06 บทที่ 1 พริ้วลมบุญ.docx
เนื้อหาในไฟล์
บทที่ 1 บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา โรคไม่ติดต่อเรื้อรังเป็นสาเหตุความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตของวัยผู้ใหญ่ทั่วโลก ประมาณ 38 ล้าน คน ในแต่ละปี ซึ่ง มี ประชากรสามในสี่หรือประมาณ 28 ล้านคนอาศัยอยู่ในประเทศที่มีรายได้ต่ำและปานกลาง ทำให้ สถานการณ์ของกลุ่มโรคไม่ติดต่อเป็นปัญหาอันดับหนึ่งของโลกและอันดับหนึ่งของประเทศไทย ประชากร ไทย ที่เป็นกลุ่มเสี่ยงและป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดความสูญเสียปีสุขภาวะและต้นทุนทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง และ นับวันจะ มีแนว โน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ( กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข . 2559 : 76 ) สาเหตุสำคัญ การ ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มาจากการมีพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่เหมาะสม จาก การรับประทานอาหารไม่เหมาะสมตามหลักโภชนาการ จาก การขาดการออกกำลังกาย และความเครียด เป็นต้น ปัจจัยเหล่านี้เป็นผลให้เกิดความดันโลหิตสูง น้ำตาลในเลือดสูง และภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน (กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. 2557 : 7 ) คนไทยที่ป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังจำนวนมาก ไม่รู้ว่าตนเองป่วยเป็นโรคแล้วไม่ได้รับบริการ หรือการดูแล ที่เหมาะสม และถูกต้อง ทำให้ ขาดโอกาสที่จะรับทราบถึงการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ขาดทักษะ ไม่สามารถจัดการตนเองตามสภาวะของโรคได้ ทำให้ เร่งระยะเข้าสู่ การเป็นโรค และการมีภาวะแทรกซ้อน รวดเร็วยิ่งขึ้น จาก สถานการณ์ดังกล่าวเป็นระเบิดเวลาของทั้งความเจ็บป่วยใหม่ ความพิการ และการตายก่อนวัยอันควรด้วยโรคไม่ติดต่อ เรื้อรัง( กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. 2558 : 12 ) จากสถานการณ์ดังกล่าว กระทรวงสาธารณสุข เล็งเห็นความสำคัญของการป้องกันและควบคุมโรค โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง มี เป้าหมายการลดปัจจัยเสี่ยงและล
อ่านต่อ
ดโรค ไม่ติดต่อเรื้อรัง ในประชาชน ได้แก่ การคัดกรองประชาชน เป็น 4 กลุ่ม คือ กลุ่มปกติ กลุ่มเสี่ยง กลุ่มป่วย และกลุ่มป่วยที่มี ภาวะแทรกซ้อน โดยกลุ่มปกติจะเน้นให้คำแนะนำสร้างเสริมสุขภาพตามหลัก 3 อ. 2 ส. (ออกกำลังกาย อาหาร อารมณ์ ไม่ดื่มสุรา และไม่สูบบุหรี่) ส่งเสริมให้มี “ ชุมชนสุขภาพดีวิถีชีวิตไทย ” ให้เป็นชุมชนเข้มแข็งสามารถจัดการปัญหาสุขภาพของตนเองได้ ตาม แผนดำเนินการต่อเนื่องไป 1-3 ปี และเชื่อว่าจะสามารถลดความเสี่ยงต่อการเกิด โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง ลดผู้ป่วยรายใหม่ ลดการเกิดภาวะแทรกซ้อน ไปจนถึงลดการเสียชีวิตและการสูญเสียทางด้านเศรษฐกิจลงได้ (สำนักโรคไม่ติดต่อ. 2555) เพื่อรองรับโครงสร้างประชากรไทยสู่สังคมผู้สูงอายุ การจัดทำร่างแผนยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทยระยะที่ 2 แผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 2560- 2564 ) เป็นแผนต่อเนื่องจากแผนยุทธศาสตร์สุขภาพดีวิถีชีวิตไทย พ.ศ. 2554-2563 ปรับเป้าหมาย กลยุทธ์ ให้สอดคล้องกับ Global Heath Action Plan แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 และแผนยุทธศาสตร์สุขภาพ 20 ปี เน้นการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชน ท้องถิ่น และภาคส่วนต่างๆ ปรับการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นและส่งเสริมศักยภาพในการดูแลสุขภาพตนเอง ลดอัตราการตายก่อนวัยอันควร ร้อยละ 25 ภายในปี พ.ศ. 2568 ( กรมควบคุมโรค . 2559 : 88 ) จากรายงานการวิจัยของ ใจเพชร กล้าจน ( 2553 : 3 ) ที่ทำการศึกษาเรื่อง ความเจ็บป่วยกับการดูแลสุขภาพแนวเศรษฐกิจพอเพียง ตามหลักแพทย์ทางเลือกวิถี ธรรม ของศูนย์เรียนรู้สุขภาพพึ่งตนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง สวนป่านาบุญ อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร ได้กล่าวถึงภาวะความเจ็บป่วยของคนไทย พบว่า ประเทศไทยประสบกับสภาวะปัญหาสุขภาพ 3 ประการหลัก ได้แก่ ( 1) ปริมาณผู้ป่วย ชนิดและความรุนแรงของความเจ็บป่วยมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้น ( 2) ค่าใช้จ่ายในการแก้ไขปัญหาความเจ็บป่วยเพิ่มมากขึ้น ( 3) ประชาชนมีศักยภาพในการดูแลแก้ไขปัญหาสุขภาพด้วยตนเองน้อยลง การส่งเสริมให้ประชาชนสามารถแก้ปัญหาความเจ็บป่วยด้วยตนเอง โดยเน้นการปฏิบัติ ด้วยสิ่งที่ประหยัด เรียบง่าย ปลอดภัย ได้ผล แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ พึ่งตนเองได้ ใช้ทรัพยากรท้องถิ่นเป็นหลัก และสามารถประยุกต์เข้ากับวิถีชีวิตได้อย่างยั่งยืน เป็นทางเลือกหนึ่งในการดูแลสุขภาพ ตนเอง อันจะ เป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้น (ใจเพชร กล้าจน. 2553 : ค ) การปรับเปลี่ยน พฤติกรรมสุขภาพเน้นการป ฏิ บัติทุกวัน การรับประทานอาหาร ลด หวาน มัน เค็ม ปรุงรสจืด เน้นอาหารปรุงแต่งน้อยเป็นธรรมชาติ การออกกำลังกาย และการผ่อนคลายอารมณ์ ปัจจุบันจัดทำเป็นหลักสูตรการอบรม 9 วัน ตามเครือข่ายหลักและภาคต่างๆ ทั่วประเทศ เพื่อให้ผู้เข้าอบรมได้ฝึกและป ฏิ บัติการดูแลสุขภาพด้วยตนเอง สำหรับผู้ยังไม่ป่วย สำหรับผู้ป่วยที่ไม่หนักเกินไป ได้เรียนรู้และปฏิบัติในการฟื้นฟูสุขภาพตนเอง สำหรับผู้ป่วยหนักก็ให้ญาติหรือผู้ดูแลเข้ามาเรียนรู้และฝึกปฏิบัติเพื่อนำไปใช้ในการดูแลผู้ป่วย ในการให้ความรู้ในเรื่องกลไกการเกิดและการหายของโรคต่าง ๆ เรียนรู้วิธีปฏิบัติเพื่อการป้องกันโรค การควบคุมโรค ส่งเสริมและฟื้นฟูสุขภาพด้วยเทคนิค 9 ข้อ จากการติดตาม เก็บข้อมูลหลังค่าย พบว่า ภายหลังการเข้าร่วมกิจกรรมค่าย และนำไปปฏิบัติเองจากการพูดคุยและ เก็บข้อมูลกับผู้เข้าร่วมกิจกรรมค่ายที่กลับเข้ามาอบรมอีกหลาย ๆ ครั้ง บางครั้งไม่สามารถปฏิบัติเองได้ บางครั้งก็ปฏิบัติเองได้แต่ไม่ต่อเนื่อง เพราะครอบครัวไม่ปรับเปลี่ยนด้วย ทำให้รู้สึกโดดเดี่ยว บางครั้ง มีปัญหาไม่รู้จะถามใคร สิ่งเหล่านี้เป็นปัญหาต้องกลับเข้ามาเรียนรู้ในค่ายใหม่ มาทบทวนและฝึกปฏิบัติ บางคนก็ไม่สามารถจัดสรรเวลาที่จะมาได้ จนรอให้ป่วยหรือป่วยหนักค่อยกลับมาเรียนรู้ จากข้อมูลดังกล่าวน่าจะมีการทำกิจกรรมหลังค่ายที่ผู้ผ่านค่ายฯ สามารถนำไปเรียนรู้ ทบทวน แล ะฝึกปฏิบัติด้วยตนเองได้ตลอดเวลาได้ทุกที่ ตามความสะดวกของแต่ละคน ให้สะดวกต่อโลกและสังคมยุคปั จจุบัน ปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศได้เข้ามามีบทบาทต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ในยุคโลกา ภิวัตน์ เป็นอย่างมาก การเข้าถึงสื่อในยุคปัจจุบัน มนุษย์จะสามารถเข้าถึงข้อมูลและองค์ความรู้ได้อย่างไร้ขีดจ ำ กัด การพัฒนา ทาง เทคโนโลยีจะส่งผลต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น ด้วยสาเหตุ ดังกล่าว ผู้วิจัยจึงสนใจ ทำวิจัยเรื่อง บท เรียนออนไลน์ ต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม สุขภาพ ของผู้เข้าร่วมกิจกรรมค่ายแพทย์วิถีธรรม ผ่านโปรแกรม มูเดิล ( Moodle ) ในเรื่องการจัดการเรียนรู้ การเรียนการสอนในด้านเนื้อหาและกิจกรรม โปรแกรม มูเดิล ( Moodle ) เป็น ซอฟต์แวร์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ มีผู้ใช้งานจาก 230 ประเทศทั่วโลก (อุมาพร จันโสภา . 255 9 : 519 ) ส่วนเครือข่ายสังคม เฟสบุ๊ค ( Facebook ) ใช้เป็นพื้นที่ติดต่อสื่อสาร ประสานในการพบปะกัน และรับทราบข่าวสารได้รวดเร็ว เฟสบุ๊ค ( Facebook ) เป็นสื่อสังคมออนไลน์ที่ได้รับการเข้าถึงมากอันดับหนึ่งมีผู้ใช้งานไม่ต่ำกว่า 400 ล้านคนต่อเดือนในปี 2010 และกลายเป็นเว็บไซต์ Social Networking ที่ใหญ่ที่ สุดในโลกมีผู้ใช้งานประจำ เดือนละไม่ต่ำกว่า 150 ล้านคน (วิมลพรรณ อาภาเวท ฉันทนา . 2554 : 3 ) เป็นโปรแกรมใช้ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพด้วยตนเอง หลังจากเรียนรู้จากค่ายสุขภาพแล้ว เพื่อให้ผู้เรียนรู้ได้ทบทวน ได้ทุกสถานที่และความสะดวกในการที่จะเรียนรู้ในการดูแลสุขภาพตนเองให้มีสุขภาพแข็งแรง ป้องกัน และลดความเจ็บป่วยด้วยตนเอง คำถามการวิจัย 1 . บทเรียนออนไลน์มีผลต่อความรู้ เจตคติ การปฏิบัติการดูแลสุขภาพตนเองของผู้ เข้าร่วม การ ทดลอง ก่อนและหลังได้รับบทเรียน ออนไลน์ ต่างกันหรือไม่ 2 . ความพึงพอใจ ในการ ใช้บทเรียนออนไลน์ ต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของ กลุ่มทดลอง อยู่ระดับใด วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1 . เพื่อศึกษา ผลการ เปรียบเทียบ ความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติการดูแลสุขภาพตนเอง ของผู้ ใช้บทเรียนออนไลน์ ก่อนและหลังการใช้บทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม 2 . เพื่อศึกษาความพึงพอใจของ การ ใช้บทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม สมมติฐานการวิจัย หลังได้รับบทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม ผู้ ใช้บทเรียนออนไลน์ มีพฤติกรรมสุขภาพ ความรู้ เจตคติ การปฏิบัติการดูแลสุขภาพ ดีกว่าก่อนได้รับบทเรียนออน ไลน์ ขอบเขตของการวิจัย 1. เนื้อหาหรือประเด็นที่ศึกษา การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษา ผล ของการใช้บทเรียน ออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรมต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพด้านความรู้ เจตคติ การปฏิบัติการ ดูแลสุขภาพของผู้เข้าร่วมกิจกรรมค่ายแพทย์วิถีธรรม 2. ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 2.1 ประชากร คือ ผู้ ที่ผ่านการอบรมค่ายสุขภาพแพทย์วิถีธรรมหลักสูตร 9 วัน ณ สวนป่านาบุญ 3 ตำบล คลองสาม อำเภอ คลองหลวง จังหวัด ปทุมธานี เลือกจากกลุ่มแข็งแรง และไม่มีโรค จำนวน 80 คน ที่อยู่ในวัยผู้ใหญ่ อายุ 35-59 ปี 2.2 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ ที่ผ่านการอบรมค่ายสุขภาพแพทย์วิถีธรรมหลักสูตร 9 วัน ณ สวนป่านาบุญ 3 ตำบล คลองสาม อำเภอ คลองหลวง จังหวัด ปทุมธานี เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ( Purposive Sampling ) จำนวน 30 คน เลือกจากกลุ่มแข็งแรง และไม่มีโรค ที่อยู่ในวัยผู้ใหญ่ อายุ 35-59 ปี และมีคุณสมบัติตามเกณฑ์คัดเข้า 3. การวิจัยครั้งนี้ใช้เวลาเก็บข้อมูล 8 สัปดาห์ นิยามศัพท์เฉพาะ บทเรียนออนไลน์ หมายถึง สื่อการเรียนรู้ ผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยมีการกำหนด เนื้อ หา วัตถุประสงค์ วิธีการ และสื่อการสอน ที่ผู้เรียนได้เรียนรู้เป็นระยะ ๆ ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ ด้ วยตนเองและเป็นไปตามความสามารถของแต่ละบุคคล เข้ากับวิถีชีวิตและสังคมปัจจุบัน ด้วยโปรแกรม มูเดิล ( Moodle ) ในเรื่องการจัดการเนื้อหาและกิจกรรม ส่วนเครือข่ายสังคม เฟสบุ๊ค ( Facebook ) ใช้เป็นพื้นที่ประสาน เพื่อความสะดวกในการพบปะกัน และรับทราบข่าวสารได้รวดเร็ว บทเรียนออนไลน์ จึง เป็นสื่อทางเลือกในการให้ความรู้เกี่ยวกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพด้วยหลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม เนื้อหาด้านความรู้ เจตคติ และ การปฏิบัติ ด้าน การดูแลสุขภาพ ได้แก่ อ ที่ 1 เรื่อง อาหารปรับสมดุล ร่างกาย อ ที่ 2 การออกกำลังกายด้วยการเดินเร็ว อ ที่ 3 การผ่อนคลายอาร มณ์ด้วยการฝึกลมหายใจ ร้อนและเย็น พฤติกรรมสุขภาพ หมายถึง ความสามารถในการนำความรู้หลัก 3 อ การแพทย์วิถีธรรม ในการดูแลสุขภาพตนเองมาใช้ในการดำเนินชีวิต และปลูกฝังจนเกิดเจตคติ เห็นความสำคัญของการ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพทางด้านการรับประทานอาหารสุขภาพ การออกกำลังกายด้วย การเดิน เร็ว การผ่อนคลายอารมณ์ด้วยลมหายใจร้อน/เย็น นำมาสู่การป้องกันและดูแลสุขภาพไม่ปล่อยให้เจ็บป่วยเสียก่อนค่อยมาดูแลตนเอง ประกอบด้วย 1. ความ รู้ หมายถึง ความจดจำ ความเข้าใจ การนำมาประยุกต์ใช้ สามารถนำมา วิเคราะห์ สังเคราะห์ และประเมินผลได้ เกี่ยวกับทางด้าน การรับประทานอาห ารปรับสมดุลร่างกาย การออกกำลังกายด้วยการเดินเร็ว และ การ ผ่อนคลายอารมณ์ด้วยลมหายใจร้อนและเย็น 2. เจตคติ หมายถึง ความรู้สึก ความคิดเห็น ความชอบและไม่ชอบแสดงออกต่อการรับประทานอาหารปรับสมดุลร่างกาย การออกกำลังกายด้วยการเดินเร็ว และการผ่อนคลายอารมณ์ด้วยลมหายใจร้อนและเย็น ตามแนวทางการแพทย์วิถีธรรม 3. การปฏิบัติ ด้าน การดูแล สุขภาพ หมายถึง ความสามารถในการแสดงออกที่จะกระทำหรือไม่กระทำต่อสุขภาพของตนเอง ในด้านการรับประทานอาหารปรับสมดุลร่างกาย การออกกำลังกายด้วยการเดินเร็ว ก ารผ่อนคลายอารมณ์ด้วยลมหายใจร้อน ของบุคคลนั้น ๆ ค่ายสุขภาพแพทย์วิถีธรรม หมายถึง การเข้ามาเรียนรู้ในการดูแลสุขภาพพึ่งตน ด้วยหลักและเทคนิคการปฏิบัติ 9 ข้อ ในการดุแลสุขภาพพึ่งตนที่ศูนย์เรียนรู้สุขภาพพึ่งตนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงสวนป่านาบุญ เพื่อป้องกันความเจ็บป่วย สำหรับผู้ยังไม่ป่วย สำหรับผู้ที่ป่วยแล้วก็นำไปฟื้นฟูตนเอง ในหลักสูตร 9 วัน ค วามพึงพอใจของ ผู้ ใช้บทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม หมายถึง ความรู้สึกนึกคิด หรือความคิดเห็นของ ผู้ใช้บทเรียนออนไลน์ ที่เกิดขึ้นหลังจากได้รับบทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. ได้แนวทางในการ สอน บทเรียนออนไลน์ หลัก 3 อ แพทย์วิถีธรรม ต่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 2 . ได้แนวทางให้ผู้สอนด้านสุขภาพใช้การถ่ายทอดความรู ้ด้านสุขภาพได้กว้างขวางมากขึ้น 3. ได้แนวทางในการถ่ายทอดความรู้ด้านสุขภาพแก่ผู้สนใจ เพื่อสนองความต้องการของบุคคลที่สนใจในการเรียนรู้เรื่องการดูแลสุขภา พ สามารถศึกษาได้ด้วยตนเองได้ตลอดเวลาตามสะดวก