สื่อธรรมะพ่อครู(โพธิปักขิยธรรม 37_สติปัฏฐาน 4_เปรียบเทียบสูตรอื่น) อานาปานสติสูตร กายคตาสติสูตร และสติปัฏฐานสูตร.docx

ๆไปเลย มันไม่เป็นวิปัสสนาวิธี ไม่เป็น โพธิปักขิยธรรม 37 อานาปานสติก็ตาม ก็ต้องเป็นโพธิปักขิยธรรม 37 กายคตาสติก็ตาม ก็ต้องเป็นโพธิปักขิยธรรม 37 สติปัฏฐานสูตรก็ยิ่งเป็นตัวจริงที่เป็นโพธิปักขิยธรรม 37 เพราะสติปัฏฐานสูตรก็มีการพิจารณากาย เวทนา จิต ธรรม แม้การดำเนินไปของกาย กายมีทั้งภายนอกและภายในดำเนินไปอย่างไร สัมพันธ์กันอย่างไรก็ต้องอ่านธรรมะ 2 ให้ได้ แม้อานาปานสติ สูตร ท่านก็ตรัสย้ำหัวตะปูมิดเลยว่า ไปนั่งปฏิบัติกันทั่วไป อานาปานสติ เป็นของฤาษี สอนนั่งหลับตาอยู่กับที่ แล้วเอาความรู้สึกกับความรับรู้ ไปรู้สึกแต่อยู่กับลมหายใจ ไม่ได้รู้สึกทางตาหูจมูกลิ้นกาย ไปเอาความรู้สึกลมหายใจเข้าหายใจออกเป็นกสิณ เป็นที่เกาะของจิต แล้วก็ศึกษาเรียนรู้ พระพุทธเจ้าก็บอกว่าปฏิบัติอย่างนั้น มันดีอยู่อย่างหนึ่ง เหลือจุดสุดท้ายของความเป็นกาย อยู่ที่ลมหายใจเข้าออก ถ้าคุณไม่มีความรู้สึก ลมหายใจเข้าออกที่เป็นภายนอก หายใจเข้าออกก็ต้องรู้สึกลมหายใจเข้าออก แต่ถ้าเข้าไปสู่ภพภายใน แต่ไม่รู้สึกถึงภายนอกเลย รู้สึกแต่ลมหายใจเข้าออก แต่รับรู้แต่ภายใน โดยเฉพาะคนที่สอนให้รับรู้แต่ภายในไม่รู้จักภายนอก อย่าให้จิตออกไปรับรู้อะไรภายนอก มีอาจารย์กำชับเลยว่า อย่าเอาจิตออกนอก อย่าส่งจิตออกนอก หลงผิดหมดเลย พระพุทธเจ้าตรัสว่าต้องอย่าทิ้งลมหายใจ แม้กาย ส่วนกายคตาสติ มีความเป็นกาย อานาปานสติ ต้องมีสติรู้ลมหายใจต้องอย่าให้ความรู้สึกขาดจากภายนอก แต่พวกที่ไปนั่งหลับตารับรู้แต่ภายในไม่รับรู้ภายนอก พวกนี้หมดความเป็นกาย มีแต่ภายในไม่มีภายนอก คนส่วนใหญ่เข้าใจว่า กาย คือร่างภายนอกทั้งนั้น ไม่ได้หมายถึงจิตใจเลย ก็เลยปฏิบัติธรรมอย่างไม่มีกาย ผิดเลย เลยปฏิบัติธรรมอย่างไม่มีสติปัฏฐาน 4 ที่ขึ้นต้นด้วยกายในกายเป็นอันแรก ผู้ที่รู้จักรูปธรรมนามธรรมรู้จักธรรมะ 2 ก็รู้จักกาย ถ้าหนึ่งไม่เป็นกาย ไม่มีกาย ธรรมะสองมีรูปมีนาม มีสิ่งที่ถูกรู้กับตัวประธานที่เป็นธาตุรู้ของเรากำหนดรู้สินะ เรียกว่า นาม เป็นธรรมะสอง ต้องไม่ขาดจากกันจึงจะเป็นกาย การปฏิบัติไม่มีธรรมะ 2 ไม่มีกาย คุณก็เป็นคน ปฏิบัติธรรมไม่ได้ แม้ผู้ปฏิบัติธรรมที่บรรลุสูงสุดแล้ว มีธรรมะหนึ่ง เป็นเอกธรรมหรือเอกจิต เอกัคคตาจิต จิตเป็นหนึ่งก็ยังมีภายนอก ยังมีธรรมะสองอยู่ทั้งนั้น แม้จะกลายเป็นว่า คนไปอยู่ในภวังค์ไม่มีภายนอกเลยก็ไม่มีกาย มีแต่รูปจิต อรูปจิต ก็อ่านอาการรูปจิต อรูปจิต ซึ่งไม่ใช่เป็นการพิจารณาอย่างการศึกษา เป็นผู้ที่รู้จริงแล้ว ผู้ที่รู้จริงอยู่ในภวังค์ มันไม่ใช่สามัญที่จะเข้าไปอยู่ มันไม่ใช่ปกติที่จะเข้าไปอยู่หรอกสำหรับคน ถ้าผู้ที่บรรลุแล้ว ถ้าไปอยู่แต่ภายในภวังค์ก็จะพิจารณาธรรม พิจารณาว่ามีรูปราคะ อรูปราคะในจิต มีรูป อรูปเหลือในจิตในภวภพ หรือภวังค์ แล้วล้างกิเลสให้หมด เช่นเราหลับ ตัดความรู้สึกภายนอก พระอรหันต์หรือคนทั่วไปตัดความรู้สึกภายนอกแต่ในภายในก็ยังมีสภาพ ผู้มีสภาพตรงนั้นแหละจะมีสติ สติที่อ่านรู้ว่า จิตของเราอยู่ฟุ้งซ่านไปกับเรื่องปรุงแต่งกิเลส เลอะเทอะไปกับอารมณ์ อรหันต์ไม่ได้ปรุงแต่งอยู่ในการนอนหลับ ในภวังค์ ก็จะมีรูปรสกลิ่นเสียงอย่างเป็นนิมิตความจำ ปรุงแต่งกันอยู่ ผู้ที่ไม่ใช่อรหันต์จะมีอารมณ์ สุข ทุกข์ ชอบ ไม่ชอบ ถือว่าเป็นการฝันร้าย คำว่าฝันร้าย ถ้าฝันร้ายเป็นเรื่องน่ากลัวเป็นเรื่องทุกข์เป็นเรื่องลำบาก คุณก็จะไม่ยึดไว้นาน ถ้ายิ่งเป็นเรื่องแรงก็จะอยากออก ดิ้นไม่อยากให้เกิดอาการนี้ในฝัน แต่ถ้าฝันเป็นความชอบความยินดีเป็นสวรรค์ก็ไปกันใหญ่ ยิ่งเป็นอารมณ์ที่เอร็ดอร่อย มันก็ไม่อยากให้หายไปเลย นั่นก็เป็นสภาพธรรมดาของคนโลกีย์ แต่ผู้ที่ปฏิบัติธรรมแล้ว ถ้าอารมณ์ฝัน หรืออารมณ์นิมิต ของผู้ยังไม่ใช่อรหันต์ เป็นเสขบุคคล ก็จะมีกิเลสผสมผสาน เป็นเรื่องราวรูปร่างที่ชอบกับไม่ชอบอยู่ เป็นปกติ คุณก็ต้องอ่านอารมณ์ ฝึกแม้แต่ในนอนหลับว่าเป็นอารมณ์อย่างนั้นๆ เราจะต้องมีปัญญามีความรู้ว่า ถ้าเราจะหลงยินดีในสิ่งที่เป็นอารมณ์ชอบหรือไม่ชอบ มันคือสภาพที่คุณยังไม่สงบ ผู้ที่เป็นอรหันต์ขึ้นไปแล้ว มีสัญญามีฝันเกิดเป็นเรื่องราว สัญญามันขึ้นมา เป็นเรื่องที่เคยทุกข์ เคยเกิดอาการจิตไม่ชอบ เคยปรุงแต่งเต็มเรื่องสุข หรือทุกข์ มันก็จะมีสัญญาเกิดการปรุงแต่งเรียกว่าฝัน เป็นเรื่องราวขึ้นมาเหมือนกัน แต่อารมณ์สุขทุกข์ ชอบหรือไม่ชอบของพระอรหันต์ไม่มี เป็นความจำที่เกิดมา ยิ่งเป็นผู้ที่ นอน มันก็จะต้อง ถ้าไม่ฝึกดับ อรหันต์ที่ไม่ฝึกจิตให้ดับสนิท เวลาเข้าไปอยู่ในภวังค์แล้ว อย่างพวกสายเจโตที่เรียนรู้อย่างสุดโต่งไปทางฝึกการดับ เขาก็จะดับได้เก่ง พอดับแล้ว จิต ก็จะสงบ หยุด ไม่มีฝันไม่มีนิมิตไม่คิดอะไรเลย เขาฝึกจนไม่ต้องนอนหลับ นั่งสมาธิเขาก็ดับได้เลย เวลานอนแล้วมันมีความชำนาญ มีวสี มีความกล้าแกร่งที่จะนอนหลับดับสนิทได้เลย ดีไม่ดี ดับตั้งแต่เริ่มหลับ จนกระทั่งตื่นมารวดเดียวล่ะ นอนกี่ชั่วโมงก็แล้วแต่ ดับสนิทเลย นับถือ ว่าทำได้เก่ง มี ซึ่งยากมาก ส่วนมากมันจะมีความรู้สึกเรื่องราวแทรกแซงปรุงแต่งเป็นนิมิตเป็นฝัน

มาเข้าเรื่องคุณไพศาล อยากให้อธิบาย อานาปานสติสูตร กายคตาสติสูตร และสติปัฏฐานสูตร เป้าหมายสำคัญคือให้พิจารณากายเวทนาจิตธรรม อานาปานสติ ก็ให้พิจารณา กาย เวทนา จิต ธรรม แต่กายหมายถึง สภาพที่มีทั้งภายนอกและภายใน ตามวิโมกข์ 8 ผู้ปฏิบัติธรรมอย่างไรก็ต้องมีกายสักขี ถ้าไม่มีการสักขี จะไม่ถือว่าเป็นผู้ที่มีอุภโตภาควิมุติ แม้แต่ปัญญาวิมุติก็ไม่ถือว่าจะมีได้ ต้องมีกายสักขี จึงจะมีอาสวะดับ ดับได้บางอย่าง ถ้าถึงปัญญาวิมุติก็ถึงขั้นปัญญาวิมุติที่เริ่มเป็นอรหันต์ได้ ผู้มีกายสักขี ก็จะรู้ว่ามีอาสวะบางอย่างเกิดขึ้น ก็มีกาย ในกายสักขีบุคคล ต้องปฏิบัติธรรมให้มี สัมผัสวิโมกข์ 8 ด้วยกาย ท่านระบุไว้ชัดเลย ในพตปฎ. ล.๓๖ ข้อ ๔๑ ในอานาปานสติ บอกว่าต้องมีความรู้สึกทั้งภายนอกและภายในอย่าให้ขาดจากกัน ถ้าขาดจากกันก็สุญโญ แต่ที่จริงแล้วก่อนเน้นอานาปานสติ ก็จะอธิบายสติปัฏฐาน 4 ก่อนแล้วถึงอธิบายอานาปานสติ สติปัฏฐานสูตรก็อธิบายเข้าไปถึงอานาปานสติ สำคัญกันอย่างขาดกันไม่ได้เลย วิโมกข์ 8 วิโมกข์ แปลว่าความหลุดพ้น จะหลุดพ้นด้วยการปฏิบัติที่ต้องมีลักษณะทั้งหมด ให้คุณได้ศึกษา จะศึกษาวิโมกข์ 8 หมดจบด้วย สัญญาเวทยิตนิโรธ วิโมกข์ 3 ข้อแรก ยืนยันว่า การปฏิบัติจะขาดสิ่งนี้ไม่ได้ ๑. ผู้มีรูป ย่อมเห็นรูปทั้งหลาย (รูปี รูปานิ ปัสสติ) รูปี ก็คือ ผู้มีรูป คือคน คนใด คนหนึ่ง มีรูป ย่อมเห็นรูปทั้งหลาย จะต้องมีปัสสติ ต้องเห็นรูป ด้วยการปฏิบัติ ถ้าคุณไม่มีรูปก็แล้วไป เช่นคนตาบอด หูหนวก ลิ้นไม่มีประสาท กายไม่มีประสาทสัมผัสรับรู้ เหมือนคนอัมพาต คุณก็ไม่มีรูป สัมผัสทางตาหูจมูกลิ้นกายไม่มี รูปคือสิ่งที่สัมผัสทางภายนอกก่อน ข้างในก็มีรูปจิต อรูปจิต วิโมกข์ ๑ ผู้มีรูปต้องเห็นรูป ต้องรับรู้รูป การปฏิบัตินี้คุณจะทิ้งรูปหรือทิ้งภายนอกไม่ได้ เพราะรูปก็คือ ทวาร 5 ภายนอก ต้องมีตาหูจมูกลิ้นกาย กามคุณ 5 ต้องมีรูปและต้องเห็น ปัสสติ ต้องแปลว่าต้องเลย ไม่ใช้คำว่าย่อม เป็นเชิงบังคับเลย

๒. *ผู้ไม่มีความสำคัญในรูปภายใน (๑๐/๖๖) ย่อมเห็น รูปทั้งหลายในภายนอก (อัชฌัตตัง อรูปสัญญี . เอโก พหิทธา รูปานิ ปัสสติ) . (*พ่อครูแปลว่ามีสัญญาใส่ใจในอรูป) อัชฌัตตังคือภายใน อรูปสัญญี ในพระไตรปิฎกท่านแปลว่า ผู้ไม่มีสัญญา ในอรูปทั้งหลาย ซึ่งแปลไม่ถูก อาตมาก็ชัดเจนว่า สัญญีคือผู้มีธาตุกำหนดรู้ ต้องกำหนดรู้ทั้งพหิทารูปานิ ปัสสติ ทั้งรูปภายนอก และทั้งอรูปภายใน คุณจะต้องกำหนดรู้ทั่วหมดต้องเห็นต้องกำหนดรู้ ต้องเห็น ปัสสติ ผู้มีรูปต้องให้มีปัสสติกับรูป ไม่ว่าจะรูปภายนอกหรือรูปภายใน จนถึงอรูปสัญญี อย่างนี้เป็นต้น นี่คือความรู้ของอาตมาที่ต่างกับผู้รู้ทั้งหลาย อาตมาว่า อัชฌัตตัง อรูปสัญญี มันควรแยกกันชัด อัชฌัตต อรูป สัญญี และพหิทา รูปานิ และปัสสติ สรุปแล้วต้องเห็นทั้งหมด ต้องรู้ต้องเห็นทั้งภายนอกและภายในจนถึงอรูป

วิโมกข์ข้อ 1- 2 สรุปให้เห็นรูป อรูป ที่ต้องสัมผัส และต้องมีนามไปศึกษาไปรู้ กายในกาย คือคุณต้องพิจารณากายนอก คำว่า กายคตาสติ พระพุทธเจ้าอธิบายตั้งแต่ภายนอกเดินก้าวย่างสัมผัสต่างๆ แล้วองค์ประชุมต่อเนื่องเข้าสู่ภายใน ส่วนอานาปาสติ ก็ไม่ยาก ไปกำหนดรู้ลมหายใจเข้าออก สิ่งเหล่านี้เป็นของลัทธิเก่าก่อนพระพุทธเจ้าสืบทอดกันมา พูดก็พูดเถอะ ตั้งแต่ศาสนาพุทธก่อนหน้านี้อีก แต่ด้านมิจฉาทิฏฐิ 10 เพี้ยนไปหมด เมื่อมาถึงพระพุทธเจ้าองค์สมณโคดมก็เก็บมาฟื้นล้างให้กลับคืนมาใหม่ จริงๆแล้วก็ของพระพุทธเจ้าทั้งหมดไม่ว่าจะเป็น กายคตาสติ หรืออานาปานสติก็ต้องศึกษาอย่าง สติปัฏฐาน 4 ทั้งนั้น คำว่า กาย ในภาษาไทยหมายถึง ร่างนอกไปแล้ว เช่นเดียวกับศาสนาพุทธ ในยุคของพระพุทธเจ้า พุทธก็คือพราหมณ์ที่เคร่ง พราหมณ์ที่เคร่งเขาไม่กินเนื้อสัตว์กันก่อน ฐานะพราหมณ์ชั้นดีไม่มีใครกินเนื้อสัตว์ให้รู้กันทั่วไป พุทธถือว่าเป็นพราหมณ์ชั้นดี พราหมณ์กับพุทธเป็นภาษาที่กลับไปกลับมา สมัยโน้น นักบวชผู้ศึกษาธรรมะเรียกว่าพราหมณ์ เมื่อมาสมัยนี้ไม่เรียกว่าพราหมณ์ ก็เรียกว่าพุทธ สมัยโน้นไม่เรียกพุทธแต่เรียกพราหมณ์แต่มีหลักฐานร่องรอยในพระสูตรเรียกว่าพราหมณ์มหาศาล มีลาภยศสรรเสริญโลกียสุข เต็มคราบ ในยุคโน้นถือว่าเป็นเจ้าของสำนักต่างๆ ยุคนี้พุทธศาสนาเกิดมาได้ 2,600 ปี ศาสนาพุทธก็กลับไปเหมือนอย่างเดิมก่อนพระพุทธเจ้าอุบัติ นักบวชของศาสนา กลายเป็นพราหมณ์มหาศาลไปหมด มีบัลลังก์ ลาภยศสรรเสิญโลกียสุข รู้ภาษาธรรมะ อย่างในอัมพัฏฐสูตรนี้ชัด คืออัมพัฏฐอวดตัวว่า ตัวเองเป็นผู้ได้เรียนรู้มันตราต่างๆ มีคนนับถือเป็นลูกเจ้าสำนักพราหมณ์ เหมือนกับพระที่ญี่ปุ่น เป็นเจ้าของวัดเจ้าของสำนัก เจ้าของทรัพย์สินมีลูกหลานสืบทอดต่อไป เช่นเดียวกับ ธัมมชโย ยิ่งใหญ่มีสมบัติพัสถานมาก แต่เขาไม่ถือทางศาสนา แต่ทางเมืองไทยไม่ได้ อันนั้น ศาสนาพุทธในญี่ปุ่นเป็นเรื่องนอกรีตไปแล้วเป็นมหายานโตงเตง แต่เถรวาทยังไม่ยอม แต่พระที่ญี่ปุ่น เป็นพระเจ้าสำนัก เป็นเจ้าของยิ่งกว่าธัมมชโย เพราะทางโน้นเขาไม่ถือสา แต่อัมพัฏฐะนี้คุยตัวเลยว่า เป็นผู้ต้องมนตรา เป็นผู้สืบทอดมาทั้งทางเชื้อสายต้นตระกูล ว่ามาจากพราหมณ์ ทั้งเป็นผู้รู้ธรรมะ บทมนต์ คัมภีร์ต่างๆเก่งรู้หมด ต้องไปอ่านให้ดีๆ พระพุทธเจ้าก็ถามว่าได้บรรลุบ้างหรือเปล่า สุดท้ายเขาก็บอกว่าไม่รู้เรื่องเลย พระพุทธเจ้ายกมาตั้งแต่ศีล สมาธิ ปัญญา อัมพัฏฐะก็ไม่รู้เรื่อง โดยเฉพาะศีลไม่รู้เรื่องเลย สมาธิแบบพระพุทธเจ้าไม่รู้เลย ปัญญาแบบพระพุทธเจ้าก็ไม่รู้เลย จึงมาสู่สูตรที่ 4 โสณทัณฑสูตร ศีลอยู่ที่ใดปัญญาอยู่ที่นั่น คำว่า ศีลคำเดียว แนวปฏิบัติศีล สมาธิ ปัญญา อย่างสัมมาทิฏฐิ ในลมหายใจเฮือกนี้ ศาสนาพุทธในเมืองไทยไม่ได้ปฏิบัติศีลสมาธิปัญญา วิมุติเลย ไม่ได้เอาศีลเป็นเบื้องต้น เช่น ปฏิบัติตั้งแต่ศีล 5 เรียนรู้ กาย เวทนา จิตธรรม อานาปานสติ อาตมาแปลว่า ทุกลมหายใจเข้าออกคุณต้องมีสติ ในสามสูตร นี้ คุณไพศาลว่า อานาปานสติสูตร กายคตาสติสูตร และสติปัฏฐานสูตร เพราะทั้ง 3 พระสูตรนี้ว่าด้วยเรื่องสติในทางปฏิบัติอย่างเป็นขั้นเป็นตอน ฟังเลย คุณต้องมีสติลืมตา แม้อานาปานสติ ไปนั่งหลับตาเพ่งก็ผิดแล้ว ต้องมีองค์ประชุมรูปนามทั้งภายนอกและภายใน ต้องรับรู้ผัสสะ ทั้งภายนอกภายใน จะเดิน เอี้ยวแขน ไกวขา จะสัมผัสกับวัตถุสมบัติภายนอกก็ต้องมีสติรับรู้ มีสติรับรู้ห้องประชุมภายนอกเข้าไปถึงภายในที่จะเป็นเวทนา ต้องรับรู้เวทนา จนจับอกุศลจิตที่เป็นเหตุของเวทนาที่เป็นเคหสิตเวทนา อกุศลจิตที่เป็นเหตุให้ทุกข์ให้สุข ก็จับพิจารณา เวทนาในเวทนา จับอกุศลจิตให้ได้ เป็นสราคะ สโทสะ สโมหะ แล้วกำจัดตัวนี้ ให้มันจางคลายหายไปจึงเรียกว่าพิจารณาสติปัฏฐาน 4 ในขณะนั่งหลับตา มีแต่ลมหายใจออกก็ตาม มีอิริยาบถกับภายนอกสามัญไม่ใช่อยู่แค่ ก้าวหนอ เดินหนอ ไม่ใช่แต่อยู่กับองค์ประชุมภายนอกทั้งหมด แล้วรู้ตัวทั่วพร้อมอ่านถึงเวทนาที่เกิด เวทนาใดที่มีกิเลสเป็นตัวนำ สสังขาริกัง ให้คุณตกต่ำนั่นคือตัวการ จนกว่าคุณจะอสังขาริกัง ไม่มีจิตที่นำไปสู่ความพินาศ (พ่อครูไอ ตัดออกด้วย) สมณะเดินดินว่า...วันนี้พ่อครูเปิดเผยถึงอานาปานสติ แต่ไม่รู้ว่าอาจารย์ไพศาลจะเก็บได้หรือเปล่า เพราะว่ารูปแบบการศึกษาของทั้งโลก เขาศึกษา กายคตาสติ อานาปานสติ สติปัฏฐาน ไปจับเอาชีวิตอยู่กับความนิ่ง หรือมีให้น้อย แต่พ่อครูว่าให้เรียนรู้ปกติสามัญทั้งภายนอกภายใน แต่ของเขาให้รู้แต่ภายในอย่างเดียว เป็นบทที่พ่อครูเปิดออกมา ทำให้เห็นใจตัวเองด้วย อาตมาก็เป็นเช่นนั้นมาก่อน เพราะความรู้ที่สะสมมาอาจารย์เจ้าสำนักทั้งหลาย ก็จะบอกว่าอย่าไปยุ่งภายนอก จะบรรลุก็อยู่ที่จิตอย่าไปรู้สิ่งอื่นเลย มันคนละอย่างกับพ่อครูอ้างอิงในพระสูตรต่างๆว่าสติต้องรับรู้ถึงความเคลื่อนไหวอิริยาบถรับรู้สิ่งภายนอกด้วย พวกเราคงส่งให้อ.ไพศาลได้รับรู้ด้วย

600522_พุทธศาสนาตามภูมิ บ้านราชฯ ห้องเรียนอภิธรรม เจโตปริยญาณ