09. บทที่ 3 ระเบียบวิธีวิจัย อ.ปรับให้แล้ว_240461.docx

งการวิจัย วิธีดำเนินการวิจัย รูปแบบการวิจัย การศึกษาครั้งนี้ เป็น การวิจัยกึ่งทดลอง ( Quasi - Experimental Research ) แบบกลุ่มเดียว ทดสอบก่อนและหลัง ( Pre test - Post test ) เก็บข้อมูล สัปดาห์ละ 3 ครั้งเป็นเวลา 4 สัปดาห์ รวมเป็นการทดลอง 12 ครั้ง กลุ่ม ตัวอย่าง O 1 X O 2 โดยกำหนดให้ O 1 หมายถึง การเก็บรวบรวมข้อมูลก่อนการทดลอง O 2 หมายถึง การเก็บรวบรวมข้อมูลหลังการทดลอง X หมายถึง การพอกด้วยสมุนไพรฤทธิ์เย็น (ครั้งที่ 1 - 12 แทนด้วย X 1 - X 12 ) แผนการทดลอง X 1 X 2 X 3 X 4 X 5 X 6 X 7 X 8 X 9 X 10 X 11 X 12 กลุ่ม ตัวอย่าง O 1 O 2 สัปดาห์ที่ 1 2 3 4 ขั้นตอนการวิจัย 1 . ขอพิจารณาและอนุมัติจากคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์ 2 . คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามคุณสมบัติของโครงการ 3 . ทำข้อตกลงกับผู้ร่วมวิจัยในการเลือกวัน เวลา นัดหมายทำการทดลองพอกสมุนไพร สัปดาห์ละ 3 ครั้ง จำนวน 4 สัปดาห์ โดยกำหนดวันพอกสมุนไพรทุกวัน ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ ในรอบสัปดาห์ 4 สัปดาห์ 4 . นัดหมายกลุ่มตัวอย่างมารับการวัดและประเมินอาการปวดเข่าก่อนที่จะทำการพอกสมุนไพรฤทธิ์เย็นบันทึกผลการการประเมินแนะนำสมุนไพรฤทธิ์เย็นซึ่งมีในท้องถิ่นและขอความร่วมมือร่วมกันจัดหา (ถ้ามี) ส่วนผู้วิจัยและทีมงานจัดเตรียมหาแหล่งสมุนไพรและวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นอื่น ๆ 5 . เตรียมแบบประเมินอาการปวดเข่า วัดผลหลังการพอกสมุนไพร บันทึกผลการพอกทุกครั้งตลอด 4 สัปดาห์ 6 . วิเคราะห์ และสรุปผลการวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 1 . เครื่องมือที่ใช้ในการคัดกรองกลุ่ม ประกอบไปด้วยเกณฑ์การคัดเลือกผู้เข้าร่วมโครงการ ( Inclusion C riteria ) และคัดออกจากโครงการตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในเบื้องต้นดังกล่าวแล้วเช่น อายุ 60 - 79 ปี มีอาการปวดเข่ า และไม่เป็นโรคร้ายแรงหนัก หรือ การคัดออกเพราะไม่สามารถสื่อสารกันเป็นที่เข้าใจได้ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบไปด้วย 2 . 1 แบบสัมภาษณ์ผู้สูงอายุ ประกอบไปด้วย 3 ส่วน ดังนี้ 2.1.1 ส่วนที่ 1 แบบสอบถาม ข้อมูลทั่วไปได้แก่ ชื่อ สกุล เพศ อายุ วันเดือนปีเกิด เชื้อชาติ สัญชาติ สถานภาพ ศาสนา ระดับการศึกษา ที่อยู่ปัจจุบัน อาชีพ โรคประจำตัว ประวัติอาการปวดเข่าและระยะเวลาที่เป็น ประวัติการรักษาและประวัติการใช้ยาต่าง ๆ ทั้งทางเลือกและแผนปัจจุบัน เป็นข้อคำถามให้เลือกตอบคำตอบที่ตรงกับอาการของตัวเองมากที่สุด ข้อมูลที่ได้จะเป็นประโยชน์ต่อการประเมินค่าเฉลี่ยสุขภาพข้อเข่าของผู้สูงอายุในเบื้องต้นและอาจจะมีการปรับสภาพการทดลองให้เหมาะสมกับเหตุปัจจัยก็ได้ 1 . 2 ส่วนที่ 2 แบบประเมินอาการปวดเข่าที่วัดก่อนและหลังการพอกสมุนไพรตลอดจน สมุดบันทึก กล้องถ่ายรูป แบบบันทึกการวิจัย แบบประเมินความรุนแรงของอาการปวดเข่าของผู้สูงอายุ ผู้วิจัยได้ทำการดัดแปลงมาจากแบบประเมินระดับความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อมหรือ Oxford Knee Score เพื่อให้เหมาะสมแก่สภาพของการทดลองที่เปิดโอกาสให้กลุ่มผู้ปวดเข่าทุกคนได้มีโอกาสได้ทดลองทำการพอกเข่าด้วยตัวเอง ผู้วิจัยได้ทำการดัดแปลงโดยการปรับเปลี่ยนคำว่า “ข้อเข่าเสื่อม” ให้เ ป็นคำว่า“อาการปวดเข่า” ธรรมดา แบบประเมินระดับความรุนแรงของอาการปวดเข่า ใช้แบบสอบถามที่ดัดแปลงจาก Oxford Knee Score ประกอบด้วยคำถามที่เกี่ยวข้องกับอาการปวดของข้อเข่า 12 ข้อ คะแนนเต็ม 48 คะแนน โดยเก็บคะแนนก่อนการรักษา มีเกณฑ์การแปลความหมายของระดับคะแนน คลีเมนต์ ( Clement et al . 2014 : 1933 - 1939 ) ดังนี้ ตารางที่ 1 เกณฑ์การแปลความหมายของระดับคะแนนของแบบสอบถามที่ดัดแปลงจาก แบบสอบถาม Oxford Knee Score คะแนน ผลการประเมิน ข้อบ่งชี้ 0 - 19 มีอาการปวดรุนแรง ควรรีบรับการรักษาจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ 20 - 29 มีอาการปวดเข่าปานกลาง ควรปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูกและข้อเพื่อเอ็กซเรย์ข้อเข่า 30 - 39 เริ่มมีอาการปวดข้อเข่า ควรได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ กระดูกและข้ออย่างเหมาะสม 40 - 48 ไม่พบอาการผิดปกติ ควรตรวจร่างกายเป็นประจำทุกปี 2 . 2 แบบการประเมินชุด Oxford Knee Score นี้จะถูกใช้ก่อนการทดลองเพียงครั้งเดียว เพื่อจำแนกกลุ่มอาการปวดเข่าตามลำดับเกณฑ์ที่ระบุจากคะแนน 0 - 48 คะแนน เพื่อทำการ จำแนกกลุ่มที่มีอาการปวดเข่ามากน้อยแตกต่างกัน ซึ่งจะมีขึ้นประมาณ 4 กลุ่ม คือ ( 1 ) กลุ่มอาการปวด รุนแรง ( 2 ) กลุ่มที่มีอาการปวดปานกลาง ( 3 ) กลุ่มที่มีอาการปวดไม่มากพอทนได้เพื่อจัดกระบวนการทดลองวิจัย ที่เหมาะสมต่อไป ( 4 ) กลุ่มที่มีอาการปวดแต่ไม่ผิดปกติ ไม่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม 2 . 3 แบบสอบถาม Modifide WOMAC ( Westerm Ontario and MacMaster Univ ersities Osteaoar T hristis Index ) ซึ่งมีข้อคำถาม 23 ข้อ ได้มีการนำมาใช้อย่างแพร่หลายทางคลีนิคและ มีการนำมาใช้ในงานวิจัยต่าง ๆ ฉบับภาษาไทย เป็นมาตราส่วนเปรียบเทียบประเมินค่าด้วยสายตา ( Visual Analog S acales ) เชิงเส้นตรงมีความยาว 10 เซนติเมตร แสดงถึงการรับรู้ของอาการปวดและอาการ แสดงของโรคข้อเข่าเสื่อม (ทัศน์วรรณ สังฆรักษ์. 2552 : 54 ) สำหรับแบบสอบถามชุดนี้ ผู้วิจัยจะใช้ในการวัดผลและประเมินผลก่อนการทดลอง 1 ครั้ง และเมื่อเริ่มการทดลองก็จะมีการใช้แบบสอบถามชุดนี้วัดระดับความปวดเข่าก่อนเสมอ แล้ววัดหลังการพอกเสร็จทุกครั้งเพื่อดูความแตกต่างในแต่ละครั้งเพื่อเก็บบันทึกข้อมูลอย่างต่อเนื่องทุกครั้ง แบบสอบถาม Modifide WOMAC ที่นำมาใช้กับการทดลองวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยใช้เป็นแนวโดยการปรับเปลี่ย นคำว่า “อาการของโรคข้อเข่าเสื่อม ” มาเป็น “อาการปวดเข่า”ตามวัตถุประสงค์ของการวิจัยในครั้งนี้คือการวัดผลอาการปวดเข่า ประกอบด้วยข้อคำถาม 3 ชุด ดังนี้ 1. แบบประเมินอาการเจ็บปวดข้อเข่า มีคำถาม 6 ข้อ แบบประเมินอาการข้อเข่าติดแข็งหรือข้อเข่าฝืด มีคำถาม 2 ข้อ แบบประเมินความสามารถในการทำหน้าที่และการเคลื่อนไหวข้อเข่าในอิริยาบถ ต่าง ๆ มีคำถาม 15 ข้อ โดยให้ผู้สูงอายุประเมินด้วยตนเองว่าความรู้สึกเกี่ยวกับอาการนั้นๆตรงกับช่วงใดของเส้นตรงซึ่งเส้นตรงมีช่วงคะแนน 0-10 และไม่ว่าจะชี้ลงบนตำแหน่งใด จะไม่มีตำแหน่งที่ผิดหรือถูกเพราะเป็นความรู้สึกของแต่ละคนต่ออาการของตนในข้อนั้นๆ ดังนั้นผู้ร่วมโครงการทุกคนจึงต้อง ชี้ตำแหน่งที่ตรงกับความรู ้ สึกของตนเองมากที่สุดการตอบแบบสัมภาษณ์ ให้ทำเครื่องหมายกากบาท (×) ลงบนเส้นตรง ณ ตำแหน่งที่ตนเองรู้สึกถึงอาการที่เป็นอยู่ในเวลานั้นมากที่สุด ทางด้านซ้ายสุดของเส้นตรง หมายถึง ไม่มีอาการตามข้อนั้นเลย ส่วน ทางด้านขวาสุดของเส้นตรง หมายถึง มีอาการตามข้อคำถามนั้นมากที่สุด 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ไม่รู้สึกปวด ปวดน้อย ๆ รู้สึกปวดปานกลาง ปวดมาก รู้สึกปวดมากที่สุด (พอทนได้) (ทนได้ยาก) การแปลผล 0 = ไม่ปวดเลย 1 - 3 = ปวดน้อย 4 - 6 = ปวดปานกลาง 7 - 9 = ปวดมาก 10 = ปวดมากที่สุด แบบสอบถามชุดนี้จะใช้วัดผลตั้งแต่ต้นจนจบกระบวนการทดลองการวิจัย โดยการวัดผลก่อนการทดลอง หนึ่งครั้งเพื่อเป็นตัวตั้งต้นที่จะเปรียบเทียบผลของการพอกสมุนไพรครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 และครั้งที่ 4 ตามลำดับ จึงจะนำไปสู่การประเมินการทดลองจนจบกระบวนการ และจะเป็นข้อมูลสำคัญที่จะถูกนำมาวิเคราะห์วิจัยสรุปเป็นผลการวิจัยอย่างแท้จริง 3 . เครื่องมือที่ใช้ในการ พอกสมุนไพร ได้แก่เครื่องมือและอุปกรณ์ต่างๆที่นำมาใช้เพื่อการศึกษาวิจัยในครั้งนี้รวมทั้งสมุนไพรต่างๆ วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการวิจัย 1. ก ะ ละมังสำหรับล้างสมุนไพร 3 ใบ 2 . ตะกร้าพรุนพลาสติกใส่สมุนไพร 3 อัน 3 . ก ะ ละมังหรือหม้อขนาดกลาง 1 ใบ 4 . เครื่องชั่งกิโล 1 อัน 5 . เครื่องบดสมุนไพรหรือเครื่องปั่น 1 เครื่อง 6 . เขียงรองหั่นสมุนไพร 3 อัน 7 . มีดอีโต้สำหรับตัด 1 เล่ม 8 . มี ดบางสำหรับหั่น 4 เล่ม 9 . ทัพพีขนาดกลาง 2 อัน 10 . ครกหิน 1 ชุด 11 . ผ้าพันหัวเข่าขนาด 10 X 25 นิ้ว สมุนไพรที่ใช้ในการพอกเข่าในครั้งนี้ มีอยู่ 6 ชนิด ประกอบด้วย 1 . สมุนไพรสด 4 ชนิด ได้แก่ 1.1 ย่านางสด 2 กิโลกรัม 1 . 2 ว่านกาบหอยสด 1 กิโลกรัม 1 . 3 เบญจรงค์ 1 กิโลกรัม 1 . 4 ต้นกล้วยสด 2 กิโลกรัม 2 . สมุนไพรแห้ง 2 ชนิด 2 . 1 ผงถ่าน 1 กิโลกรัม 2 . 2 ดินสอพอง 10 กิโลกรัม จำนวนสมุนไพรที่จะใช้พอกเข่าในการทดลองครั้งนี้ จะทำการพอกสมุนไพรที่เข่าสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ๆ ละ 14 กิโลกรัม รวม 4 สัปดาห์ รวมเป็นพอกสมุนไพร ทั้งสิ้น 12 ครั้งรวมเป็นสมุนไพรทั้งหมด 168 กิโลกรัม วิธีการเตรียมตำรับสมุนไพรฤทธิ์เย็นพอกเข่า 1. เก็บสมุนไพรสดทั้ง 4 ชนิดมาตามจำนวนที่ระบุไว้ ล้างด้วยน้ำสะอาด 2 น้ำวางใส่ตะกร้าพลาสติกพรุนระบายน้ำได้ หั่นทุกอย่างเป็นชิ้นเล็กแล้วจึงใช้เครื่องบดสมุนไพรสดหรือเครื่องปั่นสมุนไพร ปั่นอย่างหยาบกะใช้ทั้งหมดไม่แยกน้ำหรือกาก บดทุกอย่าง นำดินสอพอง 5 กิโลกรัมผสมผงถ่าน 1 / 2 กิโลกรัม นำสมุนไพรทั้งหมดมาผสมกันตามสัดส่วนที่กำหนดไว้ซึ่งเมื่อรวมกันแล้วจะได้ สมุนไพรที่ผสมกันแล้วประมาณ 14 - 20 กิโลกรัม (รวมกับน้ำหนักของน้ำในการปั่นสมุนไพร วัสดุอุปกรณ์การพอกสมุนไพรฤทธิ์เย็น 1. สมุนไพรที่ผสมแล้ว สำหรับเข่าข้างละ 300 - 500 กรัม (ตามขนาดเข่าเล็กใหญ่) 2. ผ้าพันกันสมุนไพรหลุด คนละ 1 - 2 ผืน (บางคนพอก 1 ข้างบ้าง 2 ข้างบ้าง) สมุนไพรฤทธิ์เย็นที่ใช้พอกในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ย่านาง ว่านกาบหอย อ่อมแซบหรือเบญจรงค์ ต้นกล้วย ดินสอพอง ผงถ่าน ในการพอกครั้งนี้กำหนดให้กลุ่มตัวอย่างใช้สมุนไพรพอกเข่าข้างละ 300 - 500 กรัม ( 3 - 5 ขีด) เพราะส่วนใหญ่จะต้องพอกทั้งสองข้างๆละ 300 - 500 กรัมเป็นเวลา 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมงตามหลักการแพทย์วิถีธรรม (ใจเพชร กล้าจน. 2558 : 335 ) กลุ่มตัวอย่าง 30 คน จะใช้สมุนไพรรวมทั้งสิ้นครั้งละประมาณ 30,000 กรัมหรือ เท่ากับ 30 กิโลกรัมโดยประมาณ ขั้นตอนการพอกสมุนไพรฤทธิ์เย็น 1 . ใช้สเปรย์น้ำสกัดสมุนไพรฤทธิ์เย็นฉีดพ่นบริเวณเข่าข้างที่จะทำการพอกเพื่อความชุ่มชื่นแก่ผิวหนังเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนพอก 2 . ชั่งสมุนไพรให้ได้คนละ 300 - 500 กรัม ( 3 - 5 ขีดตามขนาดของเข่าเล็กและใหญ่) สำหรับเข่า 2 ข้าง และ 300 - 500 กรัม หรือ 3 - 5 ขีดต่อเข่า 1 ข้าง ผู้ที่จะพอก 2 ข้างเพราะปวดเข่า 2 ข้าง พอกข้างเดียวเพราะปวดเข่าข้างเดียว 3 . แจกผ้าชุบน้ำสมุนไพรพันรอบเข่ากันสมุนไพรหลุด สำหรับเข่าข้างละ 1 ผืน 4 . เอาสมุนไพรโปะตรงจุดที่ปวดมากๆอย่างหนาแล้วเอาผ้าชุบน้ำสมุนไพรฤทธิ์เย็นพันไว้กันหลุดเพื่อความสะดวกในการเคลื่อนไหวระหว่างการพอก 5 . พอกไว้ประมาณ 2 ชั่วโมง 6 . ระหว่างการพอก ถ้าสมุนไพรแห้งก็ให้เอาน้ำพรมหรือสเปรย์ฉีดพ่น ในระหว่างที่รอ 2 ชั่วโมงก็สอนองค์ความรู้เรื่องการพอกเข่าและการดูแลสุขภาพแบบ แพทย ์ วิถีธรรมควบคู่ไปด้วยกัน วิธีการพอกสมุนไพรฤทธิ์เย็น 1 . สมุนไพรที่ผสมแล้ว/เข่าข้างละ 300 - 500 กรัม(ตามขนาดของเข่า เล็ก ใหญ่) 2 . ผ้าพันกันสมุนไพรหลุดและให้ชุ่มอยู่นาน พันกันสมุนไพรหลุด คนละ 1 - 2 ผืน ขนาดผ้า 6X20 นิ้ว (บางคนพอก 1 ข้างบ้าง 2 ข้างบ้างตามอาการเข่าที่ปวด) 1687830 80645 ภาพที่ 5 แสดงวิธีพอกเข่าด้วยสมุนไพรฤทธิ์เย็น 3 . วางผ้าใต้เข่าข้างที่ปวดและเอาสมุนไพรบางส่วนวางไว้ใต้เข่า 4 . เอาสมุนไพรที่เหลือ วางโอบรอบเข่าด้านบนให้ทั่ว (ดังภาพ) 5 . ดึงชายผ้าด้านหนึ่งขึ้นมาพันทับและพันอีกข้างหนึ่งปิด ดึงให้แน่น 6 . เอามือทั้งสองบีบเกลี่ยสมุ น ไพรไปให้ทั่วรอบ ๆ เข่า ดึงผ้าให้กระชับแล้วจึงผูกเชือกกั บ ผ้าหลุด ให้เรียบร้อย 2095500 107950 876300 107950 ภาพที่ 6 ลักษณะเข่าที่พอกแล้ว ตำรับยาพอกสมุนไพรฤทธิ์เย็น สมุนไพรฤทธิ์เย็นที่นำมาใช้ในการทดลองครั้งนี้ มีสมุนไพร 6 ชนิด คือ 1 . ดินสอพอง 1 กิโลกรัม 2 . ผงถ่าน 2 ช้อนโต๊ะ 3 . สมุนไพรย่านาง 1 กำ 4 . สมุนไพรว่านกาบหอย 1 กำ 5 . สมุนไพรต้นกล้วยหั่นแล้ว 1 ถ้วยแกง 6 . สมุนไพรเบญจรงค์หรืออ่อมแซบ 1 กำ วิธีทำ สมุนไพรสดทั้งหมดบดหรือปั่นแบบใช้น้ำน้อยเทผ่านกระชอนแยกเนื้อสมุนไพรและน้ำไว้ต่างหาก ส่วนผสมใช้อัตราส่วนดินสอพองผสมผงถ่านแล้ว 1 ส่วน ต่อ สมุนไพรสดบดหรือปั่นแล้ว 1 ส่วนผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน ถ้าส่วนผสมฝืดหนืดเพราะน้ำน้อยก็สามารถเติมน้ำสมุนไพรที่แยกไว้นั่นได้เท่าที่ต้องการ 140970 136525 ภาพที่ 7 สมุนไพรที่ผสมแล้ว แบ่งให้พอกเข่าข้างละ 300 - 500 กรัม 198120 26670 ภาพที่ 8 ผ้าพันกันสมุนไพรหลุด คนละ 1 - 2 ผืน 121920 9525 227965 9525 ภาพที่ 9 การ พอก หัวเข่าโดยใส่สมุนไพร พร้อมเชือกมัดข้างละ 2 เส้น ขั้นตอนการเก็บรวบรวมข้อมูล 1 . ผู้วิจัยเสนอเค้าโครงวิทยานิพนธ์และเครื่องมือการวิจัยต่อคณะกรรมและส่งขอพิจารณาเพื่ออนุมัติจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ 2 . นำจดหมายการผ ่านการพิจารณาจริยธรรมเสนอต่อ ผู้อำนวยการ วิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร เพื่อขออนุญาตเข้าดำเนินการวิจัยและเก็บรวบรวมข้อมูล 3 . ผู้วิจัยประชุมเตรียมความพร้อมและนัดหมายเพื่อทำความเข้าใจรายละเอียดและแผนงาน ตลอดจนวิธีการปฏิบัติและการบันทึกผลการวิจัยให้เข้าใจถูกต้องตรงกันกับเจ้าหน้าที่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องการปฏิบัติกิจกรรมของวิทยาลัย ฒ ผู้เฒ่า ไทกะเลิง 4 . จัดเตรียมเครื่องมือวัสดุอุปกรณ์ และสถานที่ในการ ใช้ทำกิจกรรมเก็บข้อมูลการวิจัย 4 . 1 ผู้วิจัยเตรียมวัสดุอุปกรณ์ และจัดหาสมุนไพร 4 . 2 วางแผนการดำเนินงานให้เป็นไปได้ตามแผนที่วางไว้และหาแนวทางแก้ไข 4 . 3 สรุปผลการปฏิบัติงานทุก ๆ ครั้ง 5 . ผู้วิจัยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่าง และนัดหมายเพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์ขั้นตอนกาดำเนินงาน 6 . เก็บข้อมูลก่อนการทดลอง ( Pre - test ) 1 ครั้ง โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินข้อมูล และการพิทักษ์สิทธิ์อาสาสมัครในโครงการวิจัยอาการของโรคข้อเข่าเสื่อม และแบบวัดระดับอาการปวดเข่า 7 . ดำเนินการทดลองโดยผู้วิจัยจัดกิจกรรมการพอกสมุนไพรให้กับกลุ่มตัวอย่าง 3 ครั้งต่อสัปดาห์ รวมเวลาทั้งหมด 4 สัปดาห์ ซึ่งใช้อาคารของวิทยาล ัย ฒ ผู้เฒ่าไทกะเลิง อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร เป็นสถานที่จัดกิจกรรม 8 . เก็บรวบรวมข้อมูลหลังการทดลอง ( Post - test ) แต่ละสัปดาห์ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง รวมเวลา ทั้งสิ้น 4 ครั้ง (4 สัปดาห์) โดยใช้แบบวัดระดับอาการปวดเข่าของโรงพยาบาลศิริราช สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล สถิติเชิงพรรณนา ( Descriptive Statistics ) ในการอธิบายลักษณะส่วนบุคคลของกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ร้อยละ ( Percentage ) ค่าเฉลี่ย ( Mean ) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ( Standard Deviation ) ค่าต่ำสุด ( Minimum ) และค่าสูงสุด ( Maximum ) สถิติเชิงอนุมาน ( Inferential Statistics ) เพื่อทดสอบสมมติฐานของงานวิจัย คือ เปรียบเทียบ ความแตกต่างคะแนนเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลองด้วยสถิติ Paired Sample t - test