(4) เนื้อหางานวิจัยฉบับย่อ.pdf

พระบรมราชูปถัมภ จัดพิมพในงานวชิรญาณวงศานุสรณครบ ๑๐๐ ป นับแตวันประสูติแหงสมเด็จพระสังฆราชเจา กรมหลวงวชิรญาณวงศ (๒๑ - ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๑๕) ,หนา ๓๓๑. ๒ กรรมการผูจัดการใหญ บริษัท บางจากปโตรเลียม จํากัด (มหาชน) คนแรก (๒๕๒๘ – ๒๕๔๒) ซึ่งไดวางรากฐานแนวคิดบางจากแตเริ่มตน ปจจุบันเปนสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร ๒ดวยเหตุนี้ทุกคนในองคกรจึงเห็นรวมกันวา บางจากฯ มุงหมายที่จะเปนบริษัทไทย ที่มั่นคงในการดําเนินธุรกิจใหสอดคลองกับประโยชนสวนรวม เปนบริษัทที่มีสวนรวมในการพัฒนาความเปนอยูที่ดีขึ้นของสังคมไทย โสภณ ไดใหคําจํากัดความของคําวา “งานบริษัทฯ” ไวอยางนาฟงวา “งานบริษัทฯ ไมไดหยุดเพียงประโยชนตอบริษัทฯ จิตสํานึกที่ดี และการทําประโยชนตอสังคมก็เปนงานบริษัท ฯ” ๓ ดวยแนวคิดที่ขยายกรอบธุรกิจไปสูความใสใจสังคม บางจากฯ ไดดําเนินการปรับเปลี่ยนบทบาทเพื่อใหสอดคลองและสมดุลกับสถานการณ นับแตเริ่มกอตั้งใน พ.ศ. ๒๕๒๘ เปนตนมา ตราบจนปจจุบัน นับเปนเวลาถึง ๒๐ ป จึงสมควรศึกษาแนวคิดและกระบวนการของบริษัท เพื่อวิเคราะหสภาพการดําเนินธุรกิจควบคูกับการทําประโยชนเพื่อสังคมของบางจากฯ ที่ไดดําเนินการมาระหวาง พ.ศ.๒๕๒๘-๒๕๔๘ เพื่อใหสารสนเทศที่ไดเปนประโยชนตอการกําหนดทิศทางการดําเนินกิจการเพื่อสังคมของบางจากฯ โดยคาดหวังวาขอมูลที่ไดจะทําใหมองเห็นภาพรวมการดําเนินธุรกิจของบริษัทและนําไปสูการกําหนดทิศทางที่เหมาะสมในอนาคตตลอดจนยังประโยชนตอสังคมไทยโดยรวมได ในทามกลางความเปลี่ยนแปลงอยางรวดเร็วของธุรกิจในยุคโลกาภิวัตน ที่กระแสทุนนิยมอันเชี่ยวกรากถาโถมเขามา สงผลใหเกิดทั้งการแขงขันและการพยายามประสานกันของธุรกิจทั่วโลก บางจากฯ ในฐานะองคกรธุรกิจของไทยก็ยอมตองปรับกุศโลบายของตนเองดวย หากยังยืนหยัดดําเนินการเพื่อความถูกตองโดยมีศูนยกลางความคิดเปนสารประโยชนของคนในชาติอยางแทจริง การศึกษาวิจัยจากบทเรียนของบางจากฯ ก็จะสามารถสรางการรับรูในสังคมประเทศชาติเพื่อผลักดันและปรับเปลี่ยนวิธีคิดของทุกภาคสวนนับตั้งแตระดับนโยบายจนถึงระดับประชาชนใหเห็นคุณคาและรวมสนับสนุนองคกรที่มีจุดยืนมั่นคง และจริงใจในการทําประโยชนตอสวนรวม ใหมีกําลังใจและเพิ่มจํานวนองคกรลักษณะดังกลาวใหมากขึ้นอยางตอเนื่อง งานวิจัยเรื่องนี้จะไมยึดรูปแบบการนําเสนอที่เปนวิชาการอยางเครงครัดเพราะประสงคจะนําเสนอจิตวิญญาณของบางจากฯ ที่ไมติดอยูในกรอบของทฤษฎี หากเนนวิถีปฏิบัติในชีวิตจริงของคนในงานของบางจากฯ เปนหลัก ๓ สรุปจากการสัมมนาพนักงานระดับผูจัดการขึ้นไปหัวขอ “ความคิดแนวบางจาก” โดยโสภณ สุภาพงษ ณ อาคารสัมมนามหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ถนนแจงวัฒนะ เมื่อวันที่ ๒๗ - ๒๙ ตุลาคม ๒๕๓๑. ๓๑.๒ นิยามศัพทที่เกี่ยวของ บางจากฯ หมายถึง บริษัทบางจากปโตรเลียม จํากัด (มหาชน) แนวคิดบางจาก หมายถึง แนวคิดซึ่งเปนรากฐานของวัฒนธรรมคน บางจากและวัฒนธรรมองคกรของบริษัทบางจากฯ ผูจัดการใหญ หมายถึง ชื่อเรียกตําแหนงผูบริหารสูงสุดของ บางจากฯ ตั้งแตเริ่มกอตั้ง พ.ศ. ๒๕๒๘องคกรมีสถานภาพเปนรัฐวิสาหกิจ ตอมาใน พ.ศ. ๒๕๒๙ เปลี่ยนชื่อเรียกเปน กรรมการผูจัดการ และตั้งแต พ.ศ.๒๕๓๔ เปลี่ยนเปน กรรมการผูจัดการใหญ สภาพการดําเนินธุรกิจ หมายถึง ลักษณะกระบวนการ หรือแนวทางการทํา หนาที่เพื่อดําเนินธุรกิจพลังงานอยางยั่งยืนควบคูกับการทําประโยชนเพื่อสังคมผานตัวธุรกิจ ทั้งนี้รวมถึงผลการดําเนินกิจการ ปญหาและอุปสรรคของบางจากฯ ในการปฏิบัติดวย ผูนําทางความคิดไทย หมายถึง บุคคลไทยซึ่งเปนผูทรงคุณวุฒิ มีแนวคิด เปนอิสระไมติดกรอบและไมถูกครอบงํา ความคิด เปนผูมีนวัตกรรมทางความคิด เสมอ รูเทาทันสภาพปญหา และกระแส สังคม เปนผูที่สังคมยอมรับและมีอิทธิพล ทางความคิดตอสังคม ประกอบดวย ๔- นักการศาสนา ไดแก นักบวช หรือผูนําทางศาสนา หรือศาสนิกของศาสนาหลักในประเทศไทย อันประกอบดวย พุทธ คริสต และอิสลาม - นักพัฒนา ไดแก ผูทําความเจริญในดานการสงเสริม คุณธรรม จริยธรรมของสังคม - นักวิชาการ ไดแก นักวิชาการ หรือผูมีความรูและประสบการณดานสังคมวิทยา ปรัชญา สิ่งแวดลอม และวัฒนธรรม เปนตน - นักการเมือง ไดแก นักวิชาการ นักพัฒนา ที่เขาไปดํารง ตําแหนงทางการเมือง - นักธุรกิจ ไดแก นักธุรกิจที่สนใจหรือดําเนินธุรกิจดวย ความสํานึกรับผิดชอบตอสังคม - ผูนําชุมชน ไดแก ผูนําที่ไดรับการยอมรับจากสมาชิกในชุมชน เปนผูนําในกระบวนการทํางานของชุมชนในทุกๆดาน อาจจะเปนผูนําที่ไดรับการแตงตั้งอยางเปนทางการหรือผูนําตามธรรมชาติ มนุษยธรรม หมายถึง ธรรมของมนุษย ในความหมายถึงการประพฤติปฏิบัติเปนปกติของผูมีใจอันประเสริฐ (มน/มโน = ใจ + อุษยะ = สูง, ประเสริฐ) มิจฉาอาชีวะ หมายถึง การประกอบอาชีพดวยเจตนาและพฤติกรรมอันมิชอบที่พุทธศาสนิกชนพึงละเวน ๕สัมมาอาชีวะ หมายถึง การประกอบอาชีพดวยเจตนางดเวนจาก มิจฉาอาชีวะ ซึ่งสําหรับชาวอโศกสัมมาอาชีวะ ยังหมายถึงตองเปนอาชีพที่มีสัดสวนของการเอานอยกวาการใหหรือการเสียสละ อาชีพอาริยชนสูงสุดตองเปนการใหโดยไมหวังการเอาในรูปใดทั้งสิ้น มิจฉาวณิชชา หมายถึง อาชีพคาขายอันเปนบาปที่ พุทธศาสนิกชน พึงละเวน ทุนนิยม หมายถึง ระบบเศรษฐกิจที่แปรทุนทุกอยาง รวมทั้งทุนที่เปนคุณคาใหเปนมูลคา บุญนิยม หมายถึง ระบบเศรษฐกิจ อันมีรากฐานจาก เศรษฐศาสตรเชิงพุทธที่ตรงขามโดยสิ้นเชิงกับทุนนิยม กุศโลบาย หมายถึง วิธีการอันฉลาดแยบคายและเปนวิธีการ ที่ดีที่ชอบ (กุศล + อุบาย) ผูวิจัยเสนอคํา “กุศโลบาย” แทนการใชคํา “กลยุทธ” ซึ่งหมายถึง วิธีการตอสูที่ตองใช กลอุบายตางๆ(กล + ยุทธ) ซึ่งนิยม ใชกันในปจจุบัน ไมแพคําวา “ยุทธศาสตร” ซึ่งหมายถึงวิทยาการ รบหรือที่มีความสําคัญในการรบ กระนั้น คําวา “ กุศโลบาย ” นี้ยังมีความหมาย ไมถึงระดับของคําวา“ กลปรานี ” ซึ่ง หมายถึงเชิงชั้นที่ดําเนินไปอยางมี ความเอ็นดู เกื้อกูล ชวยเหลือ เปนศัพท ๖ ที่สมณะ โพธิรักษ บัญญัติขึ้นใช ในความหมายที่ทานอธิบายไววาจะทํา อยางไรใหเปนการขัดเกลาอยางปรานี เพราะการปรานีนั้นไมไดหมายความวา ไมใหคนอื่นไดรับการกระทบกระเทือน เพราะธรรมะของพระพุทธเจานั้นมีสัลเลข ธรรมคือมีการขัดเกลา ๑.๓ ขอตกลงเบื้องตน การใชสัญลักษณในเชิงอรรถ สวนที่เปนคําอธิบายเพิ่มเติมในตนฉบับเดิมที่นํามาอางอิงจะใชสัญลักษณ เปนตัวอักษรโรมันและเลขอารบิก(a/b/c..และ1/2/3...) สวนที่เปนรายละเอียดเพื่ออธิบายความเพิ่มจากเนื้อหา ผูวิจัยเลือกใชสัญลักษณ ตัวอักษรไทย (ก/ข/ค...) ขณะที่แสดงการอางอิงโดยทั่วไปดวยเลขไทย การนับปในงานวิจัย งานวิจัยนี้แสดงตัวเลขนับปเปนพุทธศักราช กรณีที่เอกสารอางอิงใชป คริสตศักราชผูเขียนจึงไดกํากับป พุทธศักราชไวดวย การลําดับเหตุการณ เฉพาะในปฏิทินรําลึกที่รวบรวมเหตุการณ เสนอในภาคผนวก ๒ ใชระบบการนําเสนอโดยลําดับแรกขึ้นตนดวยปพุทธศักราช ตามดวยชื่อเดือน และวันที่ ๗บทที่ ๒ สรุปแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวของ ในการวิจัยครั้งนี้ ผูวิจัยไดทบทวนแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวของดานคุณธรรมในการเลี้ยงชีพ ดานธุรกิจเพื่อสังคมในทัศนะของนักบวชและศาสนิกของศาสนาหลักในประเทศไทย รวมทั้งจากนักคิด นักพัฒนา และนักธุรกิจ บทความ และวิทยานิพนธที่เกี่ยวของกับแนวคิดธุรกิจเพื่อสังคมโดยทั่วไป ตลอดจนแนวคิดของบริษัท บางจากปโตรเลียม จํากัด (มหาชน) ซึ่งจะนําเสนอเปนลําดับดังนี้ ๒.๑ ดานคุณธรรมในการเลี้ยงชีพ ๒.๒ ดานธุรกิจเพื่อสังคม ๒.๓ แนวคิดธุรกิจเพื่อสังคมของบริษัท บางจากปโตรเลียม จํากัด (มหาชน) ๒.๑ ดานคุณธรรมในการเลี้ยงชีพ ๏ สรุปแนวคิดการวิเคราะหธุรกิจในประเด็นดานคุณธรรมในการเลี้ยงชีพ ๑. การวิเคราะหคุณธรรมจากวิถีดํารงชีวิต สามารถจําแนกวิถียังชีพของมนุษยตามลักษณะเปนลําดับคือ ลําดับที่ ๑ เมื่อมนุษยยังไมถูกกระตุนดวยความโลภรุนแรง การบริโภคเปน เพียงพออยูพอกิน ทรัพยากรธรรมชาติจึงมีเหลือเฟอ อุดมสมบูรณ จึงเรียกวิถีนี้วา แบบทําอยูทํากิน ลําดับที่ ๒ เมื่อมนุษยบริโภคจนทรัพยากรในถิ่นที่อยูอาศัยรอยหรอลง มนุษย จึงยังชีพดวยการแสวงหาทรัพยากรที่ไกลจากถิ่นพํานัก จึงเรียกวา แบบทํามาหากิน ลําดับที่ ๓ เมื่อมนุษยเรียนรูการนําสิ่งที่ตนมีไปแลกเปลี่ยนกับสิ่งที่ตนหาเอง ไมได เกิดการกําหนดมูลคาสิ่งของเทียบเปนประโยชนคุณคาตอผู ตองการแลกเปลี่ยน ซึ่งตอมาไดมีการผลิตสิ่งที่เรียกวา “เงินตรา” เพื่อเปนเครื่องมือแทนการแลกสิ่งของกับสิ่งของ เกิดเปนวิถี แบบทํามาคาขาย ๘๒. การวิเคราะหคุณธรรมจากการกระทําดวยแนวคิดพุทธ หากวิเคราะหเทียบเคียงวิถีดํารงชีวิตไมวาแบบใดขางตนกับการกระทําตามแนวคิดของพุทธศาสนา สามารถแยกไดเปน “แบบสัมมา” และ “แบบมิจฉา” ๓. การวิเคราะหคุณธรรมในธุรกิจ การวิเคราะหในงานวิจัยคุณธรรมในธุรกิจครั้งนี้ ไดนําวิธีคิดของพุทธศาสนามาเปนแนวทางโดยแยกลําดับการประกอบการ ตามระดับของกิเลสโลภไดเปน ๒ ประการคือ ๓.๑ ทุนนิยม ซึ่งเนนมูลคา เปนระบบเศรษฐกิจที่แปรทุนทุกอยาง รวมทั้งทุนที่เปนคุณคาใหเปนมูลคา เปนผลใหโลภจริตเจริญยิ่ง กอปญหาใหสังคมดังที่ประจักษ ๓.๒ บุญนิยม ซึ่งเนนคุณคา เปนระบบเศรษฐกิจอันมีรากฐานจาก เศรษฐศาสตรเชิงพุทธที่ตรงขามโดยสิ้นเชิงกับทุนนิยม เปนคําที่ สมณะโพธิรักษบัญญัติขึ้นเรียกกระบวนการขัดเกลากิเลสโลภออกไป ตามลําดับ จนถึงขั้นสูงสุดคือเสียสละจนหมดเปนการสงเคราะห เกื้อกูลกัน เพื่อใหเห็นภาพรวมของแนวคิดการวิเคราะหธุรกิจในประเด็นดานคุณธรรมเปนรูปรางชัดเจนขึ้น จึงประมวลความคิดในบทที่ ๒.๑ กับผลสรุปจากการสัมภาษณผูนําทางความคิดไทยหลายทานรวมทั้งสมณะโพธิรักษ ผูนําชุมชนบุญนิยมชาวอโศก ศ.นพ.เสม พริ้งพวงแกว ราษฎรอาวุโสที่คอยใหสติสังคมมาโดยตลอด และคุณประยงค รณรงค ผูนําชุมชนไมเรียง ผูไดรับรางวัลแมกไซไซ ป๒๕๔๗ สาขาผูนําชุมชน โดยสรางเปนแผนภาพ ความเขมของสีที่ใชในแผนภาพ ประสงคจะสื่อถึงความมืดบอดของอวิชชา ซึ่งจะจางลงไดดวยแสงสวางแหงปญญาที่จะมีฤทธิ์จริงตอเมื่อไดนําความตระหนักรูนั้น มาปฏิบัติจริงจนสามารถลดกิเลสโลภลงถึงขั้นสละออกหมด ดังแผนภาพตอไปนี้ ๙ มิจฉาวณิชชา ๕ หรือ อกรณียวณิชชา (การคาขายที่ผิดศีลธรรม แมจะไมคดโกง) ประกอบดวย๑.คาอาวุธ ๒.คาสัตวเปน(รวมมนุษย)๓.คาเนื้อสัตว (รวมเนื้อมนุษย)๔.คาสิ่งที่มอมเมา ๕.คาสิ่งที่เปนพิษมิจฉาอาชีวะ ๕ การประกอบอาชีพดวยเจตนาและพฤติกรรมอันมิชอบที่พุทธศาสนิกชนพึงละเวน ประกอบดวย๑.การโกง (กุหนา)๒. การลอลวง (ลปนา)๓.การตลบตะแลง (เนมิตตกตา)๔.การมอบตนในทางผิด(นิปเปสิกตา)๕.การเอาลาภตอลาภ(ลาเภณ ลาภัง นิชิคิงสนตา)สัมมาอาชีวะ การประกอบอาชีพดวยเจตนางดเวนจากมิจฉาอาชีวะแนวคิดการวิเคราะหธุรกิจในประเด็นดานคุณธรรมในการเลี้ยงชีพ วิถีดํารงชีวิตวิถีธุรกิจธุรกิจทั่วไป มุงกําไร แมจะสุจริต แตไมคํานึงถึงผูอื่น อาจจะยังมีการเบียดเบียน/ทําราย ไมชวยสังคมธุรกิจที่นํากําไรมาแบงใหสังคม แมจะสุจริตแตการดําเนินธุรกิจแยกจากการทําประโยชนเพื่อสังคมธุรกิจที่ใหประโยชนทันทีกับกลุมสมาชิกอยางสมดุล ไมแสวงหากําไรสูงสุดธุรกิจเพื่อสังคม ดําเนินธุรกิจควบคูเปนเนื้อเดียวกับการทําประโยชนใหสังคม ไมเบียดเบียน/ทํารายธุรกิจบุญนิยม กําไรอาริยะขั้นที่ ๑ ขายสูงกวาทุนเล็กนอย และพยายามใหราคาต่ํากวาทองตลาดธุรกิจบุญนิยม กําไรอาริยะขั้นที่ ๒ ขายเทาทุนที่ลงไปธุรกิจบุญนิยม กําไรอาริยะขั้นที่ ๓ ขายต่ํากวาทุนที่ลงไปธุรกิจบุญนิยม กําไรอาริยะขั้นที่ ๔ เสียสละจนหมด/ใหเปลา เปนการสงเคราะหเกื้อกูลกันแบบทําอยูทํากินแบบทํามาหากิน แบบทํามาคาขาย ทุนนิยม เนน มูลคาบุญนิยม เนน คุณคา ๑๐๒.๒ ดานธุรกิจเพื่อสังคม ในสวนนี้จะพิจารณาแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวกับธุรกิจเพื่อสังคม ที่ผูเขียนไดศึกษาทบทวนจากแนวคิด ทฤษฎีของนักการศาสนา นักวิชาการ และนักธุรกิจ โดยแยกออกเปน ๒ สวนใหญ ดังตอไปนี้ ๑. แนวคิด ธุรกิจเพื่อสังคมในทัศนะของนักบวชและศาสนิกของศาสนาหลักในประเทศไทย ๒. แนวคิด ธุรกิจเพื่อสังคมโดยทั่วไป สรุปแนวคิดที่เกี่ยวของกับธุรกิจเพื่อสังคม ผลจากการวิเคราะหแนวคิดที่เกี่ยวของกับธุรกิจเพื่อสังคมที่รวบรวมจากผูนําทางศาสนา นักคิดทางสังคม นักธุรกิจเพื่อสังคมและผูนําทางสังคม สรุปไดเปน ๔ แนวทางใหญคือ เพื่อการพัฒนาสังคม เพื่อการพัฒนาแรงงาน เพื่อการพัฒนากลยุทธและกุศโลบาย และเพื่อการพัฒนาจริยธรรม ๑. เพื่อการพัฒนาสังคม : หากผูประกอบธุรกิจจะเนนการกระทําเพื่อสังคม จะตองสํานึกในเรื่องการรับผิดชอบตอสังคมเปนพื้นฐาน มุงแกไขปญหาและทําประโยชนแกสังคมใหมากที่สุด โดยการพยายามใหผูประกอบการเปนหนึ่งเดียวกับสังคม เมื่อทําธุรกิจมีกําไรแลวตองคืนกําไรนั้นใหสังคมโดยเร็ว ไมตองรอกําไรสูงสุด ทั้งนี้เพื่อสรางสุขใหเกิดทั้งแกตนและสังคม การจะกระทําดังกลาวไดโดยตองมีการแลกเปลี่ยนความรูระหวางนักคิดทางสังคมและนักธุรกิจที่ตองการชวยสังคม ผูประกอบธุรกิจตองกลาตอตานกระแสธุรกิจที่ไมคํานึงถึงประโยชนของสังคม ตองใชนโยบายการตลาดที่เอื้อประโยชนตอสังคม ทั้งในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในทองถิ่นควบคูไปพรอมกับการพัฒนาเศรษฐกิจในสังคมวงกวาง ทุกขั้นตอนตั้งแตการสรางสํานึก การขับเคลื่อนธุรกิจ ไปจนถึงการคืนผลกําไร ประโยชนที่บังเกิดจะตองคํานึงถึงประโยชนสูงสุดใหตกอยูกับสังคมสวนรวม ๑๑๒. เพื่อการพัฒนาแรงงาน : จากการสํารวจแนวคิดเกี่ยวกับธุรกิจเพื่อสังคมสะทอนผลออกมาชัดเจนโดย นัยเปรียบเทียบวา ดานการพัฒนาแรงงานนั้นยังเนนกันนอยกวาดานอื่น และเทาที่รวบรวมมาไดจะเนนไปยังขอที่นายจางพึงกระทําหรือพึงใหแกลูกจางมากกวาการเนนใหลูกจางพัฒนาศักยภาพของตนเอง ซึ่งปรากฏออกมาเพียง ๒ ขอ คือ ฝายลูกจางตองคํานึงถึงความกาวหนาทางการงานของตนใหมาก โดยการหมั่นพัฒนาตนเองและพัฒนาศักยภาพในการทํางานใหเต็มที่และในทางที่ถูกตอง, ฝายนายจางนั้นปรากฏขอที่พึงพัฒนาถึง ๕ ขอใหญ คือ จะตองพัฒนาชีวิตของตนเองในฐานะนักธุรกิจดวยการสรางสุขดวยสุขภาพที่ดีทั้งกายและใจ ตองรับผิดชอบพนักงานของตน โดยการปรับปรุงคุณภาพชีวิตของเขาทุกคน ตลอดจนคํานึงถึงประโยชนสูงสุดของสิ่งแวดลอมเปนหลักดวย ๓. เพื่อการพัฒนากลยุทธหรือกุศโลบาย : จากการสํารวจแนวคิดเกี่ยวกับธุรกิจเพื่อพัฒนากลยุทธในการกระทําเพื่อสังคม ปรากฏผลออกมาอยางกระชับและหนักแนนมากวา ผูประกอบธุรกิจจะตองตามรูเทาทันเหตุการณตลอดจนกลยุทธธุรกิจใหมากที่สุด เมื่อจะวางแผนใดก็ตามจะตองไมประมาทในการใชปญญา เมื่อจะพัฒนาเพื่อสังคมก็จะตองทําดวยหัวใจ คือมีความซื่อสัตย จริงใจ มีน้ําใจ มีจิตเมตตา มีจริยธรรมเปนเครื่องกํากับ และใชพลังแหงบุญเปนเครื่องหนุนนํา ไมมองขามคติธุรกิจอันปรากฏในวัฒนธรรมและภูมิปญญาเดิมของชาติ หากแตรูจักนํามาประยุกตกับกิจกรรมใหม ๆ ในการประกอบการตองสนับสนุนธุรกิจที่เปนประโยชนตอสังคม กลาตอตานธุรกิจที่ไมเปนประโยชนตอสังคม ไมเห็นแตกําไรของฝายผูประกอบการเพียงฝายเดียว หรือรอจนกระทั่งทํากําไรไดสูงสุดเสียกอน หากแตตองแบงผลกําไรนั้นตั้งแตตนใหแกลูกคาและสมาชิกผูซึ่งแทจริงเปนผูทําใหกําไรบังเกิด ตลอดจนตองชวยเหลือสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนในทองถิ่นใหแข็งแรงดวย การวางแผนตลอดเสนทางตองไมทําอยางฉาบฉวย หากตองมีเปาหมายที่จะดําเนินตอไปใหยั่งยืน ๑๒๔. เพื่อการพัฒนาจริยธรรม : การสํารวจแนวคิดเกี่ยวกับธุรกิจเพื่อสังคมสะทอนชัดมากที่สุดในเรื่องความจําเปนและความตองการพัฒนาจริยธรรมของผูประกอบการ ทั้งนี้อาจแปลความไดวาเพราะขาดมากจึงเนนมากและมีความตองการมากกวาดานอื่น รวมทั้งอาจแปลความไดอีกทางวา หากมีการพัฒนาดานจริยธรรมใหมากก็จะสงผลใหการพัฒนาดานอื่น ๆดีขึ้นดวยเปนเงาตามตัว ผลการศึกษาปรากฏดังนี้ ผูประกอบธุรกิจพึงหันกลับไปมองภูมิปญญาวัฒนธรรมเดิมของชาติทั้งคติการทํางานและจริยธรรมแลวนํามาประยุกตกับสิ่งใหมๆที่ถาโถมเขามาใหแกปญหาและวางแผนพัฒนาซึ่งจะตองกระทําดวยปญญาและความหมั่นเพียร ตามวิถีที่ถูกตองดวยความไมประมาท มีความปรารถนาที่จะชวยพัฒนาชีวิตของผูคนและสังคมดวยความจริงใจ มีน้ําใจและเชื่อมั่นในพลังแหงบุญในการดําเนินการ ไมหวั่นไหวในอันที่จะสนับสนุนแตธุรกิจที่มุงประโยชนของสังคมเปนหลัก กลาหาญในการตอตานธุรกิจที่มีทิศทางเห็นแตประโยชนตนและทํารายสังคม นักธุรกิจจะตองพรอมที่จะเสียสละโดยการเปนผูให ทําทุกสิ่งดวยความโปรงใส มีจริยธรรมกํากับและพัฒนาจริยธรรมนั้นใหสูงขึ้นดวยเมตตาจิต สรรสรางสิ่งที่ประกอบการอยูใหมีคุณภาพทั้งสินคาและบริการ เปนเครื่องแสดงวาเห็นคุณคาของเพื่อนมนุษยดวยกัน การพัฒนาทางจริยธรรมทั้งมวลของนักธุรกิจจะตองกระทําดวยจิตที่บริสุทธิ์ ประณีต เพื่อกอใหเกิดความสุข ความงาม ยึดทางสายกลางในทุกสิ่ง รวมไปถึงการยอมรับผลลัพธที่เกิดขึ้นทั้งมวล ทั้งนี้เพื่อชวยมนุษยสรางความดีของมนุษย สรางประโยชนสุขของโลก และที่สุดเพื่ออวยสุขแกสังคมและมนุษยชาติ ๒.๓ แนวคิดดานธุรกิจเพื่อสังคมของบริษัท บางจากปโตรเลียม จํากัด (มหาชน) กอนที่จะนําเสนอแนวคิดในการดําเนินธุรกิจของบางจากฯ ควรตองทําความเขาใจบางจากฯ เขาถึงจิตวิญญาณของคนบางจากฯ การที่จะเขาใจผูใด ยอมตองรู ๑๓เหตุเปนมา ในฉบับสมบูรณ จึงไดยอนกลับไปกลาวถึงอดีตกอนจะเปน “ บางจากฯ ” ที่เปนแรงบันดาลใจใหคนบางจากรวมกอรางสรางวัฒนธรรมเฉพาะขององคกรขึ้นมา ๒.๓.๑ พัฒนาการแหงพันธกิจสูวัฒนธรรมองคกร บางจากฯ เริ่มกิจการจากซากโรงกลั่น และหนี้ ๔,๐๐๐ ลานบาท โดยผูนําการเปลี่ยนแปลง คือ โสภณ สุภาพงษ ผูไดแกปญหาดวยการมองความจริงและแกจากจุดนั้น เกิดพัฒนาการสําคัญทั้งตอบางจากฯ และตอสังคมโดยรวม เพื่อใหเห็นภาพพัฒนาการของ บางจากฯ ผูเขียนจึงขอนําเสนอแผนภาพดังกลาว ในชวงการนําเสนอนี้ รวม ๓ แผนภาพ ดังตอไปนี้ กอนที่จะกลาวถึงเนื้อหาในลําดับตอไป ๑๔ วัฒนธรรมองคกรของ บริษัท บางจากฯ (มหาชน): การพัฒนาธุรกิจอยางยั่งยืน ไปกับสิ่งแวดลอมและสังคม020406080100120252825292530253125322533253425352536253725382539254025412542วัฒนธรรม : สิ่งแวดลอม และสังคมO คนไทยO เด็กO รูปแบบเอกชนO ขยายตลาดอุตสาหกรรมO ขยายหนวยการกลั่นทันสมัย 65,000 BPDO เสริมการแขงขันในตลาดO โครงการน้ํามันแลกขาวO ประหยัดพลังงานดีเดนO เปดปมสหกรณO สิ่งแวดลอมดีเดนO เปดปมบางจากแหงแรกO ขยายโรงกลั่น 120,000 BPDO ขยายตลาดครั้งใหญO เลมอนกรีนO เลมอนฟารมO ปลอดภัยดีเดนO กระจายหุนO บ. มงคลชัยพัฒนาฯO เผยแพรรางรัฐธรรมนูญO เผยแพรพระราชดํารัส "ทฤษฏีใหม"O ISO 14001O เศรษฐกิจพอเพียงO แจกพระราชนิพนธ "พระมหาชนก" ฉบับการตูนO ประชาชน 235,238 รายแจงเจต จํานงจองซื้อหุนบางจากธุรกิจยอดขาย (พันบาเรลตอวัน)พ.ศ. ๑๕ 020406080100120140160180200220240260252825292530253125322533253425352536253725382539254025412542254325442545ยอดขาย (ลานลิตร/เดือน)4211133646638991,0921,1861,1931,1431,102* เริ่มจากคาสงผูคารายเดียว* เริ่มโปรแกรมปรับปรุงประสิทธิภาพ ธุรกิจกลั่น ฟนฟูกิจการเดิม * นายกฯ เปรม เยี่ยมบางจาก ครั้งแรก* ขยายตลาดอุตสาหกรรม* นายกฯ เปรม เยี่ยมบางจาก ครั้งที่ 2* รับจางกลั่นน้ํามันดิบ * โดนโจมตีเรื่องการคาผานสื่อ * ขาวยุบบางจาก เพื่อกีดกัน การเขา ตลาด คาปลีก * ประหยัดพลังงานดีเดน* เปดปมสหกรณแหงแรก* ครม. มีมติใหบางจากเรงตั้งปมในชนบท* ขาวโจมตีการเขาตลาดคาปลีก ตลอดป 2533-2534 * ขาวยุบบางจาก * รางวัลสิ่งแวดลอมดีเดน * เปดปมใหญแหงแรก(กทม.) * ผลิต/จําหนายเบนซิน "บางจากกรีน" ไรสารตะกั่ว แหงแรก * ออกผลิตภัณฑบางจากกรีนา * เริ่มมีงบลงทุนสรางปม * ปม Dealer * เปด Lemon Green * เปดปมในลาว * ทอ/คลังบางปะอิน* ครม. อนุมัติ 2 โรงกลั่นใหญ* ปมในหมูบานจัดสรร* เขาตลาดหลักทรัพย* ISO 14001* เปด Lemon Farm* เผยแพรรางรัฐธรรมนูญ พรอมนําผลิตภัณฑชุมชนมาเปน สินคาสงเสริมการขายที่ปมบางจาก* Dealer คาน้ํามันเถื่อน รวมตัวกดดัน/ใบปลิวโจมตีเหตุการณสําคัญ+* เปดสนง.ภาค เชียงใหม/ขอนแกน * แจกพระราชนิพนธ "พระมหาชนก"* ตอสูขายตางชาติ* บ. มงคลชัยฯ* โครงการน้ํามันแลกขาว* เริ่มคาสงผูคาอื่น* สหกรณมีรถขนสงเอง* ปมสหกรณรุนพัฒนา* ปมสหกรณเล็กขายเบนซินไรสาร* ซื้อคลังสุราษฎรฯ / เปดสนง. ภาค* จําหนายปมอิสระ1,0841,101จํานวนปม* ใชสินคาชุมชนเปนสินคาสงเสริมการขายการพัฒนาธุรกิจคาปลีกบางจากวัฒนธรรม : สิ่งแวดลอมและสังคมธุรกิจ ๑๖ •รณรงค - ประกวด “รถสวยหัวใจไทย”•ใชสินคาชุมชนมาสงเสริมการขายอยางตอเนื่อง•โครงการ “พักรถ พักคน บนทางหลวง”30แหง•ขาวแกงจานทอง•พัฒนา ดีเซลเกรดพิเศษ ออกจําหนายใน กทม./ กลาง/ เหนือ/ อิสาน•ปมชุมชน- ขยายเพิ่ม 40แหง- เพิ่มขายเบนซิน (เดิมขายดีเซลอยางเดียว)- ปรับปรุงปมที่มีศักยภาพขายเพิ่ม- ชุมชนเขาบริหารปมที่ปดเดิม- สรางระบบสมาชิกน้ํามันผานระบบบัตรเชื่อมโยงไทย•ผลิตภัณฑเบนซินใหม วางจําหนายทั่วประเทศ•ขยายการจําหนายทั่วประเทศครบ 260 แหง •เริ่มโครงการ”ปมในสวน”ใน กทม./ปริมณฑล ใหทันสมัย และรมรื่น 194 แหง•ขยายปมชุมชนเพิ่มรวมไมต่ํากวา 30 แหงตลอดป•เริ่มโครงการขยายตลาดองคกรธุรกิจ•ชนะเลิศการประกวดปมทองคําระดับภูมิภาค5 แหง และรางวัลชมเชย 42 แหงทั่วประเทศ•นํา จําหนายทั่วประเทศ•ออกผลิตภัณฑ จําหนาย 140 แหงการพัฒนาธุรกิจคาปลีกบางจาก1 H452 H451 H462 H46100120140160180124129150152เฉลี่ยลานลิตร/ เดือน•วาง CONCEPT โครงการ “พักรถ พักคน บนทางหลวง”• ขายเพิ่ม 43 ML/MO ( 35%) เทียบเทาเปดปมใหม ~188 แหง• สวนแบงตลาดเพิ่มจาก 10%12%1 H472 H47166วัฒนธรรม : สิ่งแวดลอมและสังคมธุรกิจ ๑๗บริษัท บางจาก ฯ เกิดขึ้นจากการเห็นภาพในอดีตของกิจการโรงกลั่นน้ํามันแหงนี้ ดวยภารกิจที่ถูกตั้งขึ้นเพื่อทําหนาที่ใหเกิดประโยชนตอคนไทย บริษัทฯ ไดถือเปนพันธกิจสําคัญในการดูแลความมั่นคงดานพลังงาน เปนเครื่องมือทํางาน เพื่อประโยชนของคนไทย บริษัทฯ จึงไดกําหนดควา