สื่อธรรมะพ่อครู(โพธิปักขิยธรรม 37) ตอน เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา.docx

สื่อธรรมะพ่อครู(โพธิปักขิยธรรม 37) ตอน เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ดูกรชีวก ถ้าเธอกล่าวนี้จะหมายเอา การละราคะ โทสะ โมหะ เป็นต้น [นั้นคือ ความหมายของผู้มีจิตเมตตา] เราก็อนุญาตให้เธอหมายเอาเช่นนั้น [ซึ่งเป็นความถูกต้องแล้ว ผู้มีเมตตานั้น คือ ผู้ไม่มีความพยาบาท เพราะราคะ โทสะ โมหะ นั่นเอง] ชีวกจึงกราบทูลตอบพระพุทธเจ้าไปอย่างเข้าใจดีว่า เขาก็หมายเอาการละราคะ โทสะ โมหะ ตามนั้นแล ดูกรชีวก บุคคลพึงมีความพยาบาท เพราะราคะ โทสะ โมหะใด ราคะ โทสะโมหะนั้น ตถาคตละแล้ว มีมูลอันขาดแล้ว เป็นดุจตาลยอดด้วน ถึงความไม่มี มีอันไม่เกินต่อไปเป็นธรรมดา ดูกรชีวก ถ้าแลท่านกล่าวหมายเอาการละราคะ โทสะ โมหะ เป็นต้นนี้เราอนุญาตการกล่าวเช่นนั้นแก่ท่าน. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระพุทธเจ้ากล่าวหมายเอาการละราคะ โทสะ และโมหะเป็นต้นนี้. ทีนี้ ข้อ ๕๙ พระพุทธเจ้าก็ทรงขยายความเพิ่มจาก..เมตตาไปเป็นกรุณา..มุทิตา..อุเบกขา ก็มีครรลองเดียวกัน เพียงแต่ความเป็นกรุณา..มุทิตา..อุเบกขาเท่านั้นที่มีนัยะแยกต่างไปตามความหมายของคำความนั้นๆ นั่นคือ เมตตา นั้นเกิดที่จิตใจ รู้ว่าคนมีทุกข์ ก็มีอาการอยากช่วยเขาให้เป็นสุข พ้นทุกข์นั้นอย่างเป็นอริยสัจ กรุณา ก็ลงมือช่วย ด้วยความสามารถ มุทิตา ช่วยได้ เสร็จจนเขาเป็นสุข พ้นทุกขอริยสัจ แล้วก็ยินดีไปกับเขาตามที่เป็นจริงนั้น อุเบกขา จบ แล้วก็ปล่อยวางใจ ไม่ยึดในดีที่เราทำแล้วนั้นเป็นเราเป็นของเรา หมดสิ้นความยึดมั่นถือมั่นนั้น เป็น ใจกลางๆ ไม่มีอาการดูดและผลักเรื่องนั้นแล้ว ใจว่างจากยึดดีนั้น ใจก็ไม่ว่างกับงานอื่นต่อไป ..ไปจับงานอื่นที่ควร ใจว่างก็ดี จิตว่างก็ดี จึงไม่ใช่จิตว่างไร้ความหมาย ว่างเวิ้งว้าง ว่างอย่างลอยๆ ว่างอย่างไม่รู้ที่มาที่ไป ว่างอย่างไม่มีเหตุไม่มีปัจจัย อธิบายถึงเหตุ-นิทาน