6 ภูเพียรธรรม_สารบัญ ภูมิปัญญาการเคี้ยว.docx

2 การวิจัย ทดลอง 1 75 ขอบเขต การวิจัย 1 75 เครื่องมือการ วิจัย 1 76 การเก็บรวบรวมข้อมูล 1 77 การวิเคราะห์ข้อมูล 1 77 ขั้นตอนที่ 3 การ วิจัยเชิงปริมาณและ พัฒนายุทธศาสตร์ 1 78 ขอบเขต การวิจัย 1 78 เครื่องมือการ วิจัย 1 79 การเก็บรวบรวมข้อมูล 1 81 การวิเคราะห์ข้อมูล 1 81 การ สรุปและรายงาน ผลการวิจัย 1 82

4 ภูมิปัญญา และพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศไทย 1 84 บริบท สังคม วัฒนธรรม ภูมิปัญญาและพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหาร ในประเทศไทย 1 86 พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน 1 88 สารบัญ (ต่อ)

บทที่ หน้า 4 ภูมิปัญญาและพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศไทย (ต่อ) พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหาร เพื่อสุขภาวะ ตามภูมิปัญญาชาติพันธุ์ทั่วไป และ ชาติพันธุ์พุทธะ 19 6 ก พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารตามภูมิปัญญาปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 2 44 ก พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารตามภูมิปัญญาพุทธศาสนา 248 ผลสุขภาวะของผู้ปฏิบัติภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ 249 ชุมชนสุขภาวะกับความผาสุก อย่างยั่งยืน และเบิกบาน 2 62 บทสรุป 285

5 ภูมิปัญญาและพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน ลาว 2 89 บริบท สังคม วัฒนธรรม ภูมิปัญญาและพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหาร ใน ประเทศ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 2 94 พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน 2 96 พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะตามภูมิปัญญาชาติพันธุ์พุทธะ 3 10 ผลของการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะกาย ใจ สังคม และปัญญา 320 ชุมชนสุขภาวะกับความผาสุก 324 บทสรุป 331

6 การทดลองปฏิบัติของภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะที่ บูรณา การ ตาม หลักการแพทย์วิถีธรรม 334 ตอนที่ 1 ชุมชนสวนป่านาบุญ 1 อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ประเทศไทย 338 วัฒนธรรม ประเพณีและกิจกรรมสำคัญในชุมชน ศาสนา และความเชื่อที่ นับถือ 3 4 2 การพัฒนาจิตวิญญาณเพื่อประโยชน์อันผาสุกของมวลมนุษยชาติ 3 4 9 จิตอาสาแพทย์วิถีธรรมเพื่อมวลมนุษยชาติ 3 50 ศีลโอวาทปาติโมกข์ และบททบทวนธรรม เพื่อการสร้างจิตวิญญาณให้ ผาสุ ก ที่สุดในโลก 3 55 สารบัญ (ต่อ)

บทที่ หน้า 6 การทดลองปฏิบัติของภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะที่ บูรณา การ ตาม หลักการแพทย์วิถีธรรม (ต่อ) ก วัฒนธรรมการรับประทานอาหาร และ วัฒนธรรมการลดกิเลสด้วยการ “ ให้ ” 366 ตอนที่ 2 ถอดรหัสกระบวนการปฏิบัติภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหาร เพื่อสุขภาวะ และการรับประทานอาหารปรับสมดุล บูรณา การตาม หลักการแพทย์วิถีธรรม 370 ปัญหาและวิธีการแก้ปัญหา การเคี้ยวก วฬิง การาหาร ตามหลักการ แพทย์วิถีธรรม 370 การปรับพฤติกรรมสุขภาพ ด้วยภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ 375 ชุมชนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม คนจนมหัศจรรย์แบ่งปันตลอดกาล 380 การ สร้างเสริมสุขภาวะด้วย “ อริยสัจ 4 อาริ ยมรรค มีองค์ 8 สัมมาทิฏฐิ 10 พรหมวิหาร 4 ” 381 กระบวนการสร้างภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะด้วย สัมมาอาริ ยมรรค “ ศีล สมาธิ ปัญญา ” 386 ใจเป็นประธานของสิ่งทั้งปวง ศีลเป็นเยี่ยมที่หนึ่ง อาหารเป็นหนึ่งในโลก 386 หลักการประมาณการในการบริโภคเพื่อสุขภาวะอันผาสุกและเบิกบาน ไปเป็นลำดับ ๆ 391 รูปแบบการดับทุกข์ “ชอบชัง” ด้วยปัญญา “ อริยสัจ 4” ในการเคี้ยวแบบพุทธะ ตามหลักการแพทย์วิถีธรรม 3 95 รูปแบบการพัฒนาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ 404 ตอนที่ 3 การทดลองปฏิบัติของภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ ที่ บูรณา การตาม หลักการแพทย์วิถีธรรม 412 กรณีศึกษาทดลองภูมิปั ญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุข ภาวะ 412 กรณีศึกษารายที่ 1 นางสาวแสงอรุณ สังคมศิลป์ 412 กรณีศึกษารายที่ 2 นางสาว รจ ริ นทร์ อักขะ โคตร 422 กรณีศึกษารายที่ 3 นางสาวจิตตรึงธรรม กล้าจน 436 กรณีศึกษารายที่ 4 นางจงกช สุทธิโอสถ 449 สารบัญ (ต่อ)

บทที่ หน้า 6 การทดลองปฏิบัติของภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะที่ บูรณา การ ตาม หลักการแพทย์วิถีธรรม (ต่อ) กรณีศึกษารายที่ 5 นาง ศิ ริขวัญ แซ่ลิ้ม 4 55 บทสรุปรวม 474

7 องค์ประกอบการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศไทย 476 การวิเคราะห์องค์ประกอบการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศไทย 476 ผลพฤติกรรมจากภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ 5 0 4 บทสรุป 530

8 ยุทธศาสตร์การส่งเสริมสุขภาวะของชุมขนในประเทศไทย : ข้อเสนอเชิงนโยบาย ขยายผลภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ 532 ข้อเสนอเชิงนโยบายการขยายผลภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหาร เพื่อสุขภาวะ 5 33 ยุทธศาสตร์ : กระบวนการปรับพฤติกรรมสุขภาวะด้วยภูมิปัญญา การเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อความผาสุกและเบิกบานอย่างยั่งยืน ไปตามลำดับ ๆ 568 บทสรุป 571

9 สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ 5 73 สรุปผลการวิจัย 5 75 อภิปรายผลการวิจัย 5 86 ข้อเสนอแนะในการนำผลการวิจัยไปใช้ 601 ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป 602

บรรณานุกรม.................................................................................................. . 603 ภาคผนวก .................................................................................................. . 613 ภาคผ นว ก ก แบบสอบถามการวิจัย 6 14 สารบัญ (ต่อ)

หน้า ภาคผนวก (ต่อ) .................................................................................................. . 613 ภาคผนวก ข รายชื่อผู้ให้ข้อมูลสัมภาษณ์ 627 ประวัติผู้วิจัย …………………………………………………………………………………………………………….. 632

5020574 -759125 0 สารบัญตาราง

ตารางที่ หน้า 1 ข้อมูลด้านสุขภาพของชาวชุมชนจิตอาสา สวนป่านาบุญ 1…………………… ……… 3 48 2 ความคิดเห็นเกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนทัศนคติและพฤติกรรมการเคี้ยว กวฬิง การหารที่ดีที่ทำได้สำเร็จ ……………………………........ ................................... ..... 405 3 ความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยที่ทำให้ประสบความสำเร็จในการปรับ พฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหาร ……………………………........ ............................ 406 4 ความคิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยอุปสรรคหรือข้อเสียในการปรับพฤติกรรม การกินเคี้ยวก วฬิง การาหารให้ไม่สำเร็จ (กายและใจ) ………………………… 408 5 ความคิดเห็นเกี่ยวกับเทคนิคการปรับสมดุลเมื่อมีปัญหาโรคกายและโรคใจ 409 6 ความคิดเห็นเกี่ยวกับผลการปรับพฤติกรรมการเคี้ยวก วฬิง การาหาร ……........ 410 7 ความคิดเห็นเกี่ยวกับผลสุขภาวะจากการเคี้ยวก วฬิง การาหาร ……………………… 410 8 ข้อคำถามและข้อมูลการสัมภาษณ์การศึกษางานวิจัย …………………………........ ...... 477 9 แสดงจำนวนและร้อยละของข้อมูลผู้ตอบแ บบสอบถามจำแนกตามข้อมูลส่วนบุคคล 504 10 แสดงค่า KMO and Bartlett’s Test ……………………………........ .............................. 508 11 องค์ประกอบรูปแบบภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะในประเทศไทย 510 12 องค์ประกอบที่ 1 สุขภาวะจากการเคี้ยวก วฬิง การาหารอย่าง อย่างประณี ต มีผลปรากฏตามข้อธรรมโภช เนมัตตัญญุ ตา จิตลหุตาเจตสิก สัมมาทิฎฐิ อา หาเร ปฏิกูลสัญญา และอินทรีย์ 5 อันเป็นขบวนระบบของปัญญา ……………… 512 13 องค์ประกอบที่ 2 อาหารมังสวิรัติ เป็นทั้ง โภชน บำบัดและยารักษาโรค แล้ว ยังส่งเสริม “ บุญ ” และสิกขาตามลำดับ ศีล สมาธิ ปัญญา … ... 517 14 องค์ประกอบที่ 3 อาหารคำข้าว คืออุปกรณ์เคลื่อนไหวที่ใช้ฝึกจิตและพัฒนา สัมปชัญญะตามข้อธรรม “อาหาร 4 ” ………………………………………………………. 521 15 องค์ประกอบที่ 4 บุคคลปฏิบัติการเคี้ยวการคายและการกลืนอาหารคำข้าวอย่าง มีนัยสำคัญอาจมีผลปรากฏ เป็นสัง ขา รุเบกขา ญาณ ซึ่งนอกจากส่งเสริม ระบบย่อยที่ดีแล้ว ยังลบระงับกิเลสและล้างความชอบชังได้อย่างลงตัว …… ………. 523 1 6 องค์ประกอบที่ 5 การประดิษฐ์ การฬิง การาหารประณีต หมายถึง การบดปั้นแต่ง ด้วยมือส่งต่อการเคี้ยวช้า ละเอียด ตะล่อมย่อยในปาก อาจมีผลปรากฏตาม ข้อธรรมสติปัฏ ฐาน 4 อันสามารถลดโมหะและส่งเสริมอาพาธน้อย ………… ………. 526

สารบัญตาราง (ต่อ)

ตารางที่ หน้า 1 7 องค์ประกอบที่ 6 กลุ่มชาติพันธุ์ไทยและลาวลำดับการจัดสรรข้าวหุงหรือนึ่ง เทคโนโลยีการประกอบอาหารหรือทำกับข้าว การปั่นแต่งคำข้าว การบด เคี้ยวอย่างประณีต ตลอดถึงการกลืนและกลั้วคอ ให้สอดรับเพื่อกระเพาะ ย่อยสลายกลายเป็นยา คือ มรดกวัฒนธรรม กวฬิง การาหารเพื่อคุณภาพชีวิต 528

4986068 -698740 0 สารบัญ ภาพ

ภาพที่ หน้า 1 ป้ายชุมชนบ้านพัฒนาโพนทอง จำปาสัก สปป .ลาว เป็นบ้านพัฒนาสาธารณสุขดีเด่ น 9 2 พ่อหลวงของชาวไทย พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ยอดนักกษัตริย์ไทย ....................... 5 8 3 “อาหารเป็นหนึ่งในโลก” กินอาหารพืชผักสมุนไพรให้เป็นยา ………………………… .... 7 3 4 “ อาหารสูตรพลังพุทธย่ำยีมาร ” อาหารสูตรท ี่ให้พลังชีวิตที่สูงที่สุดในโลก............ 82 5 อาหารสูตรพลังพุทธย่ำยีมาร อาหารที่เรียบง่าย ชีวิตจะสงบมาก กินเพื่อบรรลุธรรม ทุกคำข้าว มีครบพร้อมทั้งพลังปัญญา พลังเจโต พลังหมู่ 84 6 การกินอาหารร่วมกับหมู่มิตรดี จะทำให้ได้พลังร่วม จะทำให้อาหารนั้นมีรสชาติดี รสประโยชน์ อาหารนั้นก็จะย่อยได้ง่าย 86 7 “ อาหารสูตร 2 น้องพุทธ ” อาหารที่เรียบง่าย ชีวิตจะสงบมาก กินเพื่อบรรลุธรรม ทุกคำข้าว มีครบพร้อมทั้งพลังปัญญา พลังเจโต พลังหมู่ 88 8 ยินดีในความไม่ชอบไม่ชัง ได้พลังสุด ๆ ยินดีในความชอบชัง เสียพลังสุด ๆ กองทุกข์ทั้งมวลเกิดจากการมีความชอบชัง การล้างความชอบชังจึงทำให้ได้ พลังสุด ๆ 94 9 กรอบแนวคิดการวิจัย วิจัยเรื่องภูมิปัญญาการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อสุขภาวะ ในประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว 1 67 10 พระอาภากร อายุ 69 ปี ……………………………………………………………………………… 1 88 11 ภาพขยายของ แม่ก้าน ไตรย สุทธิ์ กับการรับประทานอาหารมื้อหลักอย่างเบิกบาน 1 90 12 แม่ก้าน ไตรย สุทธิ์ กาลังรับประทานอาหารกลางวัน โดยนั่งล้อมวงกินกับเพื่อน ๆ หมู่มิตรดี …………………………………………………………………………………………………… 1 91 13 ข้าวเหนียวและส้มตา อาหารพื้นบ้านหลักของชาวอีสาน ………………….………………… 1 93 1 4 วรางคณา ไตรย สุทธิ์ กับการรับประทาน อาหาร มื้อหลักอย่างเบิกบาน …………………. 1 95 15 ผ่องไพรธรรม กล้าจน กำลัง รับประทาน อาหารกลางวันกับ หมู่มิตรดี …………………. 1 98 16 สมณะบินบน ถิ รจิตโต กาลังแสดงธรรม ณ ชมรมมังสวิรัติ เชียงใหม่ ………. …………. 200 17 แก้วใจเพชร กล้าจน กับการพากเพียรปฏิบัติการเคี้ยวอาหารให้ละเอียดได้พลังปัญญา 210 1 8 แก่นศีล กล้าจน กำลังขุดดินทำแปลงปลูกพืชผัก 214 19 วร วัตร ขำ เจริญ ได้ปฏิบัติการเคี้ยวก วฬิง การาหารเพื่อล้างความติดยึดในกามคุณ 5 226 20 จิตอาสาแพทย์วิถีธรรมทั่วประเทศ มารวมตัวกันเรียนรู้พระ ไตรปิฏก 241 สารบัญ ภาพ (ต่อ)

ภาพที่ หน้า 21 กิจกรรมสนทนากลุ่มการตั้งศีล ลด ละ ล้างกิเลส ใน การกินอาหาร เพื่อส่งเสริมสุขภาวะ 2 42 22 สมณะฟ้าไท สมชาติโก กำลังให้สัมภาษณ์งานวิจัยการเคี้ยว ………………………………… 246 23 พ่อครูสมณะ โพธิ รักษ์ ให้โอวาทแสดงธรรมเปิดงาน “ตลาดน้ำอาริยะ” 264 24 การทำกสิกรรมไร้สารพิษและการอยู่อาศัยในเรือในชุมชนบวรราชธานีอโศก 265 25 พืชผักผลไม้ไร้สารพิษ ผลิตผล จากน้ำพักน้ำแรงของชาวชุมชนบุญนิยม 2 66 26 พ่อครูสมณะ โพธิ รักษ์ ผู้ นำจิตวิญญาณ ชุมชนบวรราชธานีอโศก จังหวัดอุบลราชธานี 2 68 27 แท่นโศลกธรรมจากพ่อครูสมณะ โพธิ รักษ์ ชุมชนบวรราชธานีอโศก จังหวัด อุบลราชธานี 2 70 28 แผ่นดินพุทธ แผ่นดินทอง ชุมชนบวรราชธานีอโศก จังหวัดอุบลราชธานี 2 72 29 ฟลุ๊ค กับอาหารมังสวิรัติแบบธรรมชาติ ประหยัดเรียบง่าย เคี้ยวละเอียด มีสติ ช่วยรักษาโรค 2 83 30 ผู้วิจัยและผู้ช่วยวิจัย กับอาหารมื้อเช้า “ เฝอ ” ก่อนลงเก็บข้อมูลภาคสนามที่ สะหวัน นะเขต ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2561 2 91 31 แม่แพ ชา วสะห วันนะเขต กินอาหาร โดยมีข้าวเหนียว น้ำพริกก้อยกุ้ง แกงอ่อม 301 32 พ่อทองล ำ พัน โซด อายุ 81 ปี กับพฤติก รรมการเคี้ยวอาหารในชีวิตประจำวั น 302 33 ยายบุญมี อาริ ยวงศ์ เคี้ยว ข้าวซ้อมมือกับผักสด ผักลวก และน้ำพริก ให้ละเอียด 306 34 แม่หอม กินข้าวกล้องกับผักสด ก็อยู่ได้ ประหยัดค่าใช้จ่าย เศรษฐกิจพอเพียง 313 35 แม่เกศมณี สุขสวาท กับการ “ให้” การแบ่งปันด้วยใจที่บริสุทธิ์ 318 36 พ่อสุนทร กาบ มาลาวงศ์ ชา วสะห วันนะเขต อายุ 7 6 ปี 324 3 7 ชุมชนสาธารณสุข ชุมชน บ้านพัฒนาโพนทอง จำปาสัก สปป .ลาว 326 38 ที่ทำการบ้านพัฒนาโพนทอง จำปาสัก สปป . ลาว และพ่อพนม สุโพธิ์ภาพ 327 39 รูปแบบแผนผังการพัฒนาตัวแบบสาธารณสุข บ้ านโพนทอง จำปาสัก สปป .ลาว 328 40 การ เก็บข้อมูล สัมภาษณ์ภาคสนาม ณ บ้านโพนทอง บ้าน ตัวแบบสาธารณสุข สป ป . ลาว 330 41 แผนที่การเดินทางมาศูนย์เรียนรู้สุขภาพพึ่งตน ฯ สวนป่านาบุญ 1 338 4 2 แผนผังสภาพนิเวศวิทยาและการใช้พื้นที่ภายในศูนย์เรียนรู้ สวนป่านาบุญ 1 340 4 3 ผู้นำชุมชนและพี่น้องจิตอา สาแพทย์วิถีธรรม จากค่ายพระไตรปิฎ ก 342 สารบัญ ภาพ (ต่อ)

ภาพที่ หน้า 44 คำสอนเพชรจากใจเพชร 343 45 การประชุมอปริหา นิย ธรรมของจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม 344 46 ตัวอย่างอาหารสูตร 1 “พลังพุทธย่ำยีมาร” แบบไม่ปรุง และสูตร 2 แบบปรุง 34 6 47 การกินอาหารสูตรพลังพุทธ ร่วมกับครูอาจารย์และหมู่มิตรดี ได้พลังร่วม 346 48 ตารางกิจกรรมการดำเนินชีวิตของจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม 354 49 ตารางกิจกรรมการดำเนินชีวิตของจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม หน้าศาลาแก่นสุข 355 50 ผู้นำชุมชนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม นำสวดมนต์ตอนเช้าของการอบรม 358 51 บททบทวนธรรม เพื่อการสร้างจิตวิญญาณให้ผาสุกที่สุดในโลก 359 52 พระ พุทธาภิ ธรรมนิมิต ณ บวรราชธานีอโศก อำเภอวารินชำราบ จังหวัด อุบลราชธานี 3 59 53 ใจเพชร กล้าจน กำลังเตรียมการบรรยายเรื่องสุขภาพ 3 65 54 บทพิจารณาอาหารที่จิตอาสาแพทย์วิถีธรรมใช้ในการพิจารณาอาหาร 3 67 55 การฝึกการประมาณการตักอาหารเพื่อฝึกฝนการกินตามลำดับการย่อยง่าย 3 68 56 การรับประทานอาหารปรับสมดุลร้อนเย็น มื้อหลัก ของจิตอาสา 3 69 57 ผลตรวจค่า CT Normal ทุกอย่างปกติดี 415 58 จิตอาสาแสงอรุณ ได้ทำอาหารปิ่นโตสุขภาพไปรับประทานที่ทำงาน 417 59 จิตอาสาแสงอรุณ สังคมศิลป์ กำลังกินอาหารกลางวันกับเพื่อน 418 60 จิตอาสา แสงอรุณ สังคมศิลป์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์การดูแลสุขภาพ 420 61 รจ ริ นทร์ อักขะ โคตร (ซ้าย) ศิ ริขวัญ แซ่ลิ้ม (ขวา) 423 62 จิตตรึงธรรม กล้าจน กับความเบิกบานในการพึ่งตนและช่วยคนที่ศรัทธา 437 63 จงกช สุทธิโอสถ วัย 70 ปี บำเพ็ญในหมู่มิตรดี เครือข่ายแพทย์วิถีธรรม 450 6 4 การประมาณในการบริโภคอาหารของจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม … 452 65 ภาพ ถ่ายศิ ริขวัญ แซ่ลิ้ม ถ่ายร่วมกับน้องสาว 455 66 ฐานคติ “ กลไกสังคม ” ในการดำเนินการเพื่อให้ได้ยุทธศาสตร์การส่งเสริมสุขภาวะ ของชุมชนในประเทศไทย 532