่ และการพักผ่อนที่พอเหมาะ มีส่วนสำคัญที่ทำให้กลุ่มตัวอย่างรู้สึกเบาสบาย ดังตัวอย่าง “ความแน่นอนคือ การได้รับประทานอาหารในโปรแกรมสุขภาพวิถีธรรม ร่างกายจะเบาสบาย มีกำลังเป็นสัจธรรม” “อาหารในค่ายดีที่สุดในการลดน้ำหนักและดูแลรักษาสุขภาพอยู่แล้ว” “มีความคล่องตัวดี รู้สึกเบาสบายตัวขึ้น” “เบากายตั้งแต่วันแรกที่ได้ทานอาหารสุขภาพ และนอนหลับง่าย” “รู้สึกเบากายและมีกำลังมากขึ้น” “สบาย เบากาย เบาใจ มีกำลังดี รู้สึกสดชื่นมากขึ้น ไม่อ่อนเพลีย นอนหลับลึกดีขึ้น ทานอาหารได้มากขึ้น อาการไม่สบายกาย เช่น อึดอัดแน่นท้องหายไป ทำงานออกแรงได้มากขึ้นจากที่ไม่ค่อยได้เคยทำ” “รู้สึกสบายทุกวัน แต่ถ้าวันไหนรู้สึกไม่สบายตัวก็จะสังเกตตัวเองว่าเกิดจากอะไรแล้วแก้ไขด้วยการปรับสมุนไพรสุด ๆ” “ตั้งแต่มาวันแรกจนถึงวันที่ 3 ของค่ายยังไม่ได้ถ่ายเลย แต่รู้สึกสบายตัวตั้งแต่เช้า หลังจากที่ได้ทำกิจกรรมต่าง ๆ” “หลังจากที่ได้ทำดีท็อกซ์ไปวันแรกรู้สึกตื่นมาด้วยความสบายและไม่งัวเงียเหมือนก่อนหน้านั้น และความปวดเมื่อย อึดอัดที่มีมานานก็หายไปด้วย” “มีกำลังและเบากายใจเมื่อได้ลองทำตาม แต่หิวหลายครั้ง” “เบาขึ้นมากค่ะ มีกำไรชีวิต สภาพร่างกายดีขึ้นกว่าวันแรก 80 %” 2.2 ด้าน การใช้ธรรมะในการลดละเลิกสิ่งที่เป็นโทษต่อสุขภาพ และการพากเพียรเข้าถึงประโยชน์ของการลดละเลิกสิ่งที่เป็นโทษต่อสุขภาพนั้นเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่งที่ทำให้กลุ่มตัวอย่างมีความผาสุกและยั่งยืนในการปฏิบัติตามโปรแกรมฯ ดังตัวอย่าง “รู้สึกเบาสบาย สุข สนุก เบิกบาน เริงร่า ค่ายอาหารและธรรมะ” “การฟังบรรยาย ทั้งการฝึกปฏิบัติซ้ำ ๆ ทุกวันตามโปรแกรมสามารถนำกลับไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้ ก่อให้เกิดการลดน้ำหนักที่ยั่งยืนได้จริง” “ก่อนหน้านี้ก็รักษาสุขภาพ แต่ไม่ถูกต้องอย่างที่ได้มารับความรู้ในค่ายนี้ เบากาย มาก ๆ” “รู้สึกมีความสุขมากที่สุด” “สบายใจมาก ดูทุกคนที่มาเหมือนเป็นพี่น้องกัน รู้สึกสบาย เบากาย เบาใจ และมีกำลัง สามารถทำงานได้ตามปกติ” “เบาเพราะได้ฟังธรรมะ” “สบายใจที่ได้ฟังธรรมของอาจารย์หมอเขียว ฟังเข้าใจดี ทำให้สุขภาพใจดีอย่างยิ่ง เมื่อสุขภาพใจดีย่อมส่งผลมาที่สุขภาพกายก็ดีด้วย รู้สึกได้ว่าร่างกายเราสดชื่น มีแรง มีกำลังใจจากจิตอาสา ตั้งใจจะปฏิบัติตามที่แนะนำ สบายดี มีคืนแรกเท่านั้นที่นอนไม่หลับ” “เบากาย เบาใจ มีกำลังมากขึ้นทั้งที่ทานอาหารน้อยลงทุกวัน ไม่รู้สึกหิวเหมือนช่วงแรก ๆ นอนหลับลึกมากขึ้น” “ดี ไม่ต้องทานยาลดน้ำหนักที่เป็นสารเคมี แต่ใช้การบูรณาการจากการใช้สมุนไพรพื้นบ้าน ปรับสมดุลร่างกาย วิธีการที่เรียบง่าย พึ่งตน ใช้ธรรมะในการปรับสมดุลจิตใจ” 2.3 บางท่าน บอกว่าไม่ค่อยสบายบางเวลา แต่เบากาย เบาใจ มีกำลัง ดังตัวอย่าง “ไม่ค่อยสบายแต่เบากาย” “มีกำลัง แต่ใจไม่สบาย” “บางครั้งเบื่อหน่าย ไม่มีแรง อยากหลับตา” “รู้สึกเบากาย เบาใจ สบาย ๆ แต่กำลังยังไม่ค่อยมีมาก” “ออกกำลังกายเหนื่อยแต่พักก็หายเป็นปกติดี” “เพิ่งรู้สึกเบากาย เบาใจเมื่อทดลองปฏิบัติ” 3. ความคิดเห็นในการนำโปรแกรมสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรมไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ตอบว่าจะนำโปรแกรมไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง หรือคิดว่าจะเพียรพยายามทำให้ได้ หรืออย่างน้อยก็เริ่มมีความคิดขึ้นในใจแล้วว่าควรจะปฏิบัติตัวในเวลาทั่วไปให้เหมือนอยู่ในค่าย เพราะเป็นโปรแกรมที่ดีมากสำหรับท่านที่ต้องการลดน้ำหนัก หากมีความพยายามและตั้งใจมากขึ้น จะทำให้สุขภาพดีขึ้น น้ำหนักลดลง บางท่านบอกว่าจะนำไปปฏิบัติตลอดชีวิต และจะทำเท่าที่ตัวเองทำได้อย่างไม่เคร่งเครียดมากเกินไป จะผ่อนปรนกับตัวเองตามสมควร เมื่อสบายขึ้นแล้วก็จะเริ่มทำใหม่ ตนเองสามารถปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความสุขแล้วจะคิดถึงบุคคลอันเป็นที่รักให้ได้ประโยชน์จากสิ่งเหล่านี้ด้วย ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่ทุกท่านควรปฏิบัติให้เป็นวิถีชีวิต เพราะเป็นสิ่งที่ดีและถูกต้องต่อการรักษาสุขภาพในระยะยาว นอกจากโปรแกรมนี้สามารถแก้ปัญหาสุขภาพได้อย่างถูกวิธีแล้ว ยังดีต่อสุขภาพจิตด้วย สำหรับคนที่เข้าใจ และบริหารเวลา จัดสรรเวลาได้ควรนำไปปรับใช้ตลอดชีวิต หลักสำคัญที่จะทำให้ประสบความสำเร็จในการปฏิบัติ คือ การลดละเลิกกิเลส โดยค่อย ๆ ลดละเลิกการบริโภคสิ่งที่เป็นโทษต่อสุขภาพไปเรื่อย ๆ บางท่าน จึง รู้สึกพอใจที่น้ำหนักลด ซึ่งสามารถแยกความคิดเห็นออกเป็นด้านต่าง ๆ ดังนี้ 3.1 ด้านการนำโปรแกรมไปทำต่อเนื่อง “จะพยายามทำตามเพื่อดูแลให้ตัวเองและครอบครัวให้รู้จักดูแลกันเองได้” “คิดว่าออกจากค่ายแล้วกลับไปจะไปทำต่อแต่ไม่รู้ว่าจะทำได้ตลอดไปหรือไม่เพราะข้างนอกค่ายกิเลสมากมายเหลือเกิน” “เป็นแนวทางที่ต้องนำไปปฏิบัติ เพราะเป็นการดูแลตัวเองให้มีสุขภาพดีโดยไม่ต้องพึ่งยาหรือเคมี” “เป็นอะไรที่ดีและจะแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม ปัญหาของโลกใบนี้ที่ยังแก้ไม่ได้ วิธีของอาจารย์หมอเขียวจะแก้ได้หมดทุกปัญหา” “ตั้งใจจะทำเป็นตัวอย่างที่ดี และแนะนำให้คนอื่นได้รู้จักแนวการดูสุขภาพวิถีธรรม เพื่อมวลประชาชนไทยได้ดูแลตัวเอง โดยสำนึกดีว่าตัวเราเป็นหมอรักษาดูแลตัวเราเองดีที่สุดในโลก สรุป หมอที่ดีที่สุดในโลกคือ ตัวคุณเอง” “การนำไปปฏิบัติอย่างเคร่งครัด และรู้เพียรรู้พัก ประสิทธิภาพที่ได้มากมายกว่าที่คิด และจะนำความรู้ต่าง ๆ ไปแบ่งปันกับผู้อื่นต่อไปตามกำลังบุญของตัวเองที่มี สาธุ” “จะพยายามทำให้ได้ 100 % แต่ตอนนี้สัญญากับตัวเอง 50 % ก่อนค่ะ” “เนื่องจากเป็นโปรแกรมที่มีประโยชน์อย่างมาก โดยเฉพาะด้านอาหารและออกกำลังกาย ที่ใช้วิธีประหยัด เรียบง่าย สามารถเรียนรู้และปฏิบัติได้ผลจริงและยั่งยืน สามารถนำไปใช้กับตัวเองและแนะนำคนในครอบครัวและคนอื่น ๆ เพื่อให้มีสุขภาพดีและละกิเลสได้” “เป็นสิ่งที่ดีที่จะนำไปปฏิบัติ แต่ต้องฝึกจิตใจให้เข้มแข็ง เมื่อกระทบกับผัสสะภายนอกในชีวิตประจำวัน” “จะพยายามนำไปปฏิบัติให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้” “จะนำไปใช้ในชีวิตประจำวันให้เป็นนิสัยตลอดไป” “สามารถนำโปรแกรมสุขภาพวิถีธรรมไปปฏิบัติได้อย่างต่อเนื่อง เพราะสมุนไพรหาง่าย ใช้ได้ทั้งสมุนไพรในตัวและใกล้ตัว จะพยายามทำทุกวันค่ะ เพราะเป็นสิ่งที่ดีต่อสุขภาพ” “คิดว่าจะพยายามทำตาม แต่ก็ให้เข้ากับสังคมคนอื่นได้” “ทำเพื่อสุขภาพตนเองจะได้ไม่เป็นภาระลูกหลาน จะทำอย่างเคร่งครัดแต่ไม่เคร่งเครียดให้ครบถ้วน จะเป็นหมอรักษาตัวเองและช่วยให้คนใกล้ตัวและคนทั่วไปรับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับการปรับสมดุลร้อนเย็นเท่าที่มีโอกาส” “จะพยายามทำให้ได้มากที่สุดและสบาย ๆ ไม่เครียด เท่าที่ได้ โปรแกรมเหมาะสมดีแต่โลกภายนอกอาจจะฝืนใจปฏิบัติได้ไม่ต่อเนื่อง” “จะทำต่อแต่ต้องใช้ความอดทนสักหน่อย” “จะนำไปปรับใช้ให้มากที่สุดและให้เกิดประโยชน์สูงสุด” “จะนำความรู้ไปทำให้คนที่สนใจสุขภาพมาเรียนรู้ในสิ่งที่เรารับไป เพราะจะได้ให้เขาพิสูจน์ด้วยตัวเขาเอง” “ข้อธรรมะดีมากครับ จะทำอาหารอย่างต่อเนื่อง แต่ดีท็อกซ์คงทำได้ไม่บ่อย” “มีความเข้าใจ สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เห็นผลเร็ว ควรแก่การเผยแพร่แก่ผู้อื่นต่อไป” “คิดว่าควรนำไปทำให้กับคนในครอบครัวเป็นอย่างยิ่ง เพราะเป็นสิ่งที่รักษากายและใจที่ต้นเหตุ อย่างแท้จริง ใช้ได้ในชีวิตจริง ๆ ตรงตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ทุกอย่างแก้ที่ต้นเหตุก็ถูกต้องตรงอยู่แล้ว” “ช่วยฝึกให้เราเข้าใจหลักและวิธีการได้มากขึ้น จากการทำซ้ำและทำต่อเนื่องน่าจะเห็นผลชัดกว่าการทำแต่ช่วงระยะเวลาสั้น ๆ” “ง่ายต่อการนำไปปฏิบัติต่อที่บ้าน จะนำไปปฏิบัติต่อตามกำลัง” “จะนำไปปฏิบัติต่อเนื่อง 3 เดือน” “ทำอย่างต่อเนื่องก็ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงของกาย-ใจได้ชัดเจนขึ้น” “จะนำไปปฏิบัติต่อ เพราะทำให้ดีขึ้น แต่ยังไม่ดีเท่าที่ควร” “คิดว่าน่าจะนำไปปรับใช้ที่บ้านได้ เริ่มจากการลด ละ แล้วค่อยเลิก” “คิดว่ามีประโยชน์มากทั้งด้านร่างกายและจิตใจ จะนำความรู้จากโปรแกรมไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่องในหลาย ๆ ข้อ เช่น ธรรมะตามคำสอนของอาจารย์ การออกกำลังกายและอาหารร้อนเย็น” “สิ่งที่ว่ายากมาก ๆ เมื่อได้ฟังคำอธิบายแล้วก็จะนำไปใช้และจะชวนเพื่อน ๆ ทำด้วย” “จะนำไปปรับใช่ในการออกกำลังกายในชีวิตประจำวันไม่ต่ำกว่าสัปดาห์ละ 5 วัน” “สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง แต่อาจจะมีปัญหาในเรื่องการทำอาหาร เนื่องจากต้องมีภาระหน้าที่ในการทำงานที่รีบเร่ง แต่คิดว่าถ้าตั้งใจจริงน่าจะทำได้เกือบเต็ม 100 % ค่ะ” “มีความคิดขึ้นในใจแล้วว่าควรจะปฏิบัติตัวในเวลาทั่วไปให้เหมือนอยู่ในค่าย” “หลังจบค่ายน้ำหนักลดลงไป 2 กก. เบาตัว เบาใจ มีกำลังใจในการลดน้ำหนัก กลับบ้านได้นำไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง ทำให้น้ำหนักตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง” “จะพยายามทำให้ได้บรรลุจุดประสงค์ที่ต้องการมีน้ำหนักลดลง เพื่อเข่าเสื่อและต้องการหยุดยาทุกชนิดที่ใช้รักษาโรคเรื้อรัง” “ดีต่อชีวิตมาก จะนำไปปฏิบัติตลอดชีวิตเพราะถ้าปฏิบัติตามอย่างต่อเนื่องจะทำให้โรคต่าง ๆ หายไปได้ด้วย” 3 . 2 การจัดสรรองค์ประกอบต่าง ๆ ภายในค่ายให้เหมาะกับการเรียนรู้และเน้นการฝึกภาคปฏิบัติ เน้นสภาพแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติ เหมาะกับการลดละเลิก และละลายพฤติกรรม เดิม ๆ เช่น การเป็นอยู่แบบติดสบาย มาลดละกิเลส ลดความยึดดีถือดีลง โดยการใช้ธรรมะควบคู่ไปกับการดูแลสุขภาพ ทำให้เห็นผลชัดเจนตั้งแต่อยู่ในค่ายและมีความมั่นใจที่จะนำไปทำต่อเพื่อความยั่งยืนต่อไป ดังตัวอย่าง “ดีใจที่ได้พบการรักษาสุขภาพควบคู่กับการปฏิบัติธรรมเพราะจะรักษาสุขภาพได้ตรงประเด็นที่สุด” “เป็นโปรแกรมที่ดี เหมาะสมทั้ง 3 วัน 5 วัน 7 วัน และ 9 วัน มีประโยชน์ ใช้ได้จริง” 3 . 3 ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะด้านการนำหลักการรับประทานอาหารปรับสมดุลไปใช้ในชีวิตประจำวัน และเพื่อเผยแพร่สิ่งที่เป็นประโยชน์นี้แก่ผู้ที่สนใจต่อไป ดังตัวอย่าง “จะนำเรื่องการทานอาหารตามลำดับและนำสมุนไพรมาใช้ในชีวิตประจำวัน รวมถึงการสวดมนต์นั่งสมาธิในทุกวัน” “คิดว่าจะทานอาหารสุขภาพแบบนี้ไปเรื่อย ๆ หากมีโอกาสจะทำอาหารสุขภาพทานเองอย่างต่อเนื่อง จะลดอาหารเนื้อสัตว์และกินจืด” “หลังจากออกจากค่ายตั้งอธิศีลว่าจะเลิกเนื้อสัตว์และทานมื้อเดียวค่ะ และจะทำตามโปรแกรมต่อไป คิดถึงเพื่อนบ้านและครอบครัว จะนำไปบอกกล่าวให้สำหรับผู้ที่สนใจได้ ปฏิบัติ ตามค่ะ” “จะนำความรู้ที่ได้มาทำ และเรียนรู้ผักสมุนไพรฤทธิ์ร้อนเย็นเพื่อการปรับสมดุล จะพยายามค่อย ๆ ลดในเรื่องรสชาติของอาหาร เนื้อสัตว์และทานผลไม้ ผักสดให้มากขึ้นเพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่ถูกกับร่างกาย” “ทำติดต่อ ต่อเนื่อง โดยจะเว้นเนื้อสัตว์ใหญ่ก่อนเพราะต้องทำงาน ต้องมีประชุมทานอาหารกับเจ้านาย เป็นต้น” “มีโอกาสแนะนำ บอกต่อกับญาติพี่น้อง เพื่อน ๆ ผู้ให้ความสนใจที่ตัวข้าพเจ้าปฏิบัติจนต่อเนื่อง น้ำหนักลดลง สุขภาพดีขึ้นตามลำดับจนปัจจุบันไม่ต้องทานยา ไม่ต้องทานอาหารเสริม งดการดื่มน้ำชา กาแฟ เสพติดทุกชนิด” 3 . 4 หลายท่านเห็นความสำคัญว่าการที่ตนเองจะปฏิบัติต่อเพื่อสุขภาพที่แข็งแรงยั่งยืนและมั่นคงได้นั้น จะต้องนำกลับไปใช้ที่บ้านตามองค์ประกอบที่ตนมีอยู่ แต่หากทำไปแล้วระยะหนึ่งจิตใจเริ่มไม่มั่นคง เริ่มไหลไปตามกระแสสังคมที่ทำให้เราปฏิบัติต่อไปยากแล้ว การกลับมาเข้าค่ายอีกเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด และหลายท่านคิดว่าการได้มาเสียสละบำเพ็ญบุญกุศลกับหมู่มิตรดีเป็นวิถีทางหนึ่งที่ตนเองต้องการ ดังตัวอย่าง “ดีมาก ๆ ถ้ามีโอกาสจะมาอีก เพราะเป็นโครงการที่ทำให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีเป้าหมายในการลดน้ำหนักให้ได้ตามเป้าหมาย” “สามารถเข้าอบรมต่อเนื่อง มีความเข้าใจดีขึ้นทุกครั้งที่เข้าอบรม” “อาจารย์หมอเขียวและจิตอาสามีน้ำใจอุทิศตนและเสียสละได้มากมาย ตัวเองคิดว่าถ้ามีโอกาสจะขอเข้ามาช่วยงานอาจารย์บ้าง” “ทุกอย่างที่มีดีมาก ดีทุกอย่าง ถ้ามีโอกาสก็จะมาเข้าค่ายอีก ขอบคุณมาก” 3 . 5 คำแนะนำด้านต่าง ๆ ของกลุ่มตัวอย่างเพื่อการพัฒนาโปรแกรมสุขภาพ ตามหลักการแพทย์ วิถีธรรมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ดังตัวอย่าง “ควรพิจารณากิจกรรมหลังอาหารที่ไม่ทำให้ง่วงนอน เช่น ให้ช่วยหั่นผัก ถูบ้าน กวาด แยกขยะ” “ถ้าได้เห็นผักสด พืชสดให้มาจับมาสัมผัสรู้จัก นอกเหนือจากภาพสไลด์ เพราะว่าผู้เข้าโครงการไม่รู้จักหน้าตาของพืชผัก (คนกรุงเทพ คนวัยหนุ่มสาว คนทำงาน คนเมืองหลวง)” “ควรมีการทำที่แพร่หลาย ทั้งในและนอกค่าย เพราะมีประโยชน์ ทำให้สุขภาพดีทั้งกายและใจ “ จัดตั้งไลน์กลุ่ม ผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพให้คำแนะนำการปฏิบัติตัวในการทานอาหาร การปรุงอาหาร แนะนำเมนูง่าย ๆ ทำทานได้ทั้งครอบครัว” “จัดโปรแกรมอย่างต่อเนื่อง เพื่อสุขภาพของผู้เข้าค่ายที่จะดูแลตัวเอง และเป็นหมอดูแลตัวเองตลอดไปค่ะ” “ควรมีหลักสูตรระยะสั้นด้วย เช่น 3 วัน 5 วัน” “เพิ่มระยะเวลาการจัดอบรมให้นานขึ้น จากเดิม 9 วัน เป็น 15 - 30 วัน” “ควรได้มีการเผยแพร่ต่อบุคคลทั่วไป ถ้าเขาเลือกทำก็เป็นบุญของเขา” “ให้ฝึกทำอาหารเพิ่มเพื่อนำกลับไปใช้ที่บ้าน” “ควรให้ออกกำลังกายเพิ่ม และจำกัดอาหาร” “น่าจะมีแพร่หลายในทุกจังหวัด เพื่อลดการเจ็บป่วยของประชาชน และลดค่าใช้จ่ายของประเทศ เพราะปัจจุบันโรงพยาบาลส่วนใหญ่เป็นหนี้ค่ายามาก แต่อาจารย์หมอเขียวศูนย์บาทรักษาทุกโรค ต่างกันราวฟ้ากับดิน” “ประชาสัมพันธ์เรื่องอาหารรสจืด การนำของเสียออกจากร่างกายและธรรมะควบคู่ สำหรับท่านที่ยังไม่มีมีความรู้จะได้รู้และเห็นคุณค่า เมื่อได้มาเข้าค่ายก็เพิ่มการประชาสัมพันธ์ที่ชัดเจนเข้มข้นอีกครั้ง” “การแนะนำขณะกินอาหาร อยากให้บอกลำดับและเน้นการกินอะไรก่อนหลังและเน้นตอนเคี้ยวด้วยจะดีมาก” “โปรแกรมนี้จะสามารถช่วยให้ตนเองแข็งแรงและมีสุขภาพดีได้ถ้าไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง อยากให้มีร้านขายผักปลอดสารพิษอยู่ใจกลางเมืองเป็นร้านขายของที่มาจากหมอเขียวครับ” “ควรส่งเสริมการปลูกสมุนไพรฤทธิ์เย็นที่บ้าน จะได้มีเพียงพอทั้งกินและดีท็อกซ์ได้ต่อเนื่อง” “หากมีการกระจายเสียงทางวิทยุ FM / AM เพื่อกระจายให้ชาวบ้านธรรมดาที่ไม่มีเทคโนโลยีเข้าถึงได้ด้วยตลอดเวลา” 3 . 6 ด้านอื่น ๆ “อยากลดน้ำหนักอยู่แล้ว ช่วงที่อ้วนทำให้ไม่มั่นใจในการทำบริบทในการดำเนินชีวิตอีกทั้งความอ้วนหรือน้ำหนักเยอะทำให้เกิดโรคตามมาอีกหลายโรค” “ได้ผลจริง ถ้าผู้ใช้โปรแกรมนี้ปฏิบัติตามอย่าง เคร่งครัด สม่ำเสมอ เป็นวิธีที่ได้ ผลจริงค่ะ” “น่าจะดีมากถ้าทำได้ครบ เป็นการเอาของเสียออกจากร่างกาย เพราะปัจจุบันอาหารในตลาดมีสารพิษมากมาย” “เป็นโปรแกรมที่ดีต่อสุขภาพของผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ได้กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายที่ถูกวิธี ทำให้ประชาชนหุ่นดี สุขภาพกายและใจดี” “เป็นผลดี โรคอ้วนจะหาย น้ำหนักส่วนเกินก็จะหายไปอย่างแน่นอนที่สุด ไม่มีผลกระทบ ความเสี่ยง ถ้ามีความรู้เรื่องอาหารร้อนเย็น และภาวะร่างกายร้อนเย็น แล้วทำให้สมดุลร่างกายก็จะสบาย เบากาย เบาใจ และมีกำลัง” “ดีมาก ๆ แต่คงต้องใช้กำลังใจมาก ๆ” “จะปฏิบัติธรรม ถือศีล 5 งดเนื้อสัตว์ ออกกำลังกาย”