ยุทธวิธี8ขั้นแห่งการเป็นผู้พิชิต.pdf

้วนต้องเผช้ิญกับการต่อส้้ ในร้ปแบบแลิะจุดมุ่งหมายั ที�ผิดแผกแตกต่างกันไป ตามเงื�อำนไขขอำงสภาพแวด้ล้อำม สัญชาตญาณ และคืวามเจริญแห่งภูมิจิต ภูมิปัญญา ที่่�พัฒนาแปรเปล่�ยิ่นไปในแต่ละยิุ่คืสมัยิ่นับตั�งแต่กิารต่อำสู้กิับภัยิ่พิบัติที่างธรรมชาติ ต่อำสู้กิับคืวามทีุ่กิข์ที่รมานขอำงโรคืภัยิ่ไข้เจ็บ ต่อำสู้เพื�อำคืรอำบคืรอำงกิรรมสิที่ธิ�ในที่่�อำยิู่่อำาศัยิ่ ต่อำสู้เพื�อำแยิ่่งชิงคืวามเป็นใหญ่ ฯลฯจนกิระที่ั�งถึึง กิารต่อำสู้เพื�อำคืรอำบคืรอำงอำาณาเขต ด้ินแด้นต่างๆ ต่อำสู้เพื�อำเร่ยิ่กิร้อำงสิที่ธิเสร่ภาพ ต่อำสู้เพื�อำคืวามอำด้อำยิ่ากิหิวโหยิ่ ต่อำสู้เพื�อำอำุด้มกิารณ์ ต่อำสู้กิับสิ�งแวด้ล้อำมที่่�เป็นพิษ ฯลฯจากิกิารต่อำสู้ในระด้ับบุคืคืล เง่�อนไขของการต่อส้้ ได้บีบรัดให้มนุษ์ยั์ผนึกรวมกันเข้า เพื�อำร่วมกิันต่อำสู้กิับภัยิ่พิบัติ ที่ั�งที่างธรรมชาติและสังคืม จนคืล่�คืลายิ่ขยิ่ายิ่ตัว เป็นขบวนกิารต่อำสู้อำันยิ่ิ�งใหญ่ขอำงมวลมนุษยิ่ชาติแต่แทนที�การผนึกรวมกันเข้าของมนุษ์ยั์ จะช้่วยัให้มนุษ์ยั์ได้พบกับช้ัยัช้นะในการต่อส้้ แลิะอยั้่ร่วมกันอยั่างมีสันติสุข กลิับก่อให้เกิดปัญหาอันยัุ่งยัาก แลิะสลิับซัับซั้อนยัิ�งขึ�นทุกทีๆ จนกิลายิ่เป็นกิลไกิอำันยิุ่่งเหยิ่ิงขอำงสังคืมในระบบต่างๆ ซึ่ึ�งม่อำิที่ธิพล ผิลักิด้ันให้วิถึ่ช่วิตขอำงมนุษยิ่์ ต้อำงด้ำาเนินไปตามวงจร และคื่านิยิ่ม ที่่�สังคืมนั�นๆกิำาหนด้ขึ�น โด้ยิ่ปราศจากิจิตสำานึกิที่่�แที่้จริงในกิารอำยิู่่ 5ร่วมกิัน และคืวามรู้ซึ่ึ�งถึึงคืุณคื่าในคืวามหมายิ่ขอำงกิารม่ช่วิตอำยิู่่ นับว่าเป็นคืวามปราชัยิ่อำยิ่่างยิ่ับเยิ่ินที่่�สุด้ขอำงมนุษยิ่ชาติสาเหตุสำาคืัญที่่�ที่ำาให้มนุษยิ่์ประสบคืวามล้มเหลวในกิารต่อำสู้ ที่ั�งที่างธรรมชาติและสังคืมนั�น เพราะมนุษ์ยั์มัวแต่ไปวุ่นวายัอยั้่กับสิ�งเร่งเร้าภายันอกมากเกินไป จนลิะเลิยัแลิะมองข้ามศััตร้ตัวสำาคิัญที�สุดของมนุษ์ยั์ นั�นคิ่อ “สัญช้าตญาณสัตว์ป่า” ที่่�คืรอำบงำาฝัังลึกิอำยิู่่ในกิมลสันด้านขอำงมนุษยิ่์นั�นเอำง ที่่�ที่ำาให้สังคืมมนุษยิ่์ซึ่ึ�งเป็นสัตว์เมือำง ม่สภาพไม่แตกิต่างไปจากิฝัูงสัตว์ป่าในด้้านขอำงคืวามสำานึกิที่างมโนธรรม(คืวามรู้สึกิผิิด้ชอำบชั�วด้่) จึงกิล่าวได้้ว่า ศัตรูสำาคืัญที่่�บ่อำนที่ำาลายิ่มนุษยิ่ชาติให้ยิ่่อำยิ่ยิ่ับนั�น กิ็คืือำ “สันดานดิบ” ที่่�ฝัังลึกิอำยิู่่ในจิตใจขอำงมนุษยิ่์ปุถึุชนที่ั�งหลายิ่น่�เอำงหนังสือำ “ยัุทธวิธี ๘ ขั�น แห่งการเป็นผ้้พิช้ิต” (ฉบับปรับปรุงใหม่เล่มน่� ได้้รวมเอำาหนังสือำ“พุทธวิธีพิช้ิตมาร”ไว้ด้้วยิ่) มีเน่�อหาสาระในการที�จะช้ำาระขัดเกลิา หร่ออบรมบ่มสันดานของมนุษ์ยั์ ให้มีจิตวิญญาณที�บริสุทธิ�หมดจด ม่คืวามเจริญด้่งามสูงส่ง เป่�ยิ่มด้้วยิ่มโนธรรมสำานึกิอำันไพบูลยิ่์ จนชนะเหนือำอำิที่ธิพลสัญชาตญาณขอำงสัตว์ป่า ได้เป็นผ้้พิช้ิต ม่ชัยิ่ชนะเหนือำกิิเลสตน เหนือำโลกิโลกิ่ยิ่์(โลกิุตระ)อำยิ่่างแที่้จริงโด้ยิ่เร่ยิ่บเร่ยิ่งถึ่ายิ่ที่อำด้มาจากิคืำาบรรยิ่ายิ่ขอำงสมณะ 6โพธิรักษ์์ ได้้เที่ศน์ในเรื�อำง“พาหุง ๘”(กิ็คืือำบที่“พุทธช้ัยัมงคิลิคิาถ์า” หรือำ“คิาถ์าพิช้ิตมาร”นั�นเอำง) ที่่�บันที่ึกิเส่ยิ่งไว้ ตั�งแต่ป่ พ.ศ.๒๕๑๖ เอำามาแกิ้ไขปรับปรุงให้สมบูรณ์ยิ่ิ�งขึ�นซึ่ึ�งบที่พาหุง ๘ น่� โดยัทั�วไปถ์้กนำาไปใช้้เป็นบทสวดอ้อนวอน “ขอ” คิวามเป็นสิริมงคิลิ อำันเป็นลัที่ธิพิธ่กิรรมตาม คืวามเชื�อำขอำงศาสนาแบบ“เทวนิยัม”(นิยิ่มนับถึือำเที่พเจ้า) ซึ่ึ�งเป็นแบบอำยิ่่างขอำงพวกิลัที่ธิยิ่อำมจำานน ที่่�สอำนให้คืนงอำมือำงอำเที่้าไม่ต่อำสู้ช่วิต โด้ยิ่ยิ่กิอำ้างอำำานาจล่�ลับขอำงผิ่สางเที่วด้า มาพะเน้าพะนอำเอำาใจคืวามอำ่อำนแอำขอำงตนเอำง อันผิดวิสัยัพึ�งตนของช้าวพุทธที�แท้จริงอัตตา หเว ช้ิตัง เสยัโยัช้นะตนนั�นแหลิะเป็นดีรายิ่ละเอำ่ยิ่ด้ต่างๆ ภายิ่ในเนื�อำคืำาบรรยิ่ายิ่ม่แจ้งกิระจ่างอำยิู่่แล้ว จนคืิด้ว่า บางที่่คืวามแจ้งกิระจ่างขอำงเนื�อำหาสาระ อำัน เป็นแกิ่นแที่้ อำาจที่ำาให้เกิิด้คืวามกิระที่บกิระเที่ือำน แกิ่ผิู้ที่่�ยิ่ังติด้อำยิู่่ในสภาวะนั�นๆ ก็ขอคิวามกรุณา โปรดอยั่าได้ขัดเคิ่อง หร่อขุ่นข้อง หมองใจเลิยั เพราะผิู้บรรยิ่ายิ่ธรรมนั�น ม่แต่คืวามจริงใจและ บริสุที่ธิ�ใจ ที่่�จะแสด้งสารัตถ์ะ(ใจคืวามสำาคืัญ)แห่งสัจธรรม(ธรรมะที่่�แที่้จริง) ให้ปรากิฏิอำยิ่่างชัด้เจน ด้้วยิ่กิุศลเจตนาแที่้ๆ มิได้้ม่อำคืติ(คืวามลำาเอำ่ยิ่ง)แต่ประกิารใด้เลยิ่ด้ังพระพุที่ธพจน์ “ผ้้ช้ี�โทษ์ นั�นแหลิะคิ่อ ผ้้ช้ี�ขุมทรัพยั์” จากชาวอโศก เพื่่�อมวลมนุุษยชาติิ 7ลำำด้ับต่อำไปน่� จะบรรยิ่ายิ่ธรรมเกิ่�ยิ่วกิับคืำาที่่�ได้้สวด้กิัน ฟัังกิันมามากิมายิ่ คืือำ บที่สวด้มนต์ชื�อำ “พาหุง ๘” จะเป็น พาหุงสั�นๆ หรือำเป็นพาหุงที่ั�ง ๘ บที่ยิ่าวเต็มกิ็ตาม ณ ที่่�น่�จะ บรรยิ่ายิ่ให้ฟัังกิันอำยิ่่างจะจะที่ั�ง ๘ บที่ ที่ั�ง ๘ ขั�นที่่เด้่ยิ่วตามที่่�ได้้เคืยิ่ฟัังกิันแล้ว กิ็ได้้พากิันหลงคืิด้ว่า บที่สวด้ พาหุงนั�น เป็น“คืาถึา”กิันผิ่กิันสางบ้าง ที่ำาให้สมจิตสมใจในสิ�งโน้น สิ�งน่�บ้าง ม่ฤที่ธิ�ม่เด้ชอำยิ่่างนั�นอำยิ่่างน่�บ้าง นั�นเป็นคิวามเช้่�อถ์่อ ยัึดถ์่อที�งมงายั เพราะอำะไร? ม่เหตุม่ผิลอำยิ่่างไร? ผิู้เชื�อำนั�นกิ็ไม่รู้เพ่ยิ่งได้้ยิ่ินติด้หูเป็นภาษาบาล่ “พาหุง สะหัสสะมะภินิม มิตะสาวุธันตัง คืร่เมขลัง อำุที่ิตะโฆ......” กิ็นึกิเอำาว่าเป็น“คิาถ์า” แล้ว ดีจริงๆ ขลิังจริงๆ ทั�งๆที�ไม่ได้ร้้เลิยัว่า หมายัคิวามว่า อะไร? นอำกิจากิได้้รับมาด้้วยิ่กิารสวด้ร้อำงหมู่เที่่านั�น“พาหุง สะหัสสะมะภินิมมิตะสาวุธันตัง คืร่เมขลัง อำุที่ิตะโฆระสะเสนะมารัง ที่านาที่ิธัมมะวิธินา ชิตะวา มุนินโที่ ตันเตชะสา ภะวะตุ เต ชะยิ่ะมังคืะลานิ” 8 9บที่“ตันเตชะสา.....ชะยิ่ะมังคืะลานิ”นั�น โด้ยิ่ที่ั�วๆไปเขาแปลว่า “ขอช้ัยัมงคิลิทั�งหลิายั จงมีแก่ท่าน ด้วยัเดช้แห่งพระ พุทธช้ัยัมงคิลินั�น” ซึ่ึ�งเป็นตอำนจบขอำงที่ั�ง ๘ บที่ที่่�สวด้เป็นพาหุง ยิ่าวๆ ล้วนลงที่้ายิ่ด้้วยิ่บที่ “ขอ” นะที�จริงแลิ้ว พระพุทธเจ้าท่านไม่เคิยัสอนให้ “ขอ” แลิะ ไม่มีบทสวด“ขอ” ไม่ม่กิารสวด้อำ้อำนวอำน เพราะศาสนาพุที่ธไม่ใช่ “เที่วนิยิ่ม”(นิยิ่มนับถึือำเที่พเจ้า) ไม่ใช่ศาสนาที่่�ม่“พระเจ้า”(GOD) บันด้าลให้เหมือำนกิับศาสนาอำื�นๆ เช่น ศาสนาฮิินดู้ ศาสนาพราหมณ์ ศาสนาคืริสต์ ศาสนาอำิสลาม ฯลฯ เป็นต้นศัาสนาพุทธไม่ได้มีพระจิต พระวิญญาณ คิอยัแผลิงฤทธิ�แผลิงเดช้ ประทานนั�นประทานนี� แต่ศาสนาพุที่ธเป็นศาสนาที่่�เห็นจริง ยิ่ิ�งกิว่า“ศัาสนา”ที่่�เชื�อำใน“เทวนิยัม” ที่่�เชื�อำในเรื�อำง“จิต” เรื�อำง“วิญญาณ” แบบเกิ่าๆเด้ิมๆ หรือำจะเร่ยิ่กิเป็น“พระจิต” เร่ยิ่กิ“พระวิญญาณ” ตามภาษาศาสนาที่างตะวันตกิกิ็ตามแม้พระพุที่ธเจ้าเคืยิ่เป็นพราหมณ์เป็นฮิินดู้มากิ่อำน เคืยิ่ถึูกิสอำนให้เชื�อำ ให้“ขอ”ต่อำเที่วะ(เที่พเจ้า) ต่อำอำาตมัน(จิตวิญญาณ)มากิ่อำน แต่แล้วพระอำงคื์กิ็ได้้ตรัสรู้แจ้งในอำาตมัน ตรัสรู้แจ้งใน เที่วะที่ั�งหลายิ่อำยิ่่างแจ่มชัด้แที่้ แล้วกิ็สอำนผิู้คืนให้รู้แจ้งตาม ซึ่ึ�งศาสนาพุที่ธเน้นเรื�อำง“กรรม” อำันคืือำ“การงาน” หรือำ“การกระทำา” ขอำงใคืรกิ็ขอำงคืนนั�นนั�นแหลิะคิ่อ มี“การกระทำา”เป็นของๆตน ใคิรทำาดี ก็ได้ดีนั�น ใคิรทำาช้ั�ว ก็ได้ช้ั�วนั�นแต่ถึ้าใคืรยิ่ิ�งไปหลงพึ�ง“ขอ”เอำากิับวิญญาณภูต วิญญาณผิ่ วิญญาณเที่วด้าพวกิกิเฬวรากิ(ซึ่ากิศพ) ที่่�ตำาต้อำยิ่ยิ่ิ�งกิว่าวิญญาณพระเจ้า กิ็ยิ่ิ�งเป็นศาสนาตำาต้อำยิ่ ยิ่ิ�งกิว่าศาสนา 10ที่่�ม่“พระเจ้า”ซึ่ะอำ่กิ ยิ่ิ�งไม่ได้้เรื�อำงไปกิันใหญ่ ยิ่ิ�งเหลวไหลยิ่ิ�งแยิ่่!คืรั�นคืนสมัยิ่ต่อำๆมา พวกอาจารยั์รุ่นหลิังๆ ได้แต่ง บทสวดพวกนี�ขึ�น ใช้้เป็นบทกลิ่าวขอ อำ้อำนวอำนขอำ กิราบกิรานขอำ อำ่อำนน้อำมขอำ เด้ินเว่ยิ่นรอำบขอำ เอำาตามอำยิ่่างศาสนาอำื�นๆ ที่่�เขาม่“พระเจ้า”(GOD)ประที่าน หรือำด้ลบันด้าลซึ่ะน่�! ซัึ�งการสวดขอเอานั�น ยั่อมไม่ได้ เราต้องเป็นคินช้่วยัตัวเอง ทำาเอาเอง แลิ้วจะได้เอง นั�นถ์ึงจะดียัิ�งแต่กิ็เอำาเถึอำะ จะขอำหรือำไม่ขอำกิ็ตามแต่ ถึ้าเราน้อำมใจ ขอำงเราตั�งอธิษ์ฐาน(ตั�งจิตอำยิ่่างมุ่งมั�นแน่วแน่เด้็ด้ขาด้)ว่า อำยิ่ากิ 11ได้้สิ�งนั�นสิ�งน่�ไปเป็นมงคิลิ(คืวามเจริญที่่�ด้่งาม) หรือำเป็นช้ัยัมงคิลิ(ชัยิ่ชนะที่่�ด้่งาม) กิ็ด้่ล่ะเพราะ“ช้ะยัะมังคิะลิานิ”ช้ัยัมงคิลินั�นดี มีทั�งช้ัยัช้นะ ทั�งมงคิลิด้วยั แต่มงคืลหรือำคืวามด้่ด้ังว่าน่� เราคืวรจะได้้ อำยิ่่างไร? เป็นยิ่ังไง?บที่พาหุงที่ั�ง ๘ พวกิอำาจารยิ่์หรือำเกิจิอำาจารยิ่์รุ่นหลัง ได้้เร่ยิ่บเร่ยิ่งเอำาประวัติขอำงพระพุที่ธเจ้า (ซึ่ึ�งไม่ใช่คืาถึาธรรมขอำงพระพุที่ธเจ้าตรัสไว้) ที่่�พระพุที่ธเจ้าที่่านได้้แสด้งปาฏิิหาริยิ่์ แสด้งคืวามเกิ่งกิล้าสามารถึ โด้ยิ่กิารปราบมาร ปราบยัักษ์์ ปราบเดรัจฉานที่่�โง่เง่ามืด้มัว เมามัน เมาสิ�งที่่�คืนหลง ปราบคินใจหยัาบอำำามหิต ปราบคินจอมลิวงโลิก ปราบแม้กิระที่ั�งนักบวช้ที่่�อำวด้ด้่หลงตนปราบพญานาคิ แล้วจะอำธิบายิ่ให้ฟััง พญานาคื หมายิ่ถึึงอำะไร? คืนต่างๆหมายิ่ถึึงอำะไร? เด้่�ยิ่วจะเข้าใจปราบไปถึึงพระพรหม ปราบหมด้ เป็นคืวามสามารถึที่่�พระพุที่ธเจ้าที่่านได้้กิระที่ำามาแล้ว ในประวัติขอำงที่่านที่่�เรา ได้้ฟัังได้้ยิ่ินมา ซึ่ึ�งบางคืรั�งกิ็เร่ยิ่กิพระพุทธเจ้าที่่านว่า พระจอมมุนี หรือำพระบรมศัาสดา หรือำพระผ้้มีพระภาคิเจ้า กิ็ได้้แล้วแต่พระพุที่ธเจ้าเป็นผิู้ได้้ผิ่านกิารชนะ หมายิ่คืวามว่า ชนะมาหมด้ทีุ่กิอำยิ่่าง ตั�งแต่แสนร้ายิ่กิาจที่่�สุด้ จนกิระที่ั�งเกิ่งที่่�สุด้ ขนาด้ไหนๆ พระพุทธเจ้าช้นะมาหมด นี�เป็นคิวามดี เป็น คิวามน่าสรรเสริญ เป็นสิ�งที�เราคิวรเอาแบบอยั่างถึ้าเราฟัังพาหุง ๘ บที่แล้ว เราที่ำาคืวามเข้าใจได้้ถึูกิตรงที่ั�ง ๘ บที่ว่า หมายิ่คืวามว่าอำยิ่่างไร? เราก็จะมีการประพฤติธรรม เจริญรอยัตามพระศัาสดาอยั่างแน่นอน. 12พาหุุง สะหุัสสะมะภิินิิมมิตะสาวุุธัันิตังครีีเมขลััง อุุทิิตะโฆรีะสะเสนิะมารีังเมื่่�อพญามื่าร ผู้้�เนรมื่ิตแขนถึึงพันถึ่ออาวุุธครบมื่่อข่�ช้�างคร่เมื่ขละพร�อมื่ด้�วุยกองทััพมื่ารกึกก�องน่ากลัวุเข�ามื่าประจััญทิานิาทิิธััมมะวุิธัินิา ชิิตะวุา มุนิินิโทิพระจัอมื่มืุ่น่ ทัรงช้ำานะด้�วุยธรรมื่วุิธ่มื่่การให้� การสละ เป็นต�นตันิเตชิะสา ภิะวุะตุ เต ชิะยะมังคะลัานิิด้�วุยเด้ช้แห้่งการเกิด้อย่างนั�นช้ัยมื่งคลจัึงมื่่แก่ทั่าน 13เมื่่�อบวช้แลิ้วพระสมณโคิดมศัากยับุตรที่รงตัด้สินพระที่ัยิ่เยิ่่�ยิ่งฤาษ่ มุ่งแสวงหาที่างด้ับทีุ่กิข์อำันสงบจากิกิิเลส ด้้วยิ่กิารบำาเพ็ญทุกรกิริยัา(คิวามเพียัรทำาสิ�งที�ทำาได้แสนยัาก) ที่รงที่รมานกิายิ่ด้้วยิ่วิธ่ต่างๆมากิมายิ่ ตลอำด้ช่วงระยิ่ะ ๖ ป่ จน พระวรกิายิ่ซึู่บผิอำม ไร้เร่�ยิ่วแรงกิำาลัง กิระที่ั�งแน่พระที่ัยิ่ว่า กิารบำาเพ็ญนั�นเปล่าประโยิ่ชน์ ไม่ใช่ที่างบรรลุธรรม จึงที่รงเลิกิ บำาเพ็ญทีุ่กิรกิิริยิ่าอำันเป็นที่างผิิด้นั�นเส่ยิ่ หันกิลับมาฉันอำาหาร เพื�อำ ให้พระวรกิายิ่ฟั้�นคืืนกิำาลัง พวกปัญจวัคิคิียั์ที่่�คือำยิ่ดู้แลรับใช้เห็น เช่นนั�น พากิันหมด้ศรัที่ธาด้้วยิ่คืิด้ว่า“บัด้น่�พระสมณโคืด้มกิลายิ่เป็นผิู้มักิมากิ คืลายิ่คืวามเพ่ยิ่ร เว่ยิ่นกิลับคืืน เพื�อำคืวามเป็นผิู้มักิมากิเส่ยิ่แล้ว”จึงเลิกิรับใช้ใกิล้ชิด้พระอำงคื์ แล้วพากิันจากิไป ละที่ิ�งพระอำงคื์ให้อำยิู่่เง่ยิ่บๆลำาพังผิู้เด้่ยิ่ว โด้ยิ่ปราศจากิใคืรรบกิวนเช้้าวันเพ็ญขึ�น ๑๕ คิำา เด่อน ๖ (วิสาขปุรณมี) ปีระกา ณ แคืว้นมคืธ ตำาบลอำุรุเวลาเสนานิคืม แนวป่าเข่ยิ่วสด้น่ารื�นรมยิ่์ แม่นำาเนรัญชราไหลไม่ขาด้สายิ่ ที่่านำาสะอำาด้ม่นำาใสเยิ่็น ม่ 14หมู่บ้านไม่ไกิลนักิตั�งอำยิู่่โด้ยิ่รอำบ พระอำงคื์ประที่ับอำยิู่่ใต้ร่มนิโคืรธ-พฤกิษ์(ต้นไที่ร)ใกิล้แม่นำาม่นางสุช้าดา ธิดาของเสนานีกุฎุุมพี(คินรำารวยั)ในตำาบลนั�นได้้นำาข้าวปายิ่าส(ข้าวที่่�หุงด้้วยิ่นมวัวเจือำนำาตาล)อำันประณ่ต ใส่ถึาด้ที่อำงคืำามาถึวายิ่พระอำงคื์ เพราะเข้าใจว่า พระอำงคื์เป็นรุกิขเที่วด้า(เที่วด้าประจำาต้นไม้)ที่่�ต้นไที่รนั�น เสร็จแล้วนางกิ็ กิลับไป ด้้วยิ่คืวามปลาบปลื�มเป็นสุขล้นคืรั�นพระอำงคื์ที่รงฉันข้าวปายิ่าสหมด้แล้ว ที่รงถึือำถึาด้ที่อำงคืำาเสด้็จไปที่่�ริมฝัั�งแม่นำา กิำาหนด้อำธิษฐาน(ตั�งจิตมั�น)ว่า“ถ์้าวันนี�เราจะได้สำาเร็จผลิเป็นพระพุทธเจ้า ขอให้ 15ถ์าดทองคิำานี� จงลิอยัทวนกระแสนำาขึ�นไปเถ์ิด”แล้วที่รงลอำยิ่ถึาด้ที่อำงคืำา ปรากิฏิเป็นคืวามน่าอำัศจรรยิ่์ยิ่ิ�ง ถึาด้ที่อำงคืำาลอำยิ่ที่วนกิระแสนำาขึ�นไปได้้ สักิคืรู่คื่อำยิ่จมลงสู่ใต้ นำา ได้้ที่อำด้พระเนตรนิมิต(เหตุ)ด้่อำยิ่่างนั�น ที่รงแน่พระที่ัยิ่ว่า“เราจะได้ตรัสร้้พระสัมมาสัมโพธิญาณ(คิวามร้้แจ้งที� ถ์้กตรงได้ด้วยัตัวเอง)อยั่างแน่แท้”เยิ่็นวันนั�น ม่คินหาบหญ้าชื�อำ โสตถ์ิยัะ ถึวายิ่หญ้า ๘ กิำาแด้่พระอำงคื์ จึงที่รงนำาไปปูลาด้ต่างบัลลังกิ์ ที่่�ใต้ต้นอัสสัตถ์- พฤกษ์์(พระศัรีมหาโพธิ�)ริมฝัั�งแม่นำาเนรัญชรา แล้วประที่ับนั�งขัด้สมาธิ หันพระพักิตร์ไปที่างที่ิศตะวันอำอำกิ ที่รงกิำาหนด้จิตอำยิ่่าง เด้็ด้เด้่�ยิ่ว ตั�งคืวามเพ่ยิ่รมั�นอำันไม่ยิ่่อำหยิ่่อำนไว้ว่า“แม้เน่�อแลิะเลิ่อดในกายัเราจะเห่อดแห้งไปจนเหลิ่ออยั้่แต่หนัง เอ็น กระด้กก็ตามทีหากเรายัังไม่บรรลิุผลิสำาเร็จที�พึงบรรลิุได้ด้วยัเรี�ยัวแรงของบุรุษ์ด้วยัคิวามเพียัรของบุรุษ์ด้วยัคิวามบากบั�นของบุรุษ์แลิ้วเราจะไม่หยัุดยัั�งคิวามเพียัรนั�นเลิยั”ที่รงได้้ตั�งพระที่ัยิ่มุ่งมั�นไว้แล้ว ที่่�จะไม่ยิ่อำมลุกิจากิที่่�นั�งนั�นจนกิว่าจะบรรลุธรรมที่ันใด้นั�นเอำง....เหลิ่าเทวดา(ผ้้มีจิตใจส้ง)กิ็พากิันส่งเส่ยิ่งแซึ่่ซึ่้อำงสาธุกิาร(สรรเสริญ) ชื�นชมยิ่ินด้่ยิ่ิ�ง แต่...เหลิ่ามาร(ผ้้ มีจิตใจตำา)พอำได้้ยิ่ินเส่ยิ่งสาธุกิารนั�น ต่างกิ็ไม่ชอำบใจ ยิ่กิไพร่พลกองทัพมาร(กิเลิสทั�งปวง)มามากิมายิ่ หมายิ่ที่ำาลายิ่คืวามเพ่ยิ่ร 16คืวามบากิบั�นขอำงพระอำงคื์เส่ยิ่ เพื�อำไม่ให้ที่รงบรรลุผิลสำาเร็จได้้พญามารวสวัตตี(คืือำมหากิิเลสที่่�ที่ำาสัตว์โลกิให้ตกิอำยิู่่ในอำำานาจ)เป็นผิู้นำาขอำงกิอำงที่ัพมาร ได้้เนรมิตแขน ๑,๐๐๐ แขน ถึือำอำาวุธคืรบมือำ ข่�อำยิู่่บนคือำช้้างคิรีเมขลิะ แสด้งฤที่ธิ�มาร ๙ ประกิารที่ำาร้ายิ่พระอำงคื์คืือำ ที่ั�งลม ฝัน กิ้อำนหิน อำาวุธ ถึ่านไฟั ไฟันรกิ ที่รายิ่ โคืลน คืวามมืด้โถึมใส่พระอำงคื์ พร้อำมกิับตะโกินกิ้อำง แกิ่เหล่าเสนามารที่ั�งหลายิ่“จงจับ จงฆ่่า จงทำาลิายัสิทธัตถ์ะเสียั”แต่พระอำงคื์ยิ่ังคืงม่พระที่ัยิ่ตั�งมั�น ไม่หวั�นไหว มิได้้สะที่กิ 17สะที่้านแต่ประกิารใด้เลยิ่ ประที่ับนิ�งเฉยิ่อำยิู่่ที่่�บัลลังกิ์นั�นอำยิ่่างสงบ ที่ำาให้วสวัตต่มารเคืือำงแคื้นที่นไม่ได้้ กิวัด้แกิว่งอำาวุธไสช้างเข้าไปเบื�อำงพระพักิตร์ ใช้อำำานาจบาตรใหญ่ ข่มขู่สำาที่ับว่า“ที่่านสิที่ธัตถึะ จงลุกิขึ�นจากิบัลลังกิ์”“ดู้กิ่อำนมาร เราไม่ลุกิ”“ที่่านผิู้ซึู่บผิอำม ม่ผิิวพรรณเศร้าหมอำง ที่่านเกิือำบตายิ่ มาแล้ว โอำกิาสที่่�จะตายิ่ม่อำ่กิได้้ตั�ง ๑,๐๐๐ สาเหตุ แต่โอำกิาสที่่�จะ รอำด้ม่ได้้สาเหตุเด้่ยิ่วเที่่านั�น คืือำที่่านจงรักิษาช่วิตเอำาไว้ประเสริฐ กิว่า เพราะยิ่ังสามารถึกิระที่ำาบุญได้้ สามารถึประพฤติพรหมจรรยิ่์(ธรรมขั�นสูง)ได้้ ยิ่่อำมสั�งสมบุญได้้มากิ ฉะนั�นท่านจะมีคิวามเพียัรเพ่�อประโยัช้น์อะไร เพราะทางแห่งคิวามเพียัรนั�นไปได้ลิำาบาก กระทำาได้ยัาก เกิดคิวามยัินดีได้ยัาก สำาเร็จได้ยัาก”ที่รงสด้ับคืำาขอำงมารอำยิ่่างนั�น จึงตรัสตอำบโต้“น่�แน่ะ!มารผิู้ม่บาป ผิู้เป็นเผิ่าพันธุ์ขอำงคืนประมาที่ ที่่านมาในที่่�น่�ด้้วยิ่คืวามต้อำงกิารอำะไร คืวามต้อำงกิารนั�นไม่เป็นบุญแม้น้อำยิ่นิด้แกิ่เราเลยิ่ ฉะนั�นผิู้ใด้ต้อำงกิารบุญจากิที่่าน กิ็จงไปบอำกิกิับผิู้นั�นเถึิด้ เพราะเราม่อำยิู่่แล้วซึ่ึ�งศัรัทธา(คืวามเชื�อำมั�นอำยิ่่าง สัมมาที่ิฏิฐิ) ตบะ(คืวามเพ่ยิ่รเผิาผิลาญกิิเลส) วิริยัะ(คืวามบากิบั�นไม่ที่้อำถึอำยิ่) และปัญญา(คืวามรู้แจ้งที่่�ชำาแรกิกิิเลสได้้)เราเป็นผิู้ม่ตนส่งไปด้่แล้ว ที่่านจะถึามเราไปที่ำาไม เพราะแม้ลมจะพัด้สายิ่นำาให้เหือำด้แห้งได้้ แต่เลือำด้สักิหยิ่ด้ขอำงเราผิู้ม่ใจเด้็ด้เด้่�ยิ่วอำยิู่่ จะไม่ยิ่อำมให้เหือำด้แห้งไป หรือำแม้เลือำด้ ด้่ เสลด้ จะเหือำด้แห้งไป แต่จิตขอำงเราจะยิ่ิ�งม่ศรัที่ธา จะยิ่ิ�งม่สติ จะยิ่ิ�งม่ปัญญา และจะยิ่ิ�งม่สมาธิตั�งมั�นแม้ถึ้าเราได้้รับเวที่นาแรงกิล้ากิ็ตาม จิตขอำงเรากิ็จะ 18ไม่มุ่งไปในกิามที่ั�งหลายิ่ จงดู้คืวามเป็นผิู้ม่จิตบริสุที่ธิ�ขอำงเราเถึิด้ เพราะมาร(กิเลิส)....เราร้้จักท่าน เราร้้จักเสนามาร(ไพร่พลิ) ทั�งมวลิของท่านเสนามารที่่� ๑ คืือำ กิามที่ั�งหลายิ่เสนามารที่่� ๒ คืือำ คืวามไม่ยิ่ินด้่(อำรติ)เสนามารที่่� ๓ คืือำ คืวามหิวกิระหายิ่(ขุปปิปาสา)เสนามารที่่� ๔ คืือำ คืวามด้ิ�นรนปรารถึนา(ตัณหา)เสนามารที่่� ๕ คืือำ คืวามง่วงเหงาซึ่ึมเซึ่า(ถึ่นมิที่ธะ)เสนามารที่่� ๖ คืือำ คืวามขลาด้กิลัว(ภ่รุ)เสนามารที่่� ๗ คืือำ คืวามสงสัยิ่(วิจิกิิจฉา)เสนามารที่่� ๘ คืือำ คืวามลบหลู่(มักิขะ) หัวด้ื�อำ(ถึัมภะ)เสนามารที่่� ๙ คืือำ ลาภ ยิ่ศ สรรเสริญ สักิกิาระที่่�ได้้มาผิิด้ๆเสนามารที่่� ๑๐ คืือำ ยิ่กิตนข่มผิู้อำื�น(อำวชานาติ)ดู้กิ่อำนพญามาร ปกิติไพร่พลมารขอำงที่่าน จะกิำาจัด้แต่คืนที่่�ม่ธรรมด้ำา(อำกิุศลธรรม) คินที�ไม่กลิ้าจึงพ่ายัแพ้ แต่คินกลิ้ายั่อมช้นะได้ ช้นะแลิ้วก็ได้รับคิวามสุข ฉะนั�นเราตายัในสงคิรามยัังประเสริฐกว่า หากแพ้แม้มีช้ีวิตอยั้่จะประเสริฐอะไรด้ังนั�นสมณะหรือำพราหมณ์ใด้ ตกิอำยิู่่ในอำำานาจขอำงเสนามารแล้ว ยิ่่อำมเสมือำนพ่ายิ่แพ้สงคืราม ส่วนผิู้ม่กิารปฏิิบัติด้่ ได้้ถึูกิตรง ยิ่่อำมไปในที่างที่่�ใคืรๆแม้มารกิ็ไม่รู้(คืือำนิพพาน)มาร.....เราเห็นที่่านยิ่กิไพร่พลมามากิมายิ่ มุ่งมารบกิับเราแต่อำยิ่่าหวังเลยิ่ว่า จะที่ำาให้เราลุกิจากิที่่�นั�งน่�ได้้ แม้มนุษ์ยั์แลิะเทวดาจะเอาช้นะท่านไม่ได้ แต่เรานี�แหลิะ จะทำาลิายักองทัพมารของท่านให้พินาศัเสียัด้วยัปัญญา ดุ้จด้ังคืนใช้กิ้อำนหินที่ำาลายิ่ภาชนะด้ิน ที่ั�งที่่�เผิาแล้วและยิ่ังไม่เผิา ให้แตกิไป ฉะนั�น” 19พญามารได้้ยิ่ินเช่นนั�น อำด้ไม่ได้้ที่่�จะถึามว่า “ที่่านเห็นฤที่ธิ�เด้ชขอำงเราแล้ว ที่ั�งยิ่ังม่ไพร่พลมารพร้อำมอำาวุธล้อำมที่่านอำยิู่่ ที่ำาไมจึงไม่หวาด้กิลัวเล่า”“มาร.....เราไม่กิลัวด้อำกิ เพราะเราได้้ที่ำาบุญบารม่ไว้แล้ว เช่น ที่านบารม่ เป็นต้น”พญามารฟัังแล้ว กิล่าวแยิ่้งว่า“ใคืรจะไปรู้ได้้ ใคืรจะเป็นพยิ่านว่า ที่่านได้้บำาเพ็ญที่านบารม่ ฯลฯ เอำาไว้แล้ว”“มารผ้้ใจบาป เราเคิยัเกิดเป็นพระเวสสันดรในช้าติ หนึ�ง ได้ทำาทานบารมีคิ่อการให้ การสลิะไว้แลิ้ว ด้วยัอานุภาพของทานนั�น มหาปฐพีนี�แหลิะเป็นพยัาน เคิยัเกิดสะท้านสะเท่อนหวั�นไหวมาแลิ้ว”สิ�นคืำาตรัสนั�น มหาปฐพ่พลันเกิิด้สั�นไหวอำยิ่่างแรงขึ�นที่ันที่่ พญามารวสวัตต่ที่่�นั�งอำยิู่่บนคือำช้าง ถึึงกิับร่วงหล่นลงมาที่่�แผิ่นด้ิน กิอำงที่ัพมารที่ั�งหมด้กิ็พากิันตกิใจกิลัว วิ�งกิระจัด้กิระจายิ่หลบหน่อำันตรธานไปจากิที่่�นั�นจนหมด้สิ�นคืำาคืืนนั�นเอำง พระอำงคื์ที่รงม่จิตเป็นสมาธิบริสุที่ธิ�ผิ่อำงใสไร้กิิเลสที่ั�งปวง คืรั�นที่รงตรวจญาณที่ัสสนะ(คืวามรู้แจ้งเห็นจริงในสัจธรรม) ในอำาริยิ่สัจ ๔ หมด้จด้ด้่แล้ว จึงที่รงปฏิิญาณตนได้้ว่า“ตรัสรู้พระสัมมาสัมโพธิญาณ(คืวามรู้แจ้งที่่�ถึูกิตรงได้้ด้้วยิ่ตัวเอำง) สำาเร็จสมประสงคื์ เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเกิิด้ขึ�นแล้วในโลกิ”พระไตรปิฎกิเล่ม ๒๕ “ปธานสูตร” ข้อำ ๓๕๕อำรรถึกิถึาแปลเล่ม ๔๗ “ปธานสูตร” หน้า ๔๐๕-๔๐๘อำรรถึกิถึาแปลเล่ม ๗๓ “วงศ์พระโคืด้มพุที่ธเจ้า” หน้า ๗๑๙-๗๒๔_ 20บทุที่่� ๑ เขาแปลเป็นไทยไว้้อย่างน้�“พระจอมมุนี(หมายัถ์ึงพระพุทธเจ้า)ท่านได้ช้ำานะพญามาร ผ้้เนรมิตแขนมากตั�งพัน ถ์่ออาวุธคิรบม่อ ขี�คิช้สาร คิรีเมขลิะ พร้อมด้วยักองทัพมารโห่ร้องกึกก้อง ท่านเอาช้นะ ได้ด้วยัธรรมวิธี มีทานบารมี เป็นต้น”น้�คำำาแปลว้่าอย่างน้� ถ้้าฟัังดููเผิินๆ การเล่าถ้ึงพระพุทธเจ้าชนะพญามาร ท้�มี้แขนยุบยับไปหมีดูตั้ั�งพััน และแขนตั้ั�งพัันน้� ก็ถ้ืออาวุ้ธหมีดู ถ้ือทุกๆมีือเลย คำรบมีือ ข้�พัญาช้างสารคำร้เมีขละ แล้ว้มี้เส้ยงโห่ร้องของเสนาพัลพัรรคำพัว้กมีารทั�งหลาย มีาพัร้อมีเลยอย่างน้�ถ์้าเราวาดร้ป หร่อเราปั�นร้ป แสดูงเป็นพัญามีารท้�มี้ แขนตั้ั�งพััน แล้ว้ก็ข้�ช้างสารมีา มี้เสนามีารถ้ือมี้ดูถ้ือง้าว้ถ้ือหอก โห่ร้องกึกก้องมีาอย่างนั�น เราเห็นเป็นร้ปร่างหน้าตาอยั่างนั�น ตั้้องมี้อำานาจมีากท้เดู้ยว้ล่ะ! ถ้้าเราเห็นเข้า เราคิงจะวิ�งหนี ก็ มีารตั้ั�งพัันน่ะ หอกดูาบอะไรก็เตั้็มีไมี้เตั้็มีมีือ อย่างน้�ตั้้องว้ิ�งหน้แน่ๆซึ่ึ�งถ้้าใคำรพัาซึ่ื�อ หลงบัญญัตั้ิ(การกำาหนดู)นั�น เป็น รูปธรรมี(รูปร่างตั้ัว้ตั้น)โทนโท่(ปรากฏชัดูแก่สายตั้า)อย่างนั�น 21แล้ว้ล่ะก็ ช้ีวิตของคิุณทุกคินนี�นะ ไม่มีทางที�จะเจอพญามารแบบ นี�เลิยั แมี้เกิดูแล้ว้ตั้าย ตั้ายแล้ว้เกิดูก้�ร้อยชาตั้ิพัันชาตั้ิ ก็ไมี่เจอ มีารท้�มี้มีือตั้ั�งพััน ถ้ือมี้ดูถ้ือหอกดูาบมีาตั้ั�งพัันมีือ มี้เสนามีารร้อง โห่กึกก้องมีาอย่างน้� ไมี่มี้หรอก! คำุณไมี่เจอหรอก!แตั้่คำุณจะเจอพัญามีารท้�มีันร้ายกาจ เหมีือนกับมีันมี้มี้ดูมี้พัันมีือ ถ้ืออาวุ้ธคำรบมีาทั�งพัันมีือ จะเจอ“ตัวแท้”ตั้ัว้จริงๆดู้ว้ย ถ้้าคำุณเข้าใจอย่างใสสว้่างเป็น“สัมมาทิฏฐิ”(คำว้ามีเห็นท้�ถู้กตั้รง)ไดู้เมีื�อไหร่คำุณจะพับมีารพัว้กน้� ฟัังดู้ๆ! มีันโห่ร้องยั�ว้ยว้นกว้นใจ มีากำาราบให้คำุณกลัว้ ให้คำุณยอมีสิโรราบ(ยอมีแพั้ก้มีหัว้ให้) มีันจะสั�งให้คำุณทำาเลว้ขนาดูไหน คำุณก็จะตั้้องทำา ยิ�งคำุณกลัว้มีาร มีันก็ยิ�งยว้น ยิ�งบังคำับขู่เข็ญ ใช้มี้ดู ใช้อำานาจตั้่างๆ ใช้หอกใช้ดูาบทิ�มีแทง พัยายามีท้�จะบังคำับให้คำุณทำาชั�ว้ทำาเลว้ยังไง คำุณก็จะทำา เพัราะคำุณกลัว้มีัน กลัว้มีารน้�คิิดให้ดีๆ ถ์้ามารเป็นสภาวะอยั่างนี�แลิ้วลิ่ะก็ ไม่เห็น ตัว ไม่มีม่อ ไม่มีแขนให้เห็นโทนโท่หรอก! แต่มันเหม่อนมีแขน มีม่อให้เห็น มันข้่คิุณทุกเวลิา บางท้คำุณกำาลังไมี่อยากทำาสิ�งน้� เพัราะเป็นสิ�งเลว้ แตั้่มีันก็บังคำับคำุณเหลือเกิน บังคำับคำุณให้ทำา แมี้คำุณรู้ว้่าสิ�งน้�ชั�ว้ แตั้่ก็ถู้กบังคำับข่มีข้� ราว้กับมี้มีารถ้ือมี้ดูถ้ือหอกถ้ือดูาบ ทิ�มีแทงให้คำุณทำาชั�ว้ทำาเลว้ โดูยท้�คำุณรู้คำุณเห็นอยู่ว้่า เป็นของไมี่ดู้ เหมีือนกับว้่า มี้พัญามีารบังคำับอยู่ นั�นแหลิะ! มารที