อภิปรายผลการวิจัย.docx

งค์ประกอบของสภาพแวดล้อม แนวคิด ยุทธศาสตร์และกระบวนการ ซึ่งเป็นไปตามทฤษฎีระบบที่ว่า องค์ประกอบต่าง ๆ ของระบบจะมีความสัมพันธ์กัน และขึ้นต่อกัน โดยส่วนประกอบต่าง ๆ ร่วมกันทำงานอย่างผสมผสานกัน เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายที่กำหนดไว้ ( ระบบการปฏิบัติงานจะประกอบไปด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน คือ ปัจจัยนำ เข้า ( Input) กระบวนการ ( Process) และผล ผลิต ( Output) โดยแต่ละส่วนจะต้องมีความสัมพันธ์และผสมผสานเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายขององค์การ ( ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคณะ, 2544: 31) ซึ่งผู้วิจัยขอนำเสนอแยกอภิปรายเป็นรายประเด็น ดังนี้ ภาพรวม ของ รูปแบบ การพัฒนาศีลธรรมให้กับเยาวชนด้วยแนวคิด วิธีการสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 ตามแนวทางภูผาฟ้าน้ำ จากผลการวิจัยที่พบว่า รูปแบบดังกล่าวมีการบูร ณา การโดยใช้ประสบการณ์ตรงในวิถีชีวิตของชาวอโศกเป็นตัวกระตุ้น( stimulator ) ซึ่งประกอบด้วย บุคคล การงาน และเหตุการณ์จากกิจวัตร กิจกรรม กิจการ ที่เกี่ยวข้องในชีวิตประจำวัน โดยใช้แนวคิดทางศาสนาพุทธคือหลักสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 เป็นแกนในการพัฒนา ซึ่ง มีเป้าหมายที่จะสร้างคนอาริยะหลุดพ้นจากความติดข้องในอบายมุข 6 มี ศีล 5 เป็นเกณฑ์มาตรฐานบ่งชี้ ใช้กระบวนการพัฒนาที่มียุทธศาสตร์ หลักคือ การ ทำให้เยาวชนเกิด สัมมาทิฏฐิ ในทุกปริมณฑล ใช้กรอบ เวลาในการดำเนินชีวิ ตประจำวัน ปกติ อย่างกรอ บของคาบการเรียน และมีความยืดหยุ่นไม่มีรูปแบบที่ตายตัวในการเรียนวิชาการตามสาระวิชา โดย หลักสูตรเน้นการมีศีลมากกว่า การ งาน อาชีพ และ การงานอาชีพมากกว่า วิชาการตามลำดับ ( ศีลเด่น 40% เป็นงาน 35% และวิชาการ 25% ) ซึ่งแตกต่างทั้งเป้าหมายและวิธีการจากโรงเรียนในระบบ อาจเป็นเพราะ การศึกษาของภูผาฟ้าน้ำ เป็นการศึกษาในลักษณะอรูปนัย ซึ่งใช้เรียกโปรแกรมการศึกษาในลักษณะนอกระบบโรงเรียน และตามอัธยาศัย (ประชุมสุข อาชว บำรุง , 2518: 75) ซึ่งผู้วิจัยเห็นว่าจะเป็นทางเลือกของ การศึกษาในยุคที่การศึกษาในระบบค่อนข้างมีข้อจำกัดในเรื่องของหลักสูตร และวิธีการเรียนรู้ อีกทั้งความไม่คล่องตัวของการจัดการการศึกษา ซึ่งมักยึดติดอยู่กับระเบียบมากกว่า เป้าหมาย อีกทั้ง พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติปี2542 มาตรา 15 ได้ให้สิทธิสถานศึกษาในการจัดการศึกษาในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งหรือ สามรูปแบบ คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัยก็ได้ (พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ, 2542 ) มีความสอดคล้องกับ แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2545 - 2549 ) ได้อัญเชิญ “ ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ” มาเป็นปรัชญานำทางในการพัฒนาและบริหารประเทศ ควบคู่ไปกับกระบวน ทรรศน์ การพัฒนาแบบบูรณาการเป็นองค์รวมที่มี “ คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา ” และในยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาคุณภาพคนและการคุ้มครองทางสังคม ข้อ 2 การปฏิรูปการศึกษาและการเรียนรู้ตลอด ที่บอกไว้ในข้อ 2.4) ปรับปรุงการจัดหลักสูตรให้มีความหลากหลาย ยืดหยุ่น สามารถปรับให้สอดคล้องกับสภาพและความต้องการของท้องถิ่น โดยเพิ่มเนื้อหาสาระที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ เช่น ภาษาต่างประเทศ เทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นต้น รวมทั้งเนื้อหาสาระทางด้านศีลธรรม วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์อย่างจริงจัง และ 2.5) สนับสนุนให้ครอบครัว ชุมชน องค์กรพัฒนาเอกชน และสถาบันทางศาสนามีบทบาทในการจัดการศึกษามากขึ้น เพื่อสร้างทางเลือกที่มีความสอดคล้องกับศักยภาพ และความพร้อมของผู้เรียนในแต่ละพื้นที่และกลุ่มเป้าหมายได้อย่างหลากหลายและเหมาะสม ชีวิต ( แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 9 พ.ศ. 2545 - 2549 ) อีกทั้งการศึกษาแบบบูรณาการในชีวิตจริง ของรูปแบบดังกล่าว สอดคล้องกับคำกล่าวของ คิมเบิล ( Gregory A Kimble) " การเรียนรู้คือการเปลี่ยนแปลงศักยภาพแห่งพฤติกรรมที่ค่อนข้างถาวร ซึ่งเป็นผลมาจากการฝึกหรือการปฏิบัติที่ได้รับ การเสริมแรง ( Learning as a relatively permanent change in behavioral potentiality that occurs as a result of reinforced practice)" และกระบวนการการเรียนรู้ตามในสภาพการเรียนรู้ต่างๆ ย่อมประกอบด้วยปัจจัยที่สำคัญ 3 ประการด้วยกัน คือ 1) ตัวผู้เรียน ( Learner) 2) เหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่เป็นตัวเร้า (Stimulus Situation) และ 3) การกระทำหรือการตอบสนอง Action หรือ Response (มุกดา ศรี ยงค์ , 2550 : 53) สอดคล้อง คล้าย กับงานวิจัยของ Ivancic and Min ( 2004) นักศึกษาด้านศาสนาจากมหาวิทยาลัย เซนท์ แม รี่ ประเทศสหรัฐอเมริกาได้ทำวิจัยเรื่องโมเดลการสอนพระคัมภีร์โดยใช้วิชาศิลปะเพื่อพัฒนาจิตวิญญาณของนักศึกษา กลุ่มตัวอย่าง คือนักศึกษาผู้ใหญ่ ในวิทยาลัย Notre Dame งานวิจัยได้ใช้วิชาศิลปะบูรณาการในการสอนพระคัมภีร์ และใช้ทฤษฎีการเรียนรู้ของโฮ เวิร์ต การ์ด เนอร์ เป็นพื้นฐานในการสร้างโมเดลการเรียนการสอน ผลการวิจัยพบว่า โมเดลดังกล่าวสามารถนำเอาวิชาศิลปะมาบูรณาการในการเรียนการสอนวิชาศาสนาได้อย่างสัมพันธ์กัน และนักเรียนได้รับการพัฒนาด้านจิตวิญญาณเพิ่มมากขึ้น แนวคิด วิธีการของรูปแบบ การพัฒนาศีลธรรมให้กับเยาวชนด้วยแนวคิด วิธีการสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 ตามแนวทางภูผาฟ้าน้ำ จากผลการวิจัยที่พบว่า แนวคิดสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 เป็นแนวคิดหลักของศาสนาพุทธ ได้แสดงไว้ว่า การตั้งมั่นในศีลซึ่งหมายถึงเป้าหมายทางพฤติกรรมของมนุษย์ที่ยั่งยืนจะเกิดขั้นได้ก็โดยการปฏิบัติมรรคมีองค์ 7 บรรลุผลเป็นมรรคองค์ที่ 8 ( กรมการศาสนา . มหาจัต ตารีสกสูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ 6 , 2521: 158-166) และ จากหนังสือสมาธิพุทธที่ว่า ‘ อีกทั้งรูปแบบที่มีกระบวนการบูร ณา การทั้ง การคิด การพูด การกระทำ การประกอบอาชีพ อย่างมีสติ ทำอย่างต่อเนื่อง ด้วยความเข้าใจที่ถูกเป็นสัมมาทิฐิ ’ ( สมณะ โพธิ รักษ์, 2526: 17–26 ) และเป้าหมายปลายทางของแนวคิดสัมมาอริยมรรคก็คือ ความเป็น พระอรหันต์ จากหนังสือสมาธิพุทธที่ว่า ‘ คือการศึกษาโลก แบ่งเป็นศึกษาโลกนอกตน โลกในตน และศึกษาการพัฒนาคน โลกนอกตนพัฒนาสูงสุดก็คือเมื่อถึงสภาวะสมดุล คือไม่เฟ้อเกิน และไม่ผลาญพร่า ไม่ขาดและไม่เกินจนมากเกินไป ส่วนโลกในตนคือการเรียนรู้กายยาววา หนาคืบ กว้างศอก พร้อมสัญญาและใจของเรา และโลกในตนพัฒนาสูงสุด คือความหมดจาก การลด ละความอยาก ความยึดภายในตน เมื่อหมดอยาก หมดยึดแล้วก็จะได้ช่วยโลกให้เกิดสมดุลได้อย่างถูกต้องต่อไป ส่วนการพัฒนาคน เป็นอริยะ สูงสุดก็คืออรหันต์ ทำงานที่เป็นสัมมาอาชีวะ ภายนอกสร้างสิ่งที่เป็นประโยชน์กับมนุษย์ชาติ ภายในลดความเห็นแก่ตัวจนหมดไม่เหลือ ’ ( สมณะ โพธิ รักษ์, 2526: 57-63 ) ความเป็นพระอรหันต์เป็นความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ตามหลักการของศาสนาพุทธ ที่ยิ่งกว่าความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ตามที่มุ่งหมายใน พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติปี 2542 มาตรา 6 ว่า พัฒนาคนไทยให้เป็น มนุษย์ที่สมบูรณ์ ทั้ง 1. ร่างกาย 2. จิตใจ 3. สติปัญญา 4. ความรู้และคุณธรรม 5. จริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต 6. การอยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข(พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติปี 2542 ปรับปรุง 2545 ) อีกทั้งการพัฒนาตนเองด้วยวิธีการสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 นั้น ‘ มุ่งที่จะขัดเกลา ละ ล้างกิเลส หรือความอยาก ความติดกันจริงๆตามขั้นตามตอนของศีล เกิดเป็นผลคือ สมาธิ เป็นอธิจิต ตามสัดตามส่วนที่ทำได้จริง แล้วจะเกิด ปัญญารู้แจ้งความจริง เป็นสภาพจิตที่เสวยผล รับรสแห่งผล รู้รสของผล จนถึงขั้นมั่นจิตมั่นใจแน่วแน่แนบแน่นเอง และจะพัฒนาต่อไปเป็น อธิปัญญา สูงขึ้นๆตามศีลที่ทำได้เป็นสมาธิแข็งแรงขึ้นๆ เป็นปัญญาที่เกิดตามหลัง ศีล-สมาธิที่ถูกธรรม ปัญญาถึงที่สุด ศีลก็ถึงที่สุด ’ ( สมณะ โพธิ รักษ์, 2526: 17-26 ) เป็นแนวทางซึ่งตรงกันข้ามกับทฤษฎีการพัฒนาตนเองของตะวันตกที่ใช้อยู่เป็นการทั่วไป ซึ่งมุ่งกระตุ้นพฤติกรรมด้วยการสร้างความอยาก และความต้องการความสุขที่เป็นผลตอบสนองกับการแสดงพฤติกรรมนั้นเป็นรางวัล เช่น ได้ลาภ ได้ยศ ได้สรรเสริญ ได้ โลกีย สุข แล้วเรียกสิ่งเหล่านี้ว่า ‘ ประสบความสำเร็จ ’ เช่น ทฤษฎีการเรียนรู้กลุ่มพฤติกรรมนิยม ( Learning Theory : Behaviorism) นักคิดนักจิตวิทยาในกลุ่มพฤติกรรมนิยมมองธรรมชาติของมนุษย์ในลักษณะเป็นกลางคือ ไม่ดีไม่เลว ( neutral-passive) การกระทำต่าง ๆ เกิดจากอิทธิพลของสิ่งแวดล้อมภายนอก พฤติกรรมของมนุษย์เกิดจากการตอบสนองต่อสิ่งเร้า ( stimulus-response) การเรียนรู้เกิดจากการเชื่อมโยงระหว่างสิ่งเร้าและการตอบสนอง กลุ่มพฤติกรรมนิยมให้ความสำคัญกับ “ พฤติกรรม ” มาก เพราะพฤติกรรมเป็นสิ่งที่สังเกตเห็นได้ สามารถวัดและทดสอบได้ (ทิศนา แขมมณี. 2548 : 50) พื้นฐานทางความคิด ( assumption) ของทฤษฎีกลุ่มพฤติกรรมนิยม คือ พฤติกรรมทุกอย่างเกิดขึ้นโดยการเรียนรู้และ สามารถสังเกตได้ พฤติกรรมแต่ละชนิดเป็นผลรวมของ การเรียนรู้ที่เป็นอิสระหลายอย่างเสริมแรง ( Reinforcement) ช่วยให้พฤติกรรมเกิดขึ้น (สุ รางค์ โค้วต ระ กูล. 2541: 185–186) แตกต่างกับแนวคิดสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 ที่เน้นการสร้างปัญญา ( สัมมาทิฏฐิ ) ให้เข้าใจการตอบสนองต่อสิ่งเร้า(ปฏิกิริยา- Reactive ) เพราะความมีกิเลสและความติดยึดเป็นความเคยชินเก่ามาบงการ ว่ามีความแตกต่างกับการตอบสนองอย่างเป็นอิสระจากกิเลสและทำได้จริงโดยไม่ขึ้นกับสิ่งกระตุ้นภายนอกที่เข้ามากระทบก็ได้ ซึ่ง สอดคล้องกับ ลักษณะ ริเริ่มที่ตนเองก่อน( Be Pro-active ) โดย สตี เฟน อาร์. โคว์วีย์ ( Somjai TRU: May 26,2012 : 34 ) หรือในทฤษฎีที่มีชื่อเสียงอีกทฤษฏีหนึ่งคือ ทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการ ( Maslow's Hierarchical Theory of Motivation) ที่เน้นให้เห็นว่า การจะก้าวพ้นจากความต้องการส่วนที่ต่ำกว่าได้นั้น จะต้องได้รับการตอบสนองความต้องการนั้นเสียก่อน และพัฒนาการความต้องการจะสูงขึ้นไปเรื่อยๆจนที่สุดจะเป็นที่สุดของตัวของตัวเองเรียกว่า ความสมบ ู รณ์ของชีวิต (ลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์ มักถูกนำเสนอโดย รูปพิ ระมิด ที่ความต้องการที่มากที่สุด พื้นฐานที่สุดจะอยู่ข้างล่างและความต้องการ ความสมบูรณ์ของชีวิต (self-actualization) จะอยู่บนสุด พีระมิดแบ่งออกเป็น 5 ชั้นคร่าวๆของความต้องการต่างๆ คือ ความสมบูรณ์ของชีวิต ( self-actualization), ความเคารพนับถือ ( esteem), มิตรภาพและความรัก ( friendship and love), ความมั่นคงปลอดภัย ( security), และความต้องการทางกายภาพ ถ้าความเคารพนับถือ , มิตรภาพและรัก หรือ ความมั่นคงปลอดภัย ขาดพร่องไป แม้ร่างกายจะไม่ได้แสดงอาการใดๆออกมาแต่บุคคลนั้นๆรู้สึกกระวนกระวายและเกร็งเครียด ทฤษฎีของมาสโลว์ยังบอกด้วยว่า ชั้นความต้องการที่พื้นฐานมากกว่าหรืออยู่ข้างล่างของพีระมิด จะต้องได้รับการตอบสนองก่อนที่บุคคลจะเกิดความปรารถนาอย่างแรงกล้าต่อความต้องการในระดับที่สูงขึ้นได้) ส่วนวิธีการสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 ในทางพุทธศาสนานั้น มุ่งที่จะปลดเงื่อนไขที่ร้อยรัด จนไม่มีเงื่อนไขใดๆสามารถกระตุ้นความอยากได้อีกต่อไป หมายถึงการพ้นจากเงื่อนไขความต้องการที่หยาบที่สุดก่อนคืออบายมุข 6 พัฒนาต่อมาคือ พ้นจากความต้องการการเสพกามคุณ 5 ต่อมาก็พ้นโลกธรรม 8 และที่สุดพ้นเงื่อนไขของอัตตา 3 คือเป็นมนุษย์ที่แสดงพฤติกรรมเพื่อผู้อื่นและสงเคราะห์โลกเท่านั้น หมดความต้องการที่จะทำเพื่อตัวเองอีกต่อไป สภาพแวดล้อม สังคมและวัฒนธรรมที่มีส่วนในการพัฒนาศีลธรรมให้กับเยาวชน จากผลการวิจัยที่พบว่า องค์ประกอบของสิ่งแวดล้อมในกระบวนการประกอบด้วย สังคมชาวอโศกซึ่งเป็นสังคมที่มีวัฒนธรรมบุญนิยมซึ่งมีค่านิยมที่จะลด ละ กิเลสส่วนตน ประกอบด้วยสังคมของคนมีศีลตามลำดับของการปฏิบัติส่วนตน มีค่านิยมที่การมองตน แก้ปัญหาที่ตนเองก่อน เคร่งคัดต่อตนเอง ผ่อนปรนต่อผู้อื่น มี รูปแบบและวัตรปฏิบัติตามธรรมเนียมของชาวอโศก อาจทำให้เยาวชนมีการซึมซับค่านิยมของสังคมและทำให้ง่ายในการปฏิบัติตนในทิศทางเดียวกับค่านิยมสังคม ซึ่งทำจะทำได้ยากเมื่ออยู่ที่บ้านหรือสังคมอื่นเพราะจะถูกมองว่า แตกต่างและแปลกแยก อาจเป็นเพราะ เป็นไปตามหลักการทางศาสนาพุทธในเรื่อง มิตรดี สหายดี สังคมสิ่งแวดล้อมดี เ ป็นทั้งหมดทั้งสิ้นของพรหมจรรย์ จากหลักธรรม ( กรมการศาสนา . อุปัฑฒ สูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ 19 , 2521: 2-3) และสอดคล้องกับ ทฤษฎีที่เน้นอิทธิพลของสังคม ทฤษฎีกลุ่มนี้เริ่มจากความคิด และประสบการณ์ของนักสังคมจิตวิทยา ซึ่งเชื่อว่าสังคมมีส่วนในการปั้นมนุษย์ให้มีลักษณะต่าง ๆ กันตามแต่ว่ามนุษย์นั้นจะอยู่ในสังคมลักษณะใด และนักทฤษฎีจิตวิเคราะห์ที่ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในวัยเด็ก เล็งเห็นว่าเด็กเล็ก ๆ จะเรียนรู้ว่าอะไรดีอะไรชั่วจากพ่อแม่และผู้อื่นที่ใกล้ชิด จึงมีอิทธิพลในการเสริมสร้างลักษณะทางจริยธรรม ทฤษฎีสังคมวิเคราะห์ ( socioanalytic theory) Hogan, Johnson, and Emler ( 1978) และ Kohlberg ( 1976 , pp. 87-88) ได้พัฒนาทฤษฎีซึ่งชี้ให้เห็นความสำคัญของอิทธิพลของสังคมที่มีต่อการเกิดจริยธรรม โดยเชื่อว่าเนื้อหาสาระของพัฒนาการของบุคลิกภาพทางจริยธรรมเกิดขึ้นและวิวัฒนาการมาพร้อม ๆ กับสังคมและเผ่าพันธุ์แห่งมนุษยชาติ เป็นผลจากการพัฒนาการต่อสู้เพื่อการอยู่รอดของเผ่าพันธุ์ และยอมรับในความแตกต่างระหว่างกลุ่มของมนุษย์ว่าเกิดจากสภาพความเป็นอยู่ การอบรมเลี้ยงดูที่แตกต่างทางสังคมวัฒนธรรม กฎเกณฑ์ ค่านิยม ผสมผสานกันเป็นสิ่งกำหนดพฤติกรรมของบุคคล สอดคล้องกับ งานวิจัยของ ไพรัช สู่แสนสุข ( 2539 ) ได้ศึกษาเรื่อง หลักการและกระบวนการของการเรียนรู้และการสอนตามหลักพุทธศาสตร์: ผลการวิจัยสรุปได้ว่า องค์ประกอบการสอนที่สำคัญ อย่างหนึ่งคือ บริบทแวดล้อมต้องการความเป็นกัลยาณมิตรและส่วนที่เป็นสิ่งแวดล้อมทางวัตถุ จำเป็นต้องจัดการด้วยหลักสันโดษและการรู้ประมาณในการบริโภค ยุทธศาสตร์ด้าน กระบวนการ มียุทธศาสตร์หลักที่การสร้างปัจจัยให้เกิด สัมมาทิฏฐิ จากผลการวิจัยที่พบว่า รูปแบบการพัฒนาศีลธรรมให้กับเยาวชนตามแนวทางภูผาฟ้าน้ำนั้นเน้นการใช้ทรัพยากรทั้งหมดเพื่อไปกระตุ้นให้เยาวชนเกิด สัมมาทิฏฐิ โดยมียุทธศาสตร์ย่อยๆ ประกอบด้วย (1) ความยินดีที่จะฝึกฝนของเยาวชน (2) การอยู่ร่วมกันของเยาวชนลูกไก่กับคุรุแม่ไก่ (3) การมองตนผ่านการปฏิบัติศีลในชีวิตประจำวัน (4) การทบทวนประเมินผลศีลของตนเอง (5) การสังเคราะห์ศีลของตนกับคุรุและสมณะ (6) การแก้กรรมทำกุศลเพิ่มเมื่อกระทำละเมิด และ (7) การปฏิบัติเป็นกิจวัตรอย่างต่อเนื่อง เพื่อกระตุ้นให้สัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 ทำงานอย่างบูรณาการ อาจเป็นเพราะ สอดคล้อง กับ ปัจจัยที่จะให้สัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 เดิน ได้แก่ กัลยณมิต ตา ศีลสัป ทา ฉันท สัมปทา อัตต สัมปทา ทิฏฐิ สัมปทา อัป มาทสัมปทา โยนิโสมนสิการสัมปทา (กรมการศาสนา. สุริ ยเปลยาล สูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ 19 , 2521: 35-37) จะพบว่า การอยู่ร่วมกับคุรุแม่ไก่เทียบได้กับหลักธรรม กัลยาณมิต ตา การปฏิบัติศีล 5 ของเยาวชนเทียบได้กับศีลสัมปทา การยินดีในการฝึกฝนของเยาวชนเทียบได้กับ ฉันท สัมปทา การตรวจตัวตนด้วยการประเมินศีลเทียบได้ กับอัตตสัป ทา การ ตรวจทิฏฐิ ด้วยการสนทนากับสมณะและคุรุแม่ไก่เทียบได้ กับทิฏฐิ สัมปทา การทำซ้ำอย่างต่อเนื่องเทียบได้ กับอัป มาทสัมปทา และการพยายามแก้พฤติกรรมด้วยการทำ กุศลเพิ่ม พิจารณา โทษ ตนเอง เมื่อละเมิดเพื่อให้ชัดเจนในศีล และทิฏฐิ ยิ่งขึ้นๆจนหยั่งลงไปถึงจิตเทียบได้กับโยนิโสมนสิการสัมปทา ทั้งหมดมีหลักอยู่ที่คำว่าสัมปทา คือการถึงพร้อมหรือการเป็นเจ้าของเป็นตัวจริง( To be ไม่ใช่ To Know ) ซึ่งมีความสอดคล้องคล้ายคลึงกับงานวิจัยของกระทรวงศึกษาธิการ , กรมการฝึกหัดครู ( 2537 ) วิจัยเรื่อง การพัฒนากระบวนการฝึกหัดครูโดยใช้มิติทางพุทธธรรม ผลวิจัยพบว่า ผู้เชี่ยวชาญเห็นด้วยกับการกำหนดจุดมุ่งหมายการฝึกหัดครู โดยใช้การกำหนดกิจกรรมเสริมโดยใช้หลักวิถีแห่งการฝึกตน 7 ประการ ได้แก่ กัลยาณมิตต ตา สีล สัมปทา ฉันท สัมปทา อัตต สัมปทา ทิฏฐิ สัมปทา อัปป มาทสัมปทา และโยนิโสมนสิการสัมปทา แสดงให้ เห็นว่า หากสร้างองค์ประกอบของกิจกรรม กระบวนการ ตามยุทธศาสตร์ดังกล่าวอย่างแท้จริงแล้วก็เป็นอันเชื่อได้ว่า จะเกิดการทำงานของสัมมาอริยมรรคมีองค์ 8 อันส่งผลให้มีการพัฒนาศีลธรรมได้จริง และเมื่อพิจารณาเป็นแต่ละยุทธศาสตร์ แต่ละกระบวนก ารก็จะอภิปรายได้ ดัง ต่อไป นี้ ยุทธศาสตร์ เงื่อนไขการรับเยาวชนที่มี ความพร้อมและความยินดีเข้าสู่กระบวนการ จากผลการวิจัยพบว่า เยาวชนที่ได้สมัครเข้าสู่กระบวนการพัฒนาศีลธรรม มาด้วยความเต็มใจ ยินดีที่จะฝึกฝนตนเอง เพราะหากไม่มีความเต็มใจและยินดีแล้ว เยาวชนก็คงจะเลือกที่จะไม่เข้าสู่กระบวนการดังกล่าว เนื่องจากเงื่อนไขของการสมัครเป็นเรื่องยากในการปฏิบัติ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ นอกจากหลักธรรมศีลสัมปทาดังกล่าวแล้ว ยังมีหลักธรรมที่สนับสนุนให้เห็นความสำคัญของฉันทะ ได้แก่ หลักธรรมอิทธิบาท 4 ที่สรุปได้ว่า เมื่อมีฉันทะแล้ว ก็จะเกิดวิริยะ จิตตะ และวิมังสาตามมา แปลได้ว่า เมื่อยินดีแล้ว ก็จะเกิดความพยายาม ทำให้จิตใจจดจ่อที่จะปฏิบัติ จนได้เห็นแก่นแท้จากการทบทวน( กรมการศาสนา. อิทธิบาท 4 พระไตรปิฎกเล่มที่ 35 : 294-299 ) และ หลักธรรมมูลสูตร 10 ที่ว่าธรรมทั้งปวง มีฉันทะเป็นมูล มีมนสิการเป็นแดนเกิด มีผัสสะเป็นเหตุเกิด มีเวทนาเป็นที่ประชุมลง มีสมาธิเป็นประมุข มีสติเป็นใหญ่ มีปัญญาเป็นยิ่ง มีวิมุตติเป็นแก่น มีอมตะเป็นที่หยั่งลง มีนิพพานเป็นที่สุด แปลว่า การมีความยินดีในการปฏิบัติธรรม(ที่ถูกตรง)เป็นรากฐาน ให้เกิดการทำใจในใจ ทุกครั้งที่ มีเหตุคือการกระทบกับสิ่งต่างๆ แล้วมีอาการความรู้สึกขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์คือการมีความตั้งมั่นในจิต ด้วยการใช้สติตามรู้ไปพร้อมๆกับ การพิจารณาด้วยปัญญาเป็นหลัก จนเกิดความหลุดพ้นจากสิ่งติดยึด อย่างยั่งยืน ไม่กลับกำเริบอีกต่อไป ( กรมการศาสนา. มูลสูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ 24 , 2521: 97 - 333 ) เช่นเดียวกับกฎการเรียนรู้ จากทฤษฎีการเชื่อมโยง ของธอร์นไดก์ ที่กล่าวถึงการเรียนรู้จะเกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนมีความยินดี ความพร้อมและเคยได้รับการฝึกหัดมาแล้ว ( ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์ , 2552 : 18-19) ซึ่งสอดคล้องกับ งานวิจัยของ ไพรัช สู่แสนสุข ( 2539 ) ได้ศึกษาเรื่อง หลักการและกระบวนการของการเรียนรู้และการสอนตามหลักพุทธศาสตร์พบว่า องค์ประกอบการสอนที่สำคัญ 1 ใน 7 อย่าง คือ ผู้เรียนที่ดีควรมีความเพียร ศรัทธาและตั้งใจเรียน ในทางตรงข้าม หากไม่พร้อมไม่สนใจ ก็จะไม่สามารถพัฒนาได้ และงานวิจัยของ พีระพงศ์ เจริญพันธุวงศ์ ( 2541 ) ได้ศึกษาการจัดกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษาพบว่า การสอดแทรกคุณธรรมในการสอนรายวิชาต่าง ๆ ปัญหาที่พบส่วนมากจะเกิดจากตัวนักเรียนเอง คือ นักเรียนบาง ส่วนไม่ให้ความสนใจ อีกทั้งยังไม่ตระหนักถึงความสำคัญของเรื่องดังกล่าวเท่าที่ควร ยุทธศาสตร์ การให้เยาว ชนอยู่ร่วมกับคุรุแม่ไก่ตลอดเวลา จากผลการวิจัยพบว่า การอยู่ร่วมกับแม่ไก่ตลอดเวลา เป็นการเลียนแบบอย่างการใช้ชีวิต การแก้ปัญหา และการที่เยาวชนได้เห็นคุรุที่ไม่มีอารมณ์โกรธถือสา โลภเรียกร้อง วิหิงสากระทำรุนแรง ทำให้เขามั่นใจขึ้นว่าตัวเขาก็จะเป็นได้ ทำได้ในที่สุด นอกจากความเป็นกัลยาณมิตรที่ส่งผลให้เกิดสัมมาอริยมรรคแล้ว ยังอาจเป็นเพราะ หลักธรรมศรัทธาสูตร ยืนยันพัฒนาการเนื่องด้วยการเกิดศรัทธาที่มีปัญญาของเยาวชนซึ่งจะยังให้เกิดการบรรลุธรรมหลุดพ้นได้ตามลำดับอย่างที่อธิบายไว้ในศรัทธาสูตรตั้งแต่ ความศรัทธาทำให้พัฒนาตนไปสู่ผู้มีศีล พั ฒนาไปสู่ผู้มี ความเป็น พหูสูตร พัฒนาให้ เป็นธรรม กถึก พัฒนาให้ เข้าสู่บริษัท พัฒนาให้ แกล้วกล้าแสดงธรรม พัฒนาให้ ทรงธรรมทรงวินัย พัฒนาให้ อยู่ป่าเป็นวัตร พัฒนาให้ ได้โดยไม่ยากไม่ลำบากซึ่งฌานทั้ง 4 ( การมการศาสนา. สัทธาสูตร พระไตรปิฎกเล่มที่ 24 : 11-12 ) สอดคล้องกับ งานวิจัยของ Harper and McCluskey ( 2003 ) ศึกษาปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับเด็กและเด็กกับเด็กในการจัดการศึกษาแบบเรียนรวม ผลการวิจัยพบว่า เด็กส่วนใหญ่มีความถี่และระยะเวลาของพฤติกรรมการปฏิสัมพันธ์กับครูและพี่เลี้ยงผกผันกับพฤติกรรมการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อน กล่าวคือ นักเรียนที่ชอบใช้เวลาส่วนใหญ่ในการปฏิสัมพันธ์กับผู้ใหญ่ จะใช้เวลาและมีความถี่ในการปฏิสัมพันธ์กับผู้ใหญ่มาก จะใช้เวลาและมีความถี่ในการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อนน้อย และ นอกจาก การ มอง การอยู่ร่วมกันของเยาวชนลูกไก่และคุรุแม่ไก่ทาง ด้านของเยาชนแล้ว เมื่อหันมามองด้านของครูผู้สอน รูปแบบการพัฒนา ดังกล่าว มักถูกเรียกว่า ระบบแม่ไก่ลูกไก่ เพราะใช้คุรุแม่ไก่ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง คอยดูแลเยาวชนตลอดเวลา จากผลการวิจัยพบว่า คุรุทำหน้าที่กัลยาณมิตร และ คุรุที่เหมาะสมเป็นคุรุแม่ไก่ ต้องมีคุณสมบัติ เป็นผู้มีศีลแล้ว คือครู/ผู้สอนที่ดี ต้องมีตัวเป็น - To be ซึ่งสำคัญกว่าตัวรู้ – To Know ซึ่งสำคัญมาก สอดคล้องกับงานวิจัยของ พีระพงศ์ เจริญพันธุวงศ์ ( 2541 ) ได้ศึกษาการจัดกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมในโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษาพบว่า การสอดแทรกคุณธรรมด้านต่าง ๆ ในเนื้อหาวิชาเป็นสิ่งที่ปฏิบัติได้ยาก เนื่องจากอาจารย์ผู้สอนขาดเทคนิควิธีการปลูกฝังคุณธรรมด้านต่าง ๆ และงานวิจัยของ สุมน อมรวิวัฒน์ ( 2530 ) ได้สร้างรูปแบบการเรียนการสอนโดยใช้หลักธรรมการสร้างศรัทธาและโยนิโสมนสิการเป็นหลักการและขั้นตอนการสอนตามพุทธวิธีขึ้น รูปแบบนี้พัฒนาขึ้นจากหลักการที่ว่า ครูเป็นบุคคลสำคัญที่สามารถจัดสภาพแวดล้อม แรงจูงใจและวิธีการสอนให้ศิษย์เกิดศรัทธาที่จะเรียนรู้ การได้ฝึกฝนวิธีการคิดโดยแยบคายและนำไปสู่การปฏิบัติจนประจักษ์จริง โดยครูทำหน้าที่เป็นกัลยาณมิตรช่วยให้ศิษย์มีโอกาสคิด และแสดงออกอย่างถูกวิธี จะสามารถช่วยพัฒนาให้ศิษย์เกิดปัญญาและแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2542 ได้ศึกษาเรื่อง การเรียนรู้เพื่อการรักและรักษ์สิ่งแวดล้อมด้วยกระบวนการซึมซับ โดยสร้างกระบวนการเรียนรู้แบบซึมซับที่เน้นการเรียนรู้ความจริงของชีวิตและสิ่งแวดล้อมโดยมุ่งให้ผู้เรียนได้สัมผัสและสัมพันธ์กับธรรมชาติ ได้รับรู้ลักษณะที่ดีงามและเลวร้ายของธรรมชาติของมนุษย์ ได้เผชิญสถานการณ์และปัญหา ได้ฝึกทักษะการคิดและการปฏิบัติจนสามารถแก้ปัญหานั้นได้ โดยเน้นความสัมพันธ์ระหว่างผู้สอน ผู้เรียนทั้งสองกลุ่มต่างเป็นกัลยาณมิตรต่อกัน และเน้นการฝึกคิด ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้คิดพิจารณาสิ่งแวดล้อมที่ได้พบเห็นสัมผัสและสัมพันธ์เน้นการคิดวิเคราะห์ที่มีหลักธรรม คือ ความไม่เห็นแก่ตัวเป็นพื้นฐาน ยุทธศาสตร์ การให้เยาวชน ปฏิบัติศีล 5 ขณะใช้ชีวิตประจำวัน เยาวชนมีวัตรปฏิบัติต้องปฏิบัติศีล 5 ต่อผัสสะจากประสบการณ์ตรง ระหว่างการใช้ชีวิตประจำวัน