6 บทที่1 ทัศบูรณ์.docx

พทย์ ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข ผู้สร้างแนวคิด คือ ใจเพชร กล้าจน ที่ได้นำจุดดีของการแพทย์สาขาต่าง ๆ มาบูรณาการด้วยหลักพุทธธรรมและปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มุ่งเน้นการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุด้วยการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินการอยู่ที่เป็นสาเหตุของโรค ใจเพชร กล้าจน ( 2553 : 138 ) ศึกษาการอบรม แพทย์วิถีธรรม 1 - 5 วัน ที่ให้ความสำคัญกับการให้ความรู้และเทคนิควิธีการดูแลสุขภาพด้วยตนเอง 9 วิธีได้แก่ ( 1 ) การดื่มสมุนไพรปรับสมดุล ( 2 ) การกัวซา หรือขูดพิษขูดลม ( 3 ) การสวนล้างลำไส้ใหญ่หรือดีท้อกซ์ ( 4 ) การแช่มือแช่เท้าด้วยน้ำสมุนไพร ( 5 ) การพอก ทา หยอด ประคบ อบอาบเช็ดด้วย สมุนไพร ( 6 ) การออกกำลังกาย โยคะกดจุดลมปราณ ( 7 ) การรับประทานอาหารปรับสมดุล ( 8 ) การใช้ ธรรมะ ละบาป บำเพ็ญบุญ ทำใจไร้กังวล 9 ) รู้เพียรรู้พักให้พอดี พบว่าผู้ป่วยมากกว่าร้อยละ 80 มีอาการ เจ็บป่วยลดลงเกือบทุกกลุ่มโรค ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายและทุกคนสามารถปฏิบัติได้ด้วยตนเอง ปัจจุบันได้มีผู้นำแนวทางการอบรมแพทย์วิถีธรรมไปขยายผลอยู่ในทุกภูมิภาค เป็นเครือข่ายทำงานภายใต้มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ซึ่งการจัดกิจกรรมดังกล่าวสอดคล้องกับแนวคิดของ แบนดูรา ( Bandura . 1989 : 1175 ) ที่นำเสนอแนวทางการพัฒนาการรับรู้ความสามารถตนเอง ได้แก่ ( 1 ) การมีประสบการณ์ประสบความสำเร็จด้วยตนเอง ( 2 ) การได้เห็นตัวแบบหรือประสบการณ์ของผู้อื่นที่เป็นบุคคลจริง ( 3 ) การใช้คำพูดชักจูง เพื่อให้เชื่อว่าตนเองสามารถจะประสบความสำเร็จในพฤติกรรมที่ตนเองต้องการได้ ( 4 ) สภาวะด้านร่างกายและอารมณ์ มีอิทธิพลต่อการรับรู้ความสามารถ ตนเองเนื่องจากการที่ร่างกายแข็งแรงสุขสบายเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้บุคคลรู้สึกเชื่อมั่นในความสามารถตนเองที่จะสามารถจัดการกับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้ ในปี 2560 ทางเครือข่ายแพทย์วิถีธรรมได้มีการปรับเนื้อหาการอบรมแพทย์วิถีธรรมจากค่ายสุขภาพไม่เกิน 5 วัน มาเป็นค่ายสุขภาพและพระไตรปิฎกรวมระยะเวลา 9 วัน โดยให้เวลามากขึ้นกับเนื้อหาด้านพุทธธรรม (เทคนิคข้อที่ 8 ) ที่จะมีผลต่อการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุได้ดีที่สุด ผู้วิจัยในฐานะที่เป็นจิตอาสาแพทย์วิถีธรรมมีส่วนร่วมในการจัดการอบรมสุขภาพให้กับประชาชนผู้สนใจอยู่ในเขตภาคเหนือ จึงมีความสนใจที่จะศึกษารูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรมที่มีการปรับปรุงขึ้นใหม่ว่ามีความเหมาะสมอย่างไร ส่งผลต่อสุขภาพกายและใจของผู้เข้าอบรมอย่างไร พร้อมทั้งปัญหา อุปสรรคและความต้องการเพื่อจะได้เป็นแนวทางนำไปปรับปรุงแก้ไขหรือพัฒนาต่อไป คำถามการวิจัย 1 . การรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ อยู่ใน ระดับใด 2 . การปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรมในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ อยู่ใน ระดับใด 3 . การรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรมกับการปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้ผ่าน การอบรมแพทย์วิถีธรรมในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ มีความสัมพันธ์ กันอย่างไร 4 . มีข้อเสนอแนะที่ดีเกี่ยวกับรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่อย่างไร วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1 . เพื่อศึกษาระดับการรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ 2 . เพื่อศึกษาระดับการปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรมของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ 3. เพื่อศึกษา ความสัมพันธ์ ระหว่างการรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรมกับ การปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอ สันทราย จังหวัดเชียงใหม่ 4 . เพื่อศึกษา ข้อเสนอแนะที่ดีเกี่ยวกับรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนา เกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ สมมติฐานของการวิจัย การรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ขอบเขตของการวิจัย ด้านเนื้อหา ผู้วิจัยมุ่งศึกษารูปแบบ การอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ 2 . ด้านประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 2 . 1 ประชากร คือ ผู้เข้าค่ายอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสัน ทราย จังหวัดเชียงใหม่ ณ วันที่ 20 - 28 ตุลาคม 2560 จำนวน 500 คน 2 . 2 กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้เข้าอบรมแพทย์วิถีธรรมในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสัน ทราย จังหวัดเชียงใหม่ กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างโดยใช้ตารางสำเร็จรูปของ คริสซี และมอร์แกน ( Krejcie and Morgan . 1970 : 607-610 , อ้างถึงใน ธีรวุฒิ เอกะกุล . 2555 : 121 ) ได้จำนวน 217 คน ในการวิจัยครั้งนี้ได้เพิ่มขนาดตัวอย่างเป็น 240 คน คิดเป็น 10 % ของกลุ่มตัวอย่างที่คำนวณได้ เพื่อป้องการถอนตัว อ อกจากโครงการก่อนสิ้นสุดการวิจัย วัชรีภรณ์ ไชยมงคล ( Chaimongkol . 2005 : 29 ) 3 . ด้านพื้นที่ ทำการศึกษาที่ สำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ 4 . ด้านระยะเวลา เดือนตุลาคม 2560- มกราคม 2561 5 . ด้านตัวแปรที่ศึกษา 5 . 1 ตัวแปรต้น ได้แก่ รูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ของผู้เข้าอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย 5.1.1 ด้านเนื้อหาสาระการเรียนรู้เทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ 5.1.2 ด้านการจัดการเรียนรู้เทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ 5.1.3 ด้านกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้เทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ 5.1.4 ด้านการใช้สื่อประกอบการเรียนรู้เทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ ` 5 . 1 . 5 ด้านการประเมินผลการเรียนรู้เทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ 5 . 2 ตัวแปรตาม คือ การปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้เข้าอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย 5 . 2 . 1 การรับประทานสมุนไพรปรับสมดุล 5 . 2 . 2 การกัวซาหรือขูดพิษขูดลม 5 . 2 . 3 การสวนล้างลำไส้ใหญ่หรือดีท้อกซ์ 5 . 2 . 4 การแช่มือแช่เท้าหรือส่วนที่ไม่สบายด้วยน้ำสมุนไพร 5 . 2 . 5 การพอก ทา หยอด ประคบ อบอาบ เช็ดด้วยน้ำสมุนไพร 5 . 2 . 6 การออกกำลังกาย โยคะกดจุดลมปราณ 5 . 2 . 7 การรับประทานอาหารปรับสมดุล 5 . 2 . 8 การใช้ธรรมะ ละบาป บำเพ็ญบุญ ทำใจไร้กังวล 5 . 2 . 9 การรู้พักรู้เพียรให้พอดี นิยามศัพท์เฉพาะ การอบรม หมายถึง กระบวนการที่จะทำให้ผู้เข้ารับการอบรมเกิดความรู้ ความเข้าใจ ทักษะความชำนาญในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง อันจะเป็นผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมตามวัตถุประสงค์ของการฝึกอบรม แพทย์วิถีธรรม หมายถึง “การแพทย์ทางเลือกวิถีธรรม” หมายถึง การแพทย์ที่นำเอาจุดดีของวิทยาศาสตร์การดูแลสุขภาพทั้ง 4 แผน คือ แผนปัจจุบัน แผนไทย แผนทางเลือกและแผนพื้นบ้านรวมกับหลัก 8 อ. เพื่อสุขภาพที่ดีของสถาบันบุญนิยม มาจัดการองค์ความรู้ ประยุกต์ผสมผสานบูรณาการด้วยหลักธรรมของแต่ละ ศาสนาตามความเชื่อถือของแต่ละคน และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช ประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับสภาพสังคมสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน เน้นการแก้ไขหรือลดปัญหาสุขภาพที่ต้นเหตุ โดยใช้สิ่งที่ประหยัดที่สุด แต่ให้เกิดประโยชน์สูงที่สุด ด้วยวิธีที่เรียบง่าย ได้ผลรวดเร็ว สามารถพึ่งพาตนเองได้ ใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นเป็นหลัก ประยุกต์เข้ากับวิถีชีวิตได้อย่างยั่งยืน รูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม หมายถึง หลักสูตรการอบรมแพทย์วิถีธรรมในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ หลักสูตร 9 วัน การรับรู้ หมายถึง กระบวนการที่อินทรีย์หรือสิ่งมีชีวิตพยายามทำความเข้าใจสิ่งแวดล้อมโดยผ่านทางประสาทสัมผัส กระบวนการนี้เริ่มต้นจากการใช้อวัยวะสัมผัสจากสิ่งเร้าและจัดระบบสิ่งเร้าใหม่ภายในระบบการคิดในสมอง จากนั้นจะแปลความหมาย เป็นขั้นที่มีการใช้ประสบการณ์เก่าเป็นพื้นฐานของการแปลความหมาย การรับรู้แบ่งได้เป็น 2 กิจกรรม คือการรับข้อมูลและการแปลข้อมูลให้เป็นข้อความตามความเข้าใจ การรับรู้จะต้องคำนึงถึงความรู้ความเข้าใจในข้อมูลข่าวสารและประสบการณ์ จึงสามารถทำให้แปลความถูกต้อง (นิตยา สุภาภรณ์. 2552 : 6 - 7 ) การรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม หมายถึง การแสดงความรู้ ความรู้สึกและความคิดเห็นต่อกระบวนการจัดอบรมแพทย์วิถีธรรม 5 ด้าน ประกอบด้วย 1 . ด้านเนื้อหาสาระการเรียนรู้ หมายถึง หลักการดูแลสุขภาพ โดยการปรับสมดุลกายใจตามหลักแพทย์วิถีธรรม ประกอบด้วยเทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ หรือ ยา 9 เม็ด 2 . ด้านการจัดการเรียนรู้ หมายถึง วิธีการปฏิบัติตามเทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ หรือ ยา 9 เม็ด ด้วยวิธีการบรรยาย สาธิต และฝึกปฏิบัติ โดยวิทยากร สร้างบรรยากาศให้เอื้อต่อการเรียนรู้ จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนรู้มีส่วนร่วม และมีตัวแบบผู้ประสบความสำเร็จในการดูแลสุขภาพตามหลักแพทย์วิถีธรรมมาถ่ายทอดประสบการณ์ 3 . ด้านการส่งเสริมการเรียนรู้ หมายถึง การจัดกิจกรรมที่สนับสนุนการปฏิบัติตามเทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ หรือ ยา 9 เม็ด ได้แก่ การส วดมนต์ไหว้พระ การทบทวนธรรม การแบ่งกลุ่มโรคแลกเปลี่ยนประสบการณ์ กิจกรรมบำเพ็ญบุญ เปิดโอกาสให้ได้ทำความดี ช่วยเหลือผู้อื่น เช่น ทำความสะอาดห้องน้ำ ทำความสะอาดสถานที่อบรมและรอบอาคาร กิจกรรมเรียนรู้การทำน้ำสมุนไพร กิจกรรมเรียนรู้การจัดการขยะให้เป็นศูนย์ เพื่อปลูกฝังการทำความดี พึ่งตน เสียสละ ให้สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ ด้านการใช้สื่อการเรียนรู้ หมายถึง การใช้สิ่งใด ๆ ก็ตามที่เป็นเครื่องช่วยถ่ายทอด ความรู้เรื่องเทคนิคการดูแลสุขภาพ 9 ข้อ หรือ ยา 9 เม็ด เช่น สื่อบุคคล อินเตอร์เน็ต พาวเวอร์พ้อยท์ ซีดี วีซีดี หนังสือ เป็นต้น ด้านการประเมินผลการเรียนรู้ หมายถึง กระบวนการรวบรวมข้อมูลเชิงประจักษ์ เกี่ยวกับการเรียนรู้ของผู้เข้าอบรม ทั้งในขณะอบรมและหลังการอบรม การปฏิบัติตาม หมายถึง การนำความรู้และประสบการณ์ต่าง ๆ ที่ได้รับมา ไปใช้ในการดำเนินชีวิต การปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม หมายถึง การนำความรู้และประสบการณ์ตามหลักการแพทย์วิถีธรรม 9 เทคนิค หรือ ยา 9 เม็ด ไปปฏิบัติ ประกอบด้วย การรับประทานสมุนไพรปรับสมดุล หมายถึง การเลือกสมุนไพรฤทธิ์เย็น-ร้อน เพื่อนำมาคั้นหรือปั่น แล้วดื่มเพื่อปรับสมดุลของร่างกาย การกัวซาหรือขูดพิษขูดลม หมายถึง การใช้อุปกรณ์ที่มีขอบเรียบ ขูดบริเวณ ผิวกายที่มีอาการเจ็บป่วย เพื่อระบายพิษออกจากร่างกาย การสวนล้างลำไส้ใหญ่ (ดีท้อกซ์) หมายถึง การใช้น้ำหรือสมุนไพรที่ถูกกับภาวะ ในร่างกาย สวนล้างลำไส้ใหญ่ เพื่อทำให้เกิดกระบวนการขับสารพิษออกจากร่างกายเพิ่มมากขึ้น การแช่มือแช่เท้าหรือส่วนที่ไม่สบายด้วยน้ำสมุนไพร หมายถึง การใช้น้ำสมุนไพร ที่ถูกกับภาวะร่างกาย กระตุ้นการระบายพิษออกทางฝ่ามือ ฝ่าเท้า การพอก ทา หยอด ประคบ อบ อาบ เช็ดด้วยสมุนไพร หมายถึง การระบายพิษ ทางผิวหนัง โดยใช้สมุนไพรที่ถูกกับภาวะร่างกาย ด้วยวิธีการพอก ทา หยอด ประคบ อบ อาบ เช็ด การออกกำลังกาย โยคะ กดจุดลมปราณ กายบริหาร หมายถึง กิจกรรมทำให้ กระดูกกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น เส้นประสาท แข็งแรง ยืดหยุ่นและเข้าที่เข้าทาง ด้วยวิธีการต่าง ๆ เช่น เดินเร็ว โยคะ กดจุดลมปราณ กายบริหาร เป็นต้น รวมทั้งการประเมินสภาพร่างกายหลังการออกกำลังกาย การรับประทานอาหารปรับสมดุล หมายถึง การเลือกวัตถุดิบในการปรุงอาหาร ให้มีฤทธิ์ร้อนฤทธิ์เย็นที่เหมาะกับภาวะของร่างกาย รวมถึงการเลือกประเภทเชื้อเพลิง ความแรงของเชื้อเพลิงและระยะเวลาในการปรุง ให้เกิดพิษในอาหารให้น้อยที่สุด ใช้ธรรมะ ละบาป บำเพ็ญบุญ ทำจิตใจให้ผ่องใส หมายถึง การนำหลักธรรมะมา ใช้ในการดำเนิน การเว้นจากการทำบาป บำเพ็ญบุญ และทำใจให้ผ่องใส โดยการการตั้งศีลหรือข้อปฏิบัติเพื่อขัดเกลากิเลสตัวเอง บำเพ็ญความดีด้วยตัวเองหรือร่วมกับหมู่มิตรดี ใช้หลักความพอเพียงเลี้ยงชีพด้วยความดี การรู้เพียร รู้พักให้พอดี หมายถึง การรู้จักประมาณในการดำเนินชีวิต ให้มีความ พอเหมาะพอดี ระหว่างการทำงานกับการพักผ่อน โดยเฉพาะเมื่อยามเจ็บป่วย การได้พักผ่อนหรือทำให้ร่างกายผ่อนคลาย ไม่เร่งรัด ไม่รีบร้อน จะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ดี ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย ได้ทราบการรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ได้ทราบ การปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรมของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ได้ทราบ ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ต่อรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรมกับการปฏิบัติตามหลักแพทย์วิถีธรรม ของผู้ผ่านการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ ได้ทราบข้อเสนอแนะที่ดี เกี่ยวกับรูปแบบการอบรมแพทย์วิถีธรรม ในสำนักวิปัสสนาเกษตรใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเอาไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาการดูแลสุขภาพแบบพึ่งตนให้กับประชาชน