965535_04 บทที่-3- นิตยาภรณ์ สุระสาย.pdf

ลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม (กำรพัฒนำ (Development:D2) เป็นกำรประเมินผลและปรับปรุง) ประกอบด้วย 2 ขั้นตอน ดังนี้ 1. น ำเสนอรูปแบบเพื่อให้ผู้เชี่ยวชำญประเมินรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม โดยใช้แบบประเมินควำมเหมำะสม และควำมเป็นประโยชน์ในกำรปฏิบัติจริง 115 2. ปรับปรุง แก้ไข สรุปและน ำเสนอผลรูปแบบ กระบวนกำรวิจัย 3 ระยะ มีขั้นตอนด ำเนินกำรวิจัย ดังนี้ ภำพที่ 3.1 ขั้นตอนกำรด ำเนินกำรวิจัย ระยะที่ 1 ศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์ วิถีธรรม 1.1 ศึกษำเอกสำร แนวคิดทฤษฎี และงำนวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 1.2 ส ำรวจสภำพปัจจุบันกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์ วิถีธรรมของผู้ที่ผ่ำนกำรอบรมกำรดูแลสุขภำพด้วย กำรแพทย์วิถีธรรม ตัวอย่ำง 384 คน 1.3 ศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วย กำรแพทย์วิถีธรรมของจิตอำสำแพทย์วิถีธรรมที่ ปฏิบัติดี จำกกำรสนทนำกลุ่ม จ ำนวน 12 คน กำรสัมภำษณ์เชิงลึก จ ำนวน 16 คน รวม 28 คน 1.4 วิเครำะห์ข้อมูลและสรุปผล สภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์ วิถีธรรม ระยะที่ 2 พัฒนำรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 2.1 ร่ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม จำกข้อมูลที่ได้จำกกำรศึกษำแนวคิด ทฤษฎี งำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง และผลกำรศึกษำในระยะที่ 1 2.2 จัดสนทนำกลุ่มเพื่อพัฒนำร่ำงรูปแบบกำร บูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จ ำนวน 15 คน 2.3 น ำร่ำงรูปแบบกำรบูรณำวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมไปทดลองใช้กับกลุ่มเป้ำหมำย จ ำนวน 60 คน 2.4 วิเครำะห์ข้อมูลและสรุปผล ร่ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม รูปแบบกำร บูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3.1 กำรประเมินควำมเหมำะสมและควำมเป็นไปได้ของรูปแบบจำกผู้เชี่ยวชำญ จ ำนวน 19 คน 3.2 วิเครำะห์ข้อมูล สรุปผลและปรับปรุงตำมข้อเสนอแนะ ระยะที่ 3 ประเมินรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์ วิถีธรรม ระยะกำรด ำเนินกำร รำยละเอียดกำรด ำเนินกำร ผลที่ได้รับ 116 ระยะที่ 1 กำรศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม (กำรวิจัย (Research : R1) เป็นกำรศึกษำและวิเครำะห์ข้อมูลในกำรพัฒนำ) วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษำข้อมูลพื้นฐำนกำรด ำเนินงำนกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม วิธีด ำเนินกำรวิจัยในระยะที่ 1 แบ่งกำรด ำเนินงำนเป็น 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 กำรทบทวนเอกสำร ควำมเป็นมำ แนวคิดทฤษฎี และงำนวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบแนวคิดและแนวทำงในกำรร่ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 1. ศึกษำแนวคิดเกี่ยวกับกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม แนวคิดเกี่ยวกับกำร บูรณำกำร แนวคิดเกี่ยวกับวัฒนธรรม แนวคิดเกี่ยวกับกำรพัฒนำรูปแบบ 2. ศึกษำเอกสำรและงำนวิจัยเกี่ยวกับกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3. ศึกษำนโยบำยและยุทธศำสตร์ และแผนพัฒนำสุขภำพแห่งชำติ 4. ศึกษำบริบทพื้นที่ศึกษำและข้อมูลพื้นฐำนของกำรด ำเนินงำนค่ำยสุขภำพแพทย์วิถีธรรม ขั้นตอนที่ 2 กำรส ำรวจสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม มีรำยละเอียดและขั้นตอนซึ่งประกอบด้วย ประชำกรและกลุ่มตัวอย่ำง เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย และกำรตรวจสอบคุณภำพเครื่องมือ กำรเก็บรวบรวมข้อมูล และกำรวิเครำะห์ข้อมูล มีรำยละเอียด ดังนี้ 1. ประชำกรและตัวอย่ำง (Population and Sample) ประชำกรที่ใช้ในกำรวิจัยครั้งนี้ คือ ประชำชนอำยุ 20 ปี ขึ้นไปในเขตสุขภำพที่ 7 (ร้อยแก่นสำรสินธุ์) ประกอบด้วย 4 จังหวัด ได้แก่ ร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหำสำรคำม กำฬสินธุ์ ที่ผ่ำนกำรอบรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม จังหวัดละ 1,000 คน รวมจ ำนวน 4,000 คน ตัวอย่ำงที่ใช้ในกำรวิจัยครั้งนี้ คือ ประชำชนอำยุ 20 ปี ขึ้นไปในเขตจังหวัดพื้นที่รับผิดชอบของเขตสุขภำพที่ 7 (ร้อยแก่นสำรสินธุ์) ที่ผ่ำนกำรอบรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม จ ำนวน 351 คน ก ำหนดขนำดกลุ่มตัวอย่ำง โดยใช้ตำรำงส ำเร็จรูปของ Krejcie and Morgan (1970: 607-610, อ้ำงถึงในธีรวุฒิ เอกะกุล 2555: 121) เพื่อควำมเข้มแข็งของข้อมูลจึงปรับขนำดตัวอย่ำงเป็น 384 คน สุ่มตัวอย่ำงโดยกำรสุ่มแบบหลำยขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 เลือกจังหวัดตัวอย่ำง ได้แก่จังหวัดกำฬสินธุ์ ขั้นตอนที่ 2 เลือกต ำบลตัวอย่ำง ขั้นตอนที่ 3 เลือกกลุ่มตัวอย่ำง จำก 2 ต ำบล คือต ำบลศรีวิชัย อ ำเภอเมืองกำฬสินธุ์ และต ำบลกุดสิมคุ้มใหม่ อ ำเภอเขำวง ต ำบลละ 192 คน รวม 384 คน 117 คะแนนสูงสุด – คะแนนต่ ำสุด จ ำนวนระดับชั้น 2. เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัยเชิงปริมำณ และกำรตรวจสอบคุณภำพเครื่องมือ 2.1 เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถำม (Questionnaires) คือแบบสอบถำมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ประกอบด้วย 4 ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถำม ตอนที่ 2 แบบสอบถำมสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ด้ำนควำมเข้ำใจถึงวิธีกำรใช้ยำ 9 เม็ดของกำรแพทย์วิถีธรรม ตอนที่ 3 แบบสอบถำมสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ด้ำนประสบกำรณ์ในกำรปฏิบัติตำมเทคนิคยำ 9 เม็ดของกำรแพทย์วิถีธรรม 1 เดือนที่ผ่ำนมำ ซึ่งมีลักษณะเป็นแบบมำตรำส่วนประเมินค่ำ (Rating scale) 5 ระดับ โดยเป็นกำรสอบถำมควำมคิดเห็น ดังนี้ ประจ ำ หมำยถึง ปฏิบัติเป็นประจ ำสม่ ำเสมอ หรือ 5-7 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 5 คะแนน บ่อยครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติส่วนมำกแต่ไม่เป็นประจ ำ หรือ 4-5 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 4 คะแนน บำงครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติบำงครั้ง หรือ 2-3 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 3 คะแนน นำน ๆ ครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติเป็นส่วนน้อย หรือ ไม่เกิน 1 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 2 คะแนน ไม่เคย หมำยถึง ไม่เคยปฏิบัติเลย ให้คะแนน 1 คะแนน ระดับประสบกำรณ์ในกำรปฏิบัติตำมเทคนิคยำ 9 เม็ดของกำรแพทย์วิถีธรรม แบ่งคะแนนแบบอันตรภำคชั้น (Class Interval) ใช้คะแนนสูงสุดลบด้วยคะแนนต่ ำสุด แล้วหำรด้วยจ ำนวนกลุ่มที่ต้องกำรแบ่ง (บุญธรรม กิจปรีดำบริสุทธิ์ 2553: 206) ดังนี้ ช่วงคะแนนในชั้น = = 315 = 1.33 118 ช่วงคะแนนเฉลี่ย ควำมหมำย ตั้งแต่ 3.67 ขึ้นไป เห็นด้วยในระดับมำก ระหว่ำง 2.34–3.67 เห็นด้วยในระดับปำนกลำง น้อยกว่ำ 2.34 เห็นด้วยในระดับน้อย ตอนที่ 4 ข้อคิดเห็นข้อเสนอแนะ เป็นค ำถำมปลำยเปิดให้แสดงควำมคิดเห็นเพิ่มเติม 2.2 กำรตรวจสอบคุณภำพของเครื่องมือเชิงปริมำณ 2.2.1 กำรตรวจสอบควำมเที่ยงตรงเชิงเนื้อหำ (Content Validity) โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จ ำนวน 5 คน กำรหำค่ำดัชนีควำมสอดคล้อง (Item Objective Congruence: IOC) ระหว่ำงข้อค ำถำม กับเนื้อหำในประเด็นที่ต้องกำรวิจัย พิจำรณำลงควำมเห็นและให้คะแนน ดังนี้ (บุญธรรม กิจปรีดำบริสุทธิ์ 2553: 330) +1 = แน่ใจว่ำสอดคล้องกับเนื้อหำและวัตถุประสงค์ของกำรวิจัย 0 = ไม่แน่ใจว่ำสอดคล้องกับเนื้อหำและวัตถุประสงค์ของกำรวิจัย -1 = แน่ใจว่ำไม่สอดคล้องกับเนื้อหำและวัตถุประสงค์ของกำรวิจัย จำกผลกำรตัดสินของผู้เชี่ยวชำญ น ำไปค ำนวณหำสัมประสิทธิ์ควำมสอดคล้องด้วยสูตร IOC (Index of Concordance) เลือกข้อค ำถำมที่มีค่ำ IOC ไม่น้อยกว่ำ 0.6 แสดงว่ำมีควำมตรงตำมเนื้อหำมำก มำใช้เป็นข้อค ำถำม ซึ่งผลตรวจสอบควำมเที่ยงตรงเชิงเนื้อหำ (Content Validity) ได้ค่ำ 0.8-1.00 จำกนั้นผู้วิจัยน ำเครื่องมือมำพิจำรณำแก้ไขปรับปรุงให้สมบูรณ์ น ำไปทดลองใช้ (Try out) ซึ่งเป็นกลุ่มที่คล้ำยคลึงกับกลุ่มตัวอย่ำง จ ำนวน 40 คน 2.2.3 กำรตรวจสอบควำมเที่ยงของแบบสอบถำม (Reliability) โดยน ำแบบสอบถำมที่ผ่ำนกำรทดลองใช้มำตรวจสอบควำมเที่ยงของแบบสอบถำมที่ใช้ Rating Scale คัดเลือกข้อค ำถำมที่มีอ ำนำจจ ำแนก (Corrected Item-Total Correlation) ตั้งแต่ 0.2 ขึ้นไป ซึ่งเป็นข้อที่มีอ ำนำจจ ำแนกใช้ได้ น ำไปหำควำมเที่ยงแบบคงที่ภำยใน (Internal Consistency) ด้วยสูตรสัมประสิทธิ์แอลฟำ Conbach’s Coefficient Alpha เกณฑ์ที่ใช้หำควำมเที่ยงของเครื่องมือ =0.80 ขึ้นไป (ธีรวุฒิ เอกะกุล 2555: 156-157) ได้ค่ำควำมเที่ยงของแบบสอบถำม เท่ำกับ 0.92 3. กำรเก็บรวบรวมข้อมูล กำรเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมำณ โดยใช้แบบสอบถำม 119 4. กำรวิเครำะห์ข้อมูล กำรวิเครำะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนำ ได้แก่ ค่ำควำมถี่ (Frequency) ร้อยละ (Percentage) ค่ำเฉลี่ย (Mean) และส่วนเบี่ยงเบนมำตรฐำน (Standard Deviation) ขั้นตอนที่ 3 กำรศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม จำกผู้ที่เป็นตัวอย่ำงที่ดีในกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมในวิถีชีวิต เพื่อน ำผลศึกษำที่ได้ไปใช้เป็นแนวทำงในกำรร่ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ซึ่งประกอบด้วย ผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัยเชิงคุณภำพและกำรตรวจสอบคุณภำพของเครื่องมือ กำรเก็บรวบรวมข้อมูล และกำรวิเครำะห์ข้อมูล โดยมีรำยละเอียด ดังนี้ 1. ผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) มีผู้ให้ข้อมูลหลัก ดังนี้ 1.1 กำรสนทนำกลุ่ม (Focus Group Discussion) ผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) ได้มำจำกกำรเลือกแบบเจำะจง (Purposive selection) จ ำนวน 12 คน โดยก ำหนดคุณสมบัติ ดังนี้ 1) เป็นผู้มีอำยุ 20 ปีขึ้นไป 2) เป็นจิตอำสำแพทย์วิถีธรรมสังกัดเครือข่ำยภำคตะวันออกเฉียงเหนือ 3) เป็นแบบอย่ำงที่ดีในกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมในวิถีชีวิต 5 ปีขึ้นไป 1.2 กำรสัมภำษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้ให้ข้อมูลหลัก (Key Informants) ได้มำจำกกำรเลือกแบบเจำะจง (Purposive selection) จ ำนวน 16 คน โดยก ำหนดคุณสมบัติ ดังนี้ 1) เป็นผู้มีอำยุ 20 ปีขึ้นไป 2) เป็นแบบอย่ำงที่ดีในกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมในวิถีชีวิต 5 ปีขึ้นไป 3) เป็นจิตอำสำแพทย์วิถีธรรมสังกัดเครือข่ำยภำคตะวันออกเฉียงเหนือ จ ำนวน 12 คน และเป็นบุคลำกรสำธำรณสุขในเขตสุขภำพที่ 7 จ ำนวน 4 คน 2. เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัยเชิงคุณภำพและกำรตรวจสอบคุณภำพเครื่องมือ เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย ประกอบด้วยแบบสนทนำกลุ่ม (Focus Group Discussion) แบบสัมภำษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กำรสนทนำกลุ่ม (Focus Group Discussion) ผู้วิจัยศึกษำแนวคิดและงำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง น ำมำร่ำงแนวทำงกำรสนทนำกลุ่ม ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ร่วมสนทนำกลุ่ม ส่วนที่ 2 แนวทำงกำรสนทนำกลุ่ม ซึ่งก ำหนดประเด็นค ำถำม ดังนี้ 120 1) สภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมของประชำชนเป็นอย่ำงไร 2) ปัจจัยแห่งควำมส ำเร็จและปัญหำอุปสรรคในกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมในชีวิตประจ ำวัน กำรสัมภำษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้วิจัยศึกษำแนวคิดและงำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง น ำมำร่ำงแนวทำงกำรสัมภำษณ์เชิงลึก ประกอบด้วย ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสัมภำษณ์ ส่วนที่ 2 แนวทำงกำรสัมภำษณ์เชิงลึก ซึ่งก ำหนดแนวค ำถำม ดังนี้ 1) ข้อมูลทั่วไปของผู้รับกำรสัมภำษณ์ 2) แรงจูงใจในกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3) กำรศึกษำหำควำมรู้เรื่องกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 4) กำรปฏิบัติกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 5) กำรเป็นแบบอย่ำงที่ดีในกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 6) กำรแบ่งปันควำมรู้กำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 7) ผลที่ได้จำกกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 8) เงื่อนไขแห่งควำมส ำเร็จในกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3. กำรเก็บรวบรวมข้อมูล กำรเก็บรวบรวมข้อมูลจำกกำรสนทนำกลุ่ม (Focus Group Discussion) จ ำนวน 12 คน และกำรสัมภำษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) จ ำนวน 16 คน รวมจ ำนวนทั้งสิ้น 28 คน 4. กำรวิเครำะห์ข้อมูล วิเครำะห์ข้อมูลจำกกำรสนทนำกลุ่ม และกำรสัมภำษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยวิเครำะห์เนื้อหำ (Content Analysis) ตำมแนวทำงกำรวิเครำะห์ข้อมูลเชิงคุณภำพ ระยะที่ 1 กำรศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม (กำรวิจัย: Research: R1) เป็นกำรศึกษำและวิเครำะห์ข้อมูลพื้นฐำนในกำรพัฒนำ สำมำรถสรุปดังแสดงในตำรำงที่ 3.1 121 ตำรำงที่ 3.1 กระบวนกำรวิจัยระยะที่ 1 กำรศึกษำสภำพกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม กำรวิจัย (Research : R1) วัตถุประสงค์ ประเด็นศึกษำ วิธีกำร/เครื่องมือ/ตัวอย่ำง กำรวิเครำะห์ข้อมูล 1. เพื่อศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 1. ทบทวนควำมเป็นมำ แนวคิดทฤษฎี และงำนวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 1. ศึกษำเอกสำร แนวคิดงำนวิจัย 2. ศึกษำนโยบำย ยุทธศำสตร์ และ แผนพัฒนำสุขภำพแห่งชำติ 3. ศึกษำข้อมูลพื้นฐำน กำรบูรณำกำรกำรดูแลสุขภำพด้วย กำรแพทย์วิถีธรรม วิเครำะห์เนื้อหำ(Content Analysis) 2. กำรส ำรวจสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม กำรวิจัยเชิงปริมำณ (Quantitative) - ใช้แบบสอบถำม - กลุ่มตัวอย่ำง 384 คน ใช้สถิติเชิงพรรณนำ ได้แก่ ควำมถี่ ร้อยละ ค่ำเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมำตรฐำน 3. กำรศึกษำสภำพปัจจุบันของกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม กำรวิจัยเชิงคุณภำพ (Qualitative) -กำรสนทนำกลุ่ม ผู้ร่วมสนทนำ 12 คน -กำรสัมภำษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลหลัก 16 คน วิเครำะห์เนื้อหำ (Content Analysis) 122 ระยะที่ 2 กำรพัฒนำรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม (กำรพัฒนำ (Development: D1) เป็นกำรออกแบบและพัฒนำ (Design and Development) ใช้เป็นเครื่องมือในกำรวิจัย และกำรวิจัย (Research: R2) เป็นกำรทดลองใช้เครื่องมือ) วัตถุประสงค์ 1. เพื่อสร้ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 2. เพื่อทดลองใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม วิธีด ำเนินกำรวิจัยในระยะที่ 2 แบ่งกำรด ำเนินงำนเป็น 3 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ 1 สร้ำงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม และสร้ำงคู่มือกำรใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมโดยน ำข้อมูลพื้นฐำนที่ได้จำกกำรศึกษำเอกสำร งำนวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมถึง นโยบำย ยุทธศำสตร์ และแผนพัฒนำสุขภำพแห่งชำติ ข้อมูลเชิงปริมำณ ข้อมูลเชิงคุณภำพ ที่ผ่ำนกำรวิเครำะห์และสังเครำะห์ ในระยะที่ 1 มำเป็นแนวทำงในกำรสร้ำงรูปแบบ ฯ และสร้ำงคู่มือกำรใช้รูปแบบ ฯ ขั้นตอนที่ 2 กำรวิพำกษ์รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม และคู่มือกำรใช้รูปแบบฯ ซึ่งด ำเนินกำร ดังนี้ 1. จัดสนทนำกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิที่มีควำมรู้ควำมสำมำรถด้ำนต่ำง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม วิพำกษ์รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม และวิพำกษ์คู่มือกำรใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 2. สรุปผลกำรวิพำกษ์และข้อเสนอแนะของผู้ทรงคุณวุฒิ ตำมวิธีกำรที่ก ำหนด และปรับปรุงรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมตำมผลกำรวิพำกษ์และข้อเสนอแนะดังกล่ำว ภำยใต้ข้อแนะน ำของกรรมกำรควบคุมวิทยำนิพนธ์ กำรด ำเนินกำรประกอบด้วย กลุ่มเป้ำหมำย เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย กำรเก็บรวบรวมข้อมูล และกำรวิเครำะห์ข้อมูล มีรำยละเอียดดังนี้ 1. กลุ่มเป้ำหมำย ผู้ทรงคุณวุฒิ จำกกำรเลือกแบบเจำะจง เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่มีควำมรู้และประสบกำรณ์ที่เกี่ยวข้องกับกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม โดยก ำหนดคุณสมบัติของผู้ทรงคุณวุฒิ คือ ผู้ที่จบกำรศึกษำระดับปริญญำตรีขึ้นไปในสำขำที่เกี่ยวข้องกับสุขภำพ และมีควำมรู้ประสบกำรณ์ด้ำนกำรแพทย์วิถีธรรมอย่ำงน้อย 5 ปี จ ำนวน 15 คน 123 2. เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในกำรวิจัย ได้แก่ แบบสนทนำกลุ่มเรื่องกำรใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3. กำรเก็บรวบรวมข้อมูล ท ำกำรสนทนำกลุ่ม (Focus Group Discussion: FGD) เพื่อพัฒนำรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม และพัฒนำคู่มือกำรใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 4. กำรวิเครำะห์ข้อมูล วิเครำะห์ข้อมูล โดยกำรวิเครำะห์เนื้อหำ (Content Analysis) ขั้นตอนที่ 3 กำรทดลองใช้รูปแบบฯ ที่พัฒนำขึ้นและประเมินผลกำรใช้ ซึ่งด ำเนินกำร ดังนี้ น ำรูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมไปทดลองใช้กับกลุ่มทดลอง รูปแบบกำรวิจัยกึ่งทดลอง ซึ่งขั้นตอนประกอบด้วย พื้นที่ทดลอง กลุ่มทดลอง กำรทดลองใช้รูปแบบฯ เครื่องมือที่ใช้ในกำรเก็บรวบรวมข้อมูล และ วิเครำะห์ข้อมูล 1. พื้นที่ทดลอง เขตสุขภำพที่ 7 (ร้อยแก่นสำรสินธุ์) 2. กลุ่มเป้ำหมำย กลุ่มเป้ำหมำย ได้มำจำกกำรเลือกแบบเจำะจง (Purposive Selection) จำกเขตสุขภำพที่ 7 (ร้อยแก่นสำรสินธุ์) 4 จังหวัด ๆ ละ 15 คน รวม 60 คน เกณฑ์คัดเข้ำคือ 1) มีอำยุ 20 ปีขึ้นไป 2) เคยผ่ำนกำรอบรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม 3) อำศัยอยู่ในพื้นที่รับผิดชอบของเขตสุขภำพที่ 7 (ร้อยแก่นสำรสินธุ์) และเกณฑ์คัดออกคือ 1) ไม่สำมำรถร่วมกิจกรรมได้ตลอดโครงกำร หรือ 2) ไม่สมัครใจร่วมโครงกำรวิจัยต่อไป 3. กำรทดลองใช้รูปแบบฯ กำรทดลองใช้รูปแบบกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม โดยกำรจัดอบรมกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ระยะเวลำ 5 วัน 4. เครื่องมือที่ใช้ในกำรเก็บรวบรวมข้อมูล เครื่องมือที่ใช้ในกำรเก็บรวบรวมข้อมูล เป็นแบบสอบถำม 2 ชุด คือแบบสอบถำมชุดที่ 1 ได้แก่ แบบสอบถำมข้อมูลทั่วไป แบบทดสอบควำมรู้ แบบสอบถำมกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเอง แบบสอบถำมกำรปฏิบัติกำรดูแลสุขภำพ และแบบสอบถำมสุขภำพแบบองค์รวม และแบบสอบถำม 124 ชุดที่ 2 ได้แก่ แบบสอบถำมควำมพึงพอใจต่อกำรอบรมกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม มีรำยละเอียด ดังนี้ 4.1 แบบสอบถำมชุดที่ 1 แบ่งออกเป็น 5 ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป ได้แก่ เพศ อำยุ ศำสนำ ระดับกำรศึกษำ อำชีพ ควำมพอเพียงของรำยได้ โรคหรือปัญหำสุขภำพ และยำที่รับประทำนเป็นประจ ำ มีลักษณะค ำถำมแบบให้เลือกตอบ ตอนที่ 2 แบบทดสอบควำมรู้เรื่องกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ลักษณะค ำถำมเป็นกำรวัดควำมรู้ ใช้ข้อค ำถำมทั้งหมดจ ำนวน 30 ข้อ โดยเลือกตอบเพียงอย่ำงเดียวมีลักษณะค ำถำมแบบให้เลือกตอบ 3 ตัวเลือก คือ ใช่ ไม่ใช่ และไม่ทรำบ ก ำหนดเกณฑ์กำรให้คะแนนดังนี้ ข้อควำมที่แสดงถึงควำมรู้เรื่องกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม หรือข้อควำมในด้ำนบวก (Positive Statement) ตอบใช่ ให้ 1 คะแนน ตอบไม่ใช่/ไม่ทรำบ ให้ 0 คะแนน ข้อควำมที่ไม่ได้แสดงควำมรู้เรื่องกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม หรือข้อควำมในด้ำนลบ (Negative Statement) ตอบใช่ ให้ 0 คะแนน ตอบไม่ใช่/ไม่ทรำบ ให้ 1 คะแนน กำรแปลควำมหมำยคะแนนระดับควำมรู้ พิจำรณำจำกค่ำร้อยละของคะแนนเป็น 3 ระดับ คือ สูง ปำนกลำง และ ต่ ำ ของบุญธรรม กิจปรีดำบริสุทธิ์ (2553: 206) ดังนี้ มีควำมรู้ระดับต่ ำ หมำยถึง ได้คะแนนน้อยกว่ำร้อยละ 60.00 (น้อยกว่ำ 18 คะแนน) มีควำมรู้ระดับปำนกลำง หมำยถึง ได้คะแนนร้อยละ 60.00-79.90 (18-24 คะแนน) มีควำมรู้ระดับสูง หมำยถึง ได้คะแนนร้อยละ 80.00 ขึ้นไป (ตั้งแต่ 24 คะแนนขึ้นไป) ตอนที่ 3 แบบสอบถำมกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเองในกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรมใช้ข้อค ำถำมทั้งหมด จ ำนวน 35 ข้อ มีลักษณะของแบบสอบถำมเป็นแบบมำตรฐำนประมำณค่ำ (Rating Scale) 5 ระดับ โดยให้ผู้ตอบเลือกเพียงข้อเดียว และเลือกตอบตัวเลือกที่ตรงกับควำมคิดเห็นมำกที่สุด โดยมีเกณฑ์กำรให้คะแนนและกำรแปลผล ดังนี้ 125 คะแนนสูงสุด – คะแนนต่ ำสุด จ ำนวนระดับชั้น มำกที่สุด หมำยถึง ท่ำนมั่นใจมำกที่สุด ให้คะแนน 5 คะแนน มำก หมำยถึง ท่ำนมั่นใจมำก ให้คะแนน 4 คะแนน ปำนกลำง หมำยถึง ท่ำนมั่นใจปำนกลำง ให้คะแนน 3 คะแนน น้อย หมำยถึง ท่ำนมั่นใจน้อย ให้คะแนน 2 คะแนน น้อยที่สุด หมำยถึง ท่ำนมั่นใจน้อยที่สุด ให้คะแนน 1 คะแนน ระดับกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเองในกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม แบ่งคะแนนแบบอันตรภำคชั้น (Class Interval) ใช้คะแนนสูงสุดลบด้วยคะแนนต่ ำสุด แล้วหำรด้วยจ ำนวนกลุ่มที่ต้องกำรแบ่ง (บุญธรรม กิจปรีดำบริสุทธิ์ 2553: 206) ซึ่งในกำรศึกษำครั้งนี้แบ่งเป็น 3 ระดับ ตำมช่วงคะแนนเฉลี่ย ดังนี้ ช่วงคะแนนในชั้น = = 335175 = 46.67 ช่วงคะแนนเฉลี่ย ควำมหมำย ตั้งแต่ 128.34 ขึ้นไป ระดับกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเองอยู่ในระดับมำก ระหว่ำง 81.67–128.34 ระดับกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเองอยู่ในระดับปำนกลำง น้อยกว่ำ 81.67 ระดับกำรรับรู้ควำมสำมำรถตนเองอยู่ในระดับน้อย ตอนที่ 4 แบบสอบถำมกำรปฏิบัติบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม ใช้ข้อค ำถำมทั้งหมดจ ำนวน 40 ข้อ โดยเลือกตอบเพียงอย่ำงเดียว มีลักษณะของแบบสอบถำมเป็นแบบมำตรฐำนประมำณค่ำ (Rating Scale) ระดับพฤติกรรมกำรปฏิบัติว่ำมีผลมำกน้อยเพียงใดโดยใช้แบบ Likert Scale แบ่งเป็น 5 ระดับ (ธีรวุฒิ เอกะกุล 2555: 128) คือ ประจ ำ บ่อยครั้ง บำงครั้ง นำน ๆ ครั้ง และไม่เคย โดยให้ผู้ตอบเลือกเพียงข้อเดียว และเลือกตอบตัวเลือกที่ตรงกับควำมคิดเห็นมำกที่สุด โดยมีเกณฑ์กำรให้คะแนนและกำรแปลผล ดังนี้ 126 คะแนนสูงสุด – คะแนนต่ ำสุด จ ำนวนระดับชั้น ประจ ำ หมำยถึง ปฏิบัติเป็นประจ ำสม่ ำเสมอ หรือ 5-7 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 5 คะแนน บ่อยครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติส่วนมำกแต่ไม่เป็นประจ ำ หรือ 4-5 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 4 คะแนน บำงครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติบำงครั้ง หรือ 2-3 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 3 คะแนน นำน ๆ ครั้ง หมำยถึง ปฏิบัติเป็นส่วนน้อย หรือไม่เกิน 1 วันต่อสัปดำห์ ให้คะแนน 2 คะแนน ไม่เคย หมำยถึง ไม่เคยปฏิบัติเลย ให้คะแนน 1 คะแนน ระดับกำรปฏิบัติกำรบูรณำกำรวัฒนธรรมกำรดูแลสุขภำพด้วยกำรแพทย์วิถีธรรม แบ่งคะแนนแบบอันตรภำคชั้น (Class Interval) ใช้คะแนนสูงสุดลบด้วยคะแนนต่ ำสุด แล้วหำรด้วยจ ำนวนกลุ่มที่ต้องกำรแบ่ง 3 ระดับ (บุญธรรม กิจปรีดำบริสุทธิ์ 2553: 206) ดังนี้ ช่วงคะแนนในชั้น = = 342000 = 53.33 ช่วงคะแนนเฉลี่ย ควำมหมำย ตั้งแต่ 146.67 ขึ้นไป มีกำรปฏิบัติอยู่ในระดับมำก ระหว่ำง 93.34–146.67 มีกำรปฏิบัติอยู่ในระดับปำนกลำง น้อยกว่ำ 93.34 มีกำรปฏิบัติอยู่ในระดับน้อย ตอนที่ 5 แบบสอบถำมสุขภำพแบบองค์รวมด้ำนกำย จิตใ