5 CHAP 3.pdf

ภาคม พ.ศ. 2565 โดยผู้วิจัยก าหนดขนาด การคัดเลือกและการสุ่มกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้ ดังนี้ 1) ก าหนดขนาดกลุ่มตัวอย่าง ตามสูตรค านวณของทาโร ยามาเน (Yamane, Taro. 1973, น. 727-728) ดังนี้ 106 สูตร เมื่อ n = จ านวนตัวอย่างที่จะต้องท าการสุ่ม N = จ านวนประชากรทั้งหมด e = ค่าความคลาดเคลื่อนของการสุ่ม แทนค่าจากสูตร ในการวิจัยจึงก าหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่าง = 400 คน โดยก าหนดจ านวนกลุ่มตัวอย่างตามสัดส่วนของแต่ละภาคและทวีป ดังตารางที่ 3.1 ตารางที่ 3.1 แสดงจ านวนประชากรและจ านวนกลุ่มตัวอย่างที่คัดเลือกจากแต่ละภาคและทวีป 2) การคัดเลือกและการสุ่มตัวอย่าง ดังนี้ (1) คัดเลือกจังหวัดในแต่ละภาค โดยเลือกจังหวัดที่มีประชากรมาเข้าค่ายเรียนรู้มากที่สุด 5 จังหวัดในแต่ละภาค ภาค/ทวีป ประชากร (คน) ตัวอย่าง (คน) 1. ประเทศไทย 1.1 ภาคกลาง 3,106 194 1.2 ภาคอีสาน 1,098 68 1.3 ภาคใต้ 1,065 66 1.4 ภาคเหนือ 1,033 64 2. ต่างประเทศ 2.1 ประเทศสหรัฐอเมริกา 42 3 2.2 ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี 33 2 2.3 เครือรัฐออสเตรเลีย 25 2 2.4 ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 12 1 รวม 6,414 400 107 (2) คัดเลือกประเทศ โดยเลือกประเทศที่มีประชากรมาเข้าค่ายเรียนรู้มากที่สุด 4 ประเทศ (3) สุ่มตัวอย่างแบบง่าย จากผู้ที่น าความรู้ไปปฏิบัติ 6 เดือนขึ้นไป โดยวิธีจับสลากตามสัดส่วนที่ก าหนดจากประชากรแต่ละจังหวัดและประเทศที่ถูกคัดเลือก ดังตารางที่ 3.2 ตารางที่ 3.2 ประชากรและกลุ่มตัวอย่างของผู้เรียนออนไลน์กสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองในแต่ละจังหวัด/ประเทศ จังหวัด/ประเทศ ประชากร (คน) กลุ่มตัวอย่าง (คน) ภาคกลาง กรุงเทพมหานคร 1,623 101 ปทุมธานี 598 37 นนทบุรี 523 33 ชลบุรี 193 12 พระนครศรีอยุธยา 169 11 รวมภาคกลาง 3,106 194 ภาคอีสาน ขอนแก่น 362 22 นครราชสีมา 203 13 อุบลราชธานี 196 12 กาฬสินธุ์ 178 11 มหาสารคาม 159 10 รวมภาคอีสาน 1,098 68 ภาคใต้ สงขลา 422 26 สุราษฎร์ธานี 196 12 นครศรีธรรมราช 189 12 ตรัง 136 8 ภูเก็ต 122 8 รวมภาคใต้ 1,065 66 108 ตารางที่ 3.2 (ต่อ) จังหวัด/ประเทศ ประชากร (คน) กลุ่มตัวอย่าง (คน) ภาคเหนือ เชียงใหม่ 485 30 แพร่ 199 12 เชียงราย 148 9 ล าพูน 112 7 ล าปาง 89 6 รวมภาคเหนือ 1,033 64 ต่างประเทศ ประเทศสหรัฐอเมริกา 42 3 ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี 33 2 เครือรัฐออสเตรเลีย 25 2 ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 12 1 รวมต่างประเทศ 112 8 ขั้นตอนที่ 1.2 เพื่อศึกษาบริบทศูนย์การเรียนรู้ออนไลน์มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ปัญหา ข้อเสนอแนะ และแนวทางการจัดการเรียนรู้ออนไลน์ของผู้สอนและปฏิบัติกรต้นแบบ มีผู้ให้ข้อมูลส าคัญ (Key Informant) 2 กลุ่ม คือ ผู้สอนออนไลน์ และปฏิบัติกรต้นแบบ มีรายละเอียดดังนี้ 1.2.1 ผู้สอนออนไลน์ มีประชากรทั้งหมด 70 คน คัดเลือกแบบเจาะจง จ านวน 5 คน ตาม คุณลักษณะดังนี้คือ 1) เป็นวิทยากรแพทย์วิถีธรรม ที่ได้รับรองจากกรมการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุขมาเกิน 5 ปี 2) มีประสบการณ์ในการท ากสิกรรมไร้สารพิษมากกว่า 5 ปี 3) เป็นแบบอย่างที่ดีในการดูแลสุขภาพด้วยหลักการแพทย์วิถีธรรมในวิถีชีวิตมากกว่า 5 ปี 4) เป็นผู้สอนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองมากกว่า 5 ปี 109 5) เป็นผู้สอนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองในระบบออนไลน์มากกว่า 1 ปี 1.2.2 ปฏิบัติกรต้นแบบ (Best Practice) จ านวน 5 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ปฏิบัติ กรต้นแบบที่มีคุณลักษณะดังนี้คือ 1) เป็นผู้ที่ปฏิบัติธรรมเพื่อลด ละ เลิกความโลภ โกรธ หลงในตนเองอย่างจริงจัง 2) ด ารงชีพด้วยการท ากสิกรรมไร้สารพิษตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมากกว่า 20 ปี 3) พัฒนาองค์ความรู้กสิกรรมไร้สารพิษและถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้อื่นทางผ่านระบบออนฟาร์มหรือ/และระบบออนไลน์อยู่เสมอ 4) มีสมาชิกเครือข่าย 5) สามารถใช้เทคโนโลยีในการสื่อสารออนไลน์ได้ ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนาโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง เป็นขั้นตอนที่วิจัยตามวัตถุประสงค์ที่ 3 เพื่อพัฒนาโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ผู้ให้ข้อมูลส าคัญ (Key Informant) ในขั้นตอนนี้ คือ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านต่างๆ รวมจ านวน 25 คน แบ่งเป็น 4 กลุ่ม โดยคัดเลือกแบบเจาะจงที่มีคุณลักษณะดังนี้คือ 2.1 เจ้าหน้าที่มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย จ านวน 10 คน คัดเลือกจาก คณะกรรมการฝ่ายการจัดฝึกอบรมกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ทั้งแบบออฟไลน์และออนไลน์ และนักวิชาการของมูลนิธิฯ 2.2 ปฏิบัติกรต้นแบบ (Best Practice) จ านวน 5 คน คัดเลือกผู้ที่มีคุณสมบัติดังนี้คือ 2.2.1 เป็นผู้ที่ปฏิบัติธรรมเพื่อลด ละ เลิกความโลภ โกรธ หลงในตนเองอย่าง จริงจัง 2.2.2 ด ารงชีพด้วยการท ากสิกรรมไร้สารพิษตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มากกว่า 20 ปี 2.2.3 พัฒนาองค์ความรู้กสิกรรมไร้สารพิษและถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้อื่น ทางผ่านระบบออนฟาร์มหรือ/และระบบออนไลน์อยู่เสมอ 110 2.2.4 สามารถใช้เทคโนโลยีในการสื่อสารออนไลน์ได้ 2.3 ผู้สอนออนไลน์ กลุ่มที่เป็นผู้ออกแบบการจัดการอบรมในระบบออนไลน์ จ านวน 5 คน คัดเลือกผู้ที่มีคุณลักษณะดังนี้คือ 2.3.1 เป็นวิทยากรแพทย์วิถีธรรม ที่ได้รับรองจากกรมการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุขมาเกิน 5 ปี 2.3.2 มีประสบการณ์ในการท ากสิกรรมไร้สารพิษมากกว่า 5 ปี 2.3.3 เป็นแบบอย่างที่ดีในการดูแลสุขภาพด้วยหลักการแพทย์วิถีธรรมในวิถีชีวิต มากกว่า 5 ปี 2.3.4 เป็นผู้สอนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองมากกว่า 5 ปี 2.3.5 เป็นผู้สอนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองในระบบออนไลน์มากกว่า 1 ปี 2.4 ผู้เรียนออนไลน์ ที่เป็นผู้น ากลุ่ม จ านวน 5 คน คัดเลือกผู้ที่มีคุณลักษณะดังนี้คือ 2.4.1 เคยผ่านการอบรมกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองทั้งระบบออฟไลน์และออนไลน์ 2.4.2 ท ากสิกรรมไร้สารพิษต่อเนื่อง 6 เดือนขึ้นไป 2.4.3 ดูแลสุขภาพตนเองด้วยหลักการแพทย์วิถีธรรมต่อเนื่อง 6 เดือนขึ้นไป สามารถลดค่าใช้จ่ายด้านต่างๆ ได้ และมีทิศทางในการลด ละ เลิกความโลภ โกรธ หลงของตนเองลงได้จริง 2.4.4 เข้าร่วมกิจกรรมกับเครือข่ายแพทย์วิถีธรรมทางออฟไลน์และออนไลน์อยู่เสมอ 2.4.5 น าประสบการณ์ตนเองไปถ่ายทอดให้กับผู้อื่นอยู่เสมอ ขั้นตอนที่ 3 การทดสอบและประเมินโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง เป็นขั้นตอนที่วิจัยตามวัตถุประสงค์ที่ 4 เพื่อทดสอบและประเมินโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง โดยแยกเป็น 2 ขั้นตอนย่อย ได้แก่ การทดสอบโมเดล และการประเมินโมเดล รายละเอียดดังนี้ 3.1 การทดสอบโมเดล มีกลุ่มตัวอย่างของกลุ่มผู้เข้าร่วมทดสอบโมเดล คือ ประชาชน ไทยที่สมัครใจเข้าร่วมการทดสอบโมเดล โดยเลือกเฉพาะผู้ที่ไม่เคยเข้ารับการอบรมด้านกสิกรรมไร้สารพิษมาก่อน จ านวน 50 คน ใช้เกณฑ์ในการคัดเข้าและเกณฑ์ในการคัดออก มีรายละเอียดดังนี้คือ 111 3.1.1 เกณฑ์ในการคัดเข้า คือ 1) อายุ 20 ปีขึ้นไป 2) มีอาชีพที่หลากหลาย 3) เป็นผู้ที่ยังไม่เคยเข้าร่วมเรียนรู้ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองมาก่อน 4) สมัครใจเข้าร่วมการทดสอบใช้โมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ใน ระบบออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองมาก่อน 5) สามารถเข้าร่วมการอบรมในระบบ zoom ได้ตลอดระยะเวลา ทดสอบ 3.1.2 เกณฑ์ในการคัดออก คือ 1) ไม่สามารถร่วมกิจกรรมได้ตลอดโครงการวิจัย 2) ไม่สมัครใจร่วมโครงการวิจัยต่อไป 3.2 การประเมินโมเดล ผู้เชี่ยวชาญในการประเมินโมเดลรวมจ านวน 30 คน ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญที่อยู่ในสาขาอาชีพต่างๆ ได้แก่ นักพัฒนาชุมชน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่ส่งเสริมเกษตรอินทรีย์ เจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมไร้สารพิษ สมาชิกสภาสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนต าบล เจ้าหน้าที่สหประชาชาติแห่งประเทศไทย ปราชญ์ชาวบ้าน นักสื่อสารมวลชน เจ้าหน้าที่ส านักพิมพ์ พนักงานธนาคาร นักบวช ปฏิบัติกรต้นแบบด้านกสิกรรมไร้สารพิษ สรุปกรอบการด าเนินการวิจัยในขั้นตอนต่างๆ ดังภาพที่ 3.1 112 ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษ สู่การพึ่งพาตนเอง 1.1 สภาพพื้นฐานทั่วไป ได้แก่ สภาพส่วนบุคคล เศรษฐกิจ สังคม การรับรู้ข้อมูล การได้รับการส่งเสริม ความต้องการการส่งเสริม ความรู้ ความคิดเห็น แรงจูงใจ การปฏิบัติ และการพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง1.2 บริบทศูนย์การเรียนรู้ออนไลน์มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ปัญหา ข้อเสนอแนะ และแนวทางการจัดการเรียนรู้ออนไลน์ของผู้สอนและปฏิบัติกรต้นแบบ ขั้นตอน ข้อ 1.1 ส ารวจ โดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ ผู้เรียนออนไลน์ - ประชากร 6,414 คน - กลุ่มตัวอย่าง 400 คน ข้อ 1.2 สัมภาษณ์เชิงลึก โดยใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลส าคัญ 10 คน - ผู้สอนออนไลน์ 5 คน - ปฏิบัติกรต้นแบบ 5 คน วิธีการ ขั้นตอนที่ 3 การทดสอบโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนาโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งพาตนเอง สนทนากลุ่ม โดยใช้ประเด็นสนทนากลุ่ม ผู้เรียนทดสอบโมเดล รับสมัครใหม่ 50 คน 1. จัดการเรียนรู้ออนไลน์ตามโมเดลฯ 2. เปรียบเทียบความรู้ สภาวะร่างกาย และสภาวะจิตใจก่อนและหลังเข้าร่วมทดสอบโมเดล ประเมินโมเดลโดยใช้แบบประเมิน ผู้ประเมินโมเดล 30 คน ประกอบด้วย - ผู้เชี่ยวชาญด้านการส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร - ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษา - ผู้เชี่ยวชาญจากสาขาอาชีพต่าง ๆ ผู้ทรงคุณวุฒิ 25 คน ประกอบด้วย ผู้บริหาร ผู้สอนออนไลน์ ผู้เรียนที่เป็นผู้น ากลุ่ม ปฏิบัติกรต้นแบบ ขั้นตอนที่ 4 การประเมินโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งพาตนเอง ภาพที่ 3.1 กรอบการด าเนินงานวิจัย ประชากร/กลุ่มตัวอย่าง 112 113 2. เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย 2.1 ชนิดของเครื่องมือ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยนี้ได้แก่ แบบสอบถามออนไลน์ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และประเด็นการสนทนากลุ่ม 2.2 ลักษณะของเครื่องมือ ในแต่ละขั้นตอนของการวิจัยจะใช้เครื่องมือที่มีชนิดและลักษณะที่แตกต่างกันดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษำสภำพกำรส่งเสริมกำรเรียนรู้ออนไลน์ด้ำนกสิกรรมไร้สำรพิษสู่กำรพึ่งตนเอง ขั้นตอนที่ 1.1 เป็นเครื่องมือที่ใช้ในกำรเก็บข้อมูลตำมวัตถุประสงค์ที่ 1 คือ แบบสอบถามออนไลน์ (Online Questionnaire) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ใช้ศึกษาสภาพพื้นฐานทั่วไป การรับรู้ข้อมูล การได้รับการส่งเสริม ความต้องการการส่งเสริม ความรู้ ความคิดเห็น แรงจูงใจ การปฏิบัติ และการพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 สภาพพื้นฐานทั่วไป ได้แก่ สภาพส่วนบุคคล สภาพเศรษฐกิจ และสภาพสังคมของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ตอนที่ 2 การรับรู้ข้อมูล การได้รับการส่งเสริม และความต้องการการส่งเสริมของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ตอนที่ 3 ความรู้ ความคิดเห็น แรงจูงใจ การปฏิบัติ และการพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ตอนที่ 4 ปัญหาและข้อเสนอแนะของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ตอนที่ 1 สภาพพื้นฐานทั่วไปของผู้เรียนด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ประกอบด้วย 1) สภาพส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา สถานภาพสมรส สมาชิกในครัวเรือน ระยะเวลาท ากสิกรรมไร้สารพิษ ประสบการณ์การท าเกษตรเคมี จ านวนพื้นที่ท ากสิกรรมไร้สารพิษ และเป้าหมายการท ากสิกรรมไร้สารพิษ 2) สภาพเศรษฐกิจ ได้แก่ อาชีพ จ านวนแรงงานในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ จ านวนเงินทุนในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ รายได้จากกสิกรรมไร้สารพิษ รายได้นอกจากการท ากสิกรรมไร้สารพิษ รายจ่ายในท ากสิกรรมไร้สารพิษ และแหล่งทุนในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ 3) สภาพสังคม ได้แก่ การเป็นอาสาสมัครและผู้น าชุมชน (ต าแหน่งทางสังคม) การเป็นสมาชิกกลุ่ม/องค์กรการเกษตร ความเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ก่อนและหลังการ 114 เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง และระดับความคิดเห็นต่อสภาพสุขภาพโดยรวมก่อนและหลังการเรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ตอนที่ 2 การรับรู้ข้อมูล การได้รับการส่งเสริม และความต้องการการส่งเสริมของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ได้แก่ ช่องทางการรับข้อมูลการอบรมออนไลน์ จ านวนครั้งที่เคยอบรม Online จ านวนครั้งที่เคยอบรม Onsite ความรู้ด้านกสิกรรมไร้สารพิษก่อนมาอบรม การได้รับการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ และความต้องการการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง แบ่งเป็น 5 ระดับการได้ระดับการได้รับการส่งเสริม และ 5 ระดับความต้องการการส่งเสริม ดังนี้ 1 หมายถึง ได้รับการส่งเสริม/ความต้องการการส่งเสริมน้อยที่สุด 2 หมายถึง ได้รับการส่งเสริม/ความต้องการการส่งเสริมน้อย 3 หมายถึง ได้รับการส่งเสริม/ความต้องการการส่งเสริมปานกลาง 4 หมายถึง ได้รับการส่งเสริม/ความต้องการการส่งเสริมมาก 5 หมายถึง ได้รับการส่งเสริม/ความต้องการการส่งเสริมมากที่สุด ตอนที่ 3 ความรู้ ความคิดเห็น แรงจูงใจ การปฏิบัติ และการพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ประกอบด้วย ตอนที่ 3.1 ความรู้ของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ได้แก่ หลักการท ากสิกรรมไร้สารพิษให้ประสบความส าเร็จ 3 มิติ คือ 1) มิติการเพาะปลูก 2) มิติการด าเนินชีวิตที่พอเพียงเรียบง่ายและมีศีล 3) มิติการสร้างเครือข่ายกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง แบ่งความรู้เป็น 2 ลักษณะ ดังนี้ คือ ถูก และผิด 1 หมายถึง ถูก 0 หมายถึง ผิด ตอนที่ 3.2 ความคิดเห็นของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ได้แก่ ความคิดเห็นต่อการเรียนรู้ออนไลน์ และความคิดเห็นต่อการท ากสิกรรมไร้สารพิษ แบ่งเป็น 5 ระดับความคิดเห็น ดังนี้ 1 หมายถึง เห็นด้วยน้อยที่สุด 2 หมายถึง เห็นด้วยน้อย 3 หมายถึง เห็นด้วยปานกลาง 4 หมายถึง เห็นด้วยมาก 5 หมายถึง เห็นด้วยมากที่สุด 115 ตอนที่ 3.3 แรงจูงใจของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ได้แก่ แรงจูงใจภายใน และแรงจูงใจภายนอก แบ่งแรงจูงใจออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 1 หมายถึง แรงจูงใจระดับน้อยที่สุด 2 หมายถึง แรงจูงใจระดับน้อย 3 หมายถึง แรงจูงใจระดับปานกลาง 4 หมายถึง แรงจูงใจระดับมาก 5 หมายถึง แรงจูงใจระดับมากที่สุด ตอนที่ 3.4 การปฏิบัติของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองได้แก่ การปฏิบัติด้านการเพาะปลูก ด้านการด าเนินชีวิตที่พอเพียงเรียบง่ายและมีศีล และด้านเครือข่ายกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง แบ่งการปฏิบัติออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 1 หมายถึง ปฏิบัติระดับน้อยที่สุด 2 หมายถึง ปฏิบัติระดับน้อย 3 หมายถึง ปฏิบัติระดับปานกลาง 4 หมายถึง ปฏิบัติระดับมาก 5 หมายถึง ปฏิบัติระดับมากที่สุด ตอนที่ 3.5 การพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองได้แก่ การพึ่งตนเองด้านเทคโนโลยี ด้านเศรษฐกิจ ด้านทรัพยากร ด้านจิตใจ และด้านสังคมวัฒนธรรม แบ่งการพึ่งตนเองออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 1 หมายถึง พึ่งตนเองระดับน้อยที่สุด 2 หมายถึง พึ่งตนเองระดับน้อย 3 หมายถึง พึ่งตนเองระดับปานกลาง 4 หมายถึง พึ่งตนเองระดับมาก 5 หมายถึง พึ่งตนเองระดับมากที่สุด ตอนที่ 4 ปัญหำและข้อเสนอแนะของผู้เรียนออนไลน์ด้ำนกสิกรรมไร้สำรพิษสู่กำรพึ่งตนเอง ตอนที่ 4.1 ปัญหาในการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองได้แก่ ผู้สอนและผู้เรียน เนื้อหาและสื่อการเรียน การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ออนไลน์ การแนะน าและช่วยเหลือผู้เรียน การสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ทางการเรียน การวัดและประเมินผล และการสนับสนุนและการส่งเสริมการเรียนรู้ แบ่งความคิดเห็นต่อปัญหาออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 116 1 หมายถึง เห็นด้วยน้อยที่สุด 2 หมายถึง เห็นด้วยน้อย 3 หมายถึง เห็นด้วยปานกลาง 4 หมายถึง เห็นด้วยมาก 5 หมายถึง เห็นด้วยมากที่สุด ตอนที่ 4.2 ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมเรียนรู้ออนไลน์ด้านท ากสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง ได้แก่ ผู้สอนและผู้เรียน เนื้อหาและสื่อการเรียน การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ออนไลน์ การแนะน าและช่วยเหลือผู้เรียน การสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ทางการเรียน การวัดและประเมินผล และการสนับสนุนและการส่งเสริมการเรียนรู้ แบ่งระดับความคิดเห็นต่อข้อเสนอแนะออกเป็น 5 ระดับ ดังนี้ 1 หมายถึง เห็นด้วยน้อยที่สุด 2 หมายถึง เห็นด้วยน้อย 3 หมายถึง เห็นด้วยปานกลาง 4 หมายถึง เห็นด้วยมาก 5 หมายถึง เห็นด้วยมากที่สุด ขั้นตอนที่ 1.2 เป็นเครื่องมือที่ใช้ในกำรเก็บข้อมูลตำมวัตถุประสงค์ที่ 2 เพื่อศึกษาบริบทศูนย์การเรียนรู้ออนไลน์มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ปัญหา ข้อเสนอแนะ และแนวทางการจัดการเรียนรู้ออนไลน์ของผู้สอนและปฏิบัติกรต้นแบบ มีดังนี้ 1.2.1 แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ส าหรับผู้สอนออนไลน์ เพื่อศึกษาข้อมูลเชิง ลึกจากผู้สอนออนไลน์ในเรื่องที่ต้องการค้นคว้าเฉพาะ ได้แก่ สภาพส่วนบุคคล แนวปฏิบัติในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ แนวทางในการสอนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษ ปัญหาและข้อเสนอแนะในการสอนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษ 1.2.2 แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ส าหรับปฏิบัติกรต้นแบบ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ส าหรับปฏิบัติกรต้นแบบ ได้แก่ สภาพส่วนบุคคล แรงจูงใจในการเป็นกสิกรผู้ท ากสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง แนวปฏิบัติในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ ปัจจัยส าเร็จในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ การถ่ายทอดความรู้ ปัญหาและข้อเสนอแนะในการท ากสิกรรมไร้สารพิษ 2.3 วิธีการสร้างเครื่องมือ ผู้วิจัยได้ด าเนินการสร้างเครื่องมือวิจัยตามขั้นตอน ดังนี้ คือ โดยผู้วิจัยได้ทบทวนเอกสาร ทฤษฎีทางการส่งเสริมการเกษตร ทฤษฎีการเรียนรู้ แนวคิดการเรียนรู้แบบออนไลน์ แนวคิดกสิกรรมไร้สารพิษ แนวคิดการพึ่งตนเอง บริบทมูนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 117 แนวคิดการพัฒนาโมเดล และผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องแล้วน ามาสร้างเป็นแบบสอบถามออนไลน์เรื่องโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง 2.4 การตรวจสอบความตรง (Content validity) ของเครื่องมือ การตรวจสอบความตรง (Content validity) ของเครื่องมือการวิจัย เพื่อให้ตรงกับเนื้อหาของการศึกษา โดยมีขั้นตอนดังนี้ 2.4.1 น าเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ ผู้วิจัยน าแบบสอบถามที่สร้างเสร็จแล้วเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญ จ านวน 5 คน พิจารณาลงความเห็นและให้คะแนน ผู้วิจัยน าความเห็นมาหาค่าดัชนีความสอดคล้อง (Index of item objective congruence: IOC) ระหว่างข้อค าถามกับเนื้อหาในประเด็นที่ต้องการวิจัย โดยมีหลักเกณฑ์ในการให้คะแนน ดังนี้ (บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธิ์, 2553, น. 330) +1 = แน่ใจว่าสอดคล้องกับเนื้อหาและวัตถุประสงค์ของการวิจัย 0 = ไม่แน่ใจว่าสอดคล้องกับเนื้อหาและวัตถุประสงค์ของการวิจัย -1 = แน่ใจว่าไม่สอดคล้องกับเนื้อหาและวัตถุประสงค์ของการวิจัย 2.4.2 การค านวณค่า IOC น าผลการตัดสินของผู้เชี่ยวชาญไปค านวณหาสัมประสิทธิ์ความสอดคล้องด้วยสูตร IOC ทุกข้อค าถามที่มีค่า IOC ไม่น้อยกว่า 0.5 (วนิดา วาดีเจริญ รังสรรค์ เลิศในสัตย์ และคณะ, 2560, น. 252) และมีค่า IOC รวม = 0.947 เครื่องมือในการวิจัยนี้จึงมีความเที่ยงตรงที่จะสามารถน าไปเก็บข้อมูลได้ 2.5 การทดสอบความเที่ยง (Reliability) ของเครื่องมือ หลังจากแบบสอบถามผ่านการตรวจสอบ ปรับปรุงแก้ไขตามค าแนะน าของผู้เชี่ยวชาญและอาจารย์ที่ปรึกษาดุษฎีนิพนธ์แล้ว น าแบบสอบถามที่ได้ไปทดลองใช้ (Try Out) กับกลุ่มประชากรที่ไม่ใช่เป็นกลุ่มตัวอย่างในการศึกษา จ านวน 30 ราย น าข้อมูลที่ได้จากการทดลองใช้เครื่องมือได้น ามาวิเคราะห์หาค่าความเที่ยง (Reliability) โดยตอนที่ 1 และตอนที่ 3 - ตอนที่ 6 ใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟา (α- Coefficient) ตามวิธีของครอนบาค (Cronbach, 1970, น. 161) ซึ่งค่าความเที่ยง = 0.80 ขึ้นไปถือว่าน าไปใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลได้ (ธีรวุฒิ เอกะกุล, 2555, น. 157) ส่วนตอนที่ 2 การตรวจให้คะแนนแบบตอบถูกให้ 1 คะแนน และตอบผิดให้ 0 คะแนน คัดเลือกข้อค าถามที่มีความยากง่าย (Mean) ระหว่าง 0.2-0.8 และมีอ านาจจ าแนก (Corrected Item-Total Correlation) ตั้งแต่ 0.2 ขึ้นไป ซึ่งเป็นข้อที่มีความยากง่ายและอ านาจจ าแนกใช้ได้ (วิชาญ เพชรมณี และขจรศักดิ์ พงศ์ธนา, 2557, น.2 -3) น าไปหาความเที่ยงแบบคงที่ภายใน (Internal Consistency) ด้วยสูตร Kuder-Richardson 20 (KR-20) รายละเอียดดังนี้ ตอนที่ 1 สภาพการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ มีค่า Cronbachs’ alpha = 0.948 ตอนที่ 2 ความรู้ของผู้เรียนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง มีค่า KR-20 = 0.828 118 ตอนที่ 3 ความคิดเห็นของผู้เรียนกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง มีค่า Cronbachs’ alpha = 0.969 ตอนที่ 4 แรงจูงใจ มีค่า Cronbachs’ alpha = 0.853 ตอนที่ 5 การปฏิบัติของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง มีค่า Cronbachs’ alpha = 0 .928 ตอนที่ 6 การพึ่งตนเองของผู้เรียนออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษ มีค่า Cronbachs’ alpha = 0.950 สรุปค่า Cronbachs’ alpha รวมทั้งฉบับ = 0.969 ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนาโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง เครื่องมือที่ใช้ในขั้นตอนนี้ตามวัตถุประสงค์ที่ 3 เพื่อพัฒนาโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองคือ การสนทนากลุ่ม เป็นการสนทนากับเจ้าหน้าที่มูลนิธิแพทย์วิถีธรรม ผู้สอนออนไลน์ ผู้เรียนออนไลน์ที่เป็นผู้น ากลุ่ม ปฏิบัติกรต้นแบบ และผู้ทรงคุณวุฒิ จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเรียนรู้กสิกรรมไร้สารพิษเพื่อสู่การพึ่งตนเอง เพื่อวิพากษ์โมเดลฯ ก่อนน าไปทดสอบในพื้นที่จริง ขั้นตอนที่ 3 การทดสอบโมเดลและประเมินโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง เครื่องมือที่ใช้ตามวัตถุประสงค์ที่ 4 เพื่อทดสอบและประเมินโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง แยกเป็น 2 ชนิดดังนี้คือ 3.1 การทดสอบโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรมไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเองเครื่องมือที่ใช้คือ 3.1.1 การจัดการเรียนรู้ตามโมเดลการส่งเสริมการเรียนรู้ออนไลน์ด้านกสิกรรม ไร้สารพิษสู่การพึ่งตนเอง เครื่องมือที่ใช้คือ 3.1.2 แบบสอบถามออนไลน์ (Online Questionnaire) แ