10. บทที่ 5 02122022.pdf
เนื้อหาในไฟล์
บทที่ 5 สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ การศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยในรูแบบของการวิจัยและพัฒนา (Research and Development Research) โดยใช้ระเบียบวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods) มีวัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อศึกษาปัญหาและบริบทค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 2) เพื่อพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 3) เพื่อประเมินผลรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ผู้วิจัยได้น าเสนอสรุปผลการวิจัย อภิปรายผลการศึกษาวิจัย และข้อเสนอแนะ ดังต่อไปนี้ 5.1 สรุปผลการวิจัย 5.1.1 ผลการศึกษาปัญหาและบริบทค่ายสุขภาพออนไลน์ 5.1.2 ผลการพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ 5.1.3 ผลการประเมินรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ 5.2 อภิปรายผลการวิจัย 5.3 ข้อเสนอแนะ 5.3.1 ข้อเสนอแนะจากการน าผลการศึกษา 5.3.2 ข้อเสนอแนะส าหรับงานวิจัยครั้งต่อไป 5.1 สรุปผลการวิจัย การวิจัยครั้งนี้ ผู้วิจัยได้สรุปผลการวิจัยเป็น 3 ประเด็น ประกอบด้วย 1) ผลการศึกษาปัญหาและบริบทค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 2) ผลการพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 3) ผลการประเมินผลรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ดังนี้ 136 5.1.1 ผลการศึกษาปัญหาและบริบทค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ผลการส ารวจสภาพปัญหาของค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย พบว่า ผู้ชมที่รับชมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ใน 1 เดือนที่ผ่านมา ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 80 อยู่ในช่วงอายุ 41-59 ปี ร้อยละ 66.7 และได้เคยศึกษาตารางการจัดค่ายสุขภาพ ฯ มาก่อน ร้อยละ 86.7 รับทราบข้อมูลประชาสัมพันธ์ของค่ายสุขภาพ ฯ ในแต่ละครั้งผ่านเว็บไซต์
อ่านต่อ
เฟซบุ๊ก ร้อยละ 40 มีช่องทางหลักในการรับชมเพื่อเรียรู้ผ่านเว็บไซต์ ยูทูบ ร้อยละ 46.7 มีอุปกรณ์ในที่ใช้รับชมค่ายสุขภพา ฯ คือ สมาร์ทโฟน ร้อยละ 70 ใช้บ้านเป็นสถานที่เข้าร่วมกิจกรรมค่ายสุข ฯ ร้อยละ 83.7 และสามารถเข้าระบบออนไลน์ได้ด้วยตนเอง ร้อยละ 86.7 จากการส ารวจรวบรวมความคิดเห็นท าให้ทราบถึง ปัญหาและอุปสรรค ในการรับชมรายการต่าง ๆ ของมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทยมี 4 ประเด็นหลัก ดังนี้ 1) การสืบค้นข้อมูล เพื่อหาคลิปวีดีโอที่เป็นองค์ความรู้ตามหลักการแพทย์วิถีธรรม ต้องใช้เวลานาน บางครั้งไม่สามารถค้นหาได้ 2) การประชาสัมพันธ์ เพื่อสื่อสารให้ผู้เข้าค่ายสุขภาพ ฯ ทราบถึงวันเวลา และกิจกรรมเรียนรู้ต่าง ๆ ยังไม่แพร่หลายและขาดความต่อเนื่อง 3) ด้านเครือข่าย เป็นปัญหาด้านเทคนิคเนื่องจาก สถานที่ตั้งของห้องส่งสัญญาณถ่ายทอดสดออนไลน์ อยู่บริเวณหุบเขาท าให้ สัญญาณอินเทอร์เน็ตไม่เสถียร อีกทั้งระบบไฟฟ้าบางครั้งก็ขัดข้องด้วยเช่นกัน จึงส่งผลให้การเรียนรู้จากค่ายสุขภาพออนไลน์ของผู้เข้าค่ายไม่ต่อเนื่องหรือสะดุดลงในบางครั้ง 4) ด้านเวลาที่ใช้ในการถาม-ตอบปัญหาสุขภาพ กิจกรรมค่ายช่วงเวลา 14:00-15:30 น. มีกิจกรรม “สายด่วนสุขภาพพึ่งตนวิถีธรรม” เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าค่ายได้ซักถามข้อสงสัยหรือทบทวนความเข้าใจตามหลักการแพทย์วิถีธรรมที่ได้เรียนรู้ในแต่ละวัน อีกทั้งทบทวนธรรมะหรือสภาวะธรรมต่าง ๆ ซึ่งช่วงนี้ผู้เข้าค่ายออนไลน์ต่างให้ความสนใจเป็นจ านวนมาก ท าให้แต่ละคนมีเวลาจ ากัดในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และปรึกษาปัญหาสุขภาพของตนเองกับจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม 5.1.2 ผลการพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย รูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศ องค์ประกอบของรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการด าเนินการ เครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสาร และการประเมินผล ดังนี้ องค์ประกอบที่ 1 หลักการของรูปแบบ คือ 1) การใช้แก่นหลักของการดูแลสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรมด าเนินกิจกรรมเพื่อการแก้ปัญหาสุขภาพและพัฒนาคุณภาพชีวิต อย่างเป็นองค์รวมทุกมิติ แก้ลึกไปถึงต้นเหตุ ซึ่งเป็นไปตามล าดับเหมาะสมกับกับความสามารถในการปฏิบัติ 137 ของแต่ละคน แก่นหลักของการดูแลสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรม เทคนิค 9 ข้อ (ยา 9 เม็ด) ประกอบด้วย เม็ดเลิศ เม็ดหลัก เม็ดเสริม 2) น าสื่อสังคมออนไลน์มาพัฒนาค่ายสุขภาพเป็นรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ องค์ประกอบที่ 2 วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้เข้าค่ายสุขภาพได้รับประโยชน์ จากการดูแลสุขภาพพึ่งตนตามหลักการแพทย์วิถีธรรมได้ รู้ทางปฏิบัติสู่ความพ้นทุกข์ในทุกมิติ ทั้งด้านจิตวิญญาณ จิตใจ ร่างกาย เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมเป็นองค์รวม องค์ประกอบที่ 3) กระบวนการด าเนินงานของรูปแบบ โดยใช้หลักของการดูแลสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรม มีกระบวนการด าเนินการตามวงจรการบริหารงานคุณภาพ (PDCA) 4 ขั้นตอน ได้แก่ (1) ด้านการจัดเตรียมค่ายสุขภาพออนไลน์10 วัน หรือการวางแผน (Plan) ประกอบด้วย การวางแผนกิจกรรมต่าง ๆ ในตารางค่ายสุขภาพออนไลน์ จัดสรรทีมงานแบ่งความรับผิดชอบจากฝ่ายต่าง ๆ การประชาสัมพันธ์ค่ายสุขภาพออนไลน์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เตรียมเนื้อหาและจัดท าวีดีทัศน์สื่อประกอบการบรรยายในแต่ละประเด็น การจัดเตรียมระบบเครือข่ายอินเตอร์และช่องทางการติดต่อสื่อสารและฝึกฝนการใช้งานในแอปพลิเคชันต่าง ๆ ให้พร้อมใช้งาน (2) ด้านการเปิดค่ายสุขภาพออนไลน์ (Do) การลงทะเบียนสมัครเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ผ่านกูเกิลฟอร์มในเว็บไซต์พร้อมกับท าการ ตรวจสอบการลงทะเบียน เพิ่มสมาชิกกลุ่มไลน์สายด่วน ถามตอบ-ปัญหาสุขภาพกับจิตอาสาเฉพาะสมาชิกที่สมัครเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์เท่านั้น ส่งตารางกิจกรรมและลิงก์เข้าระบบซูมประจ าวันผ่านไลน์กลุ่มและการเข้าอบรมผ่านโปรแกรมซูม ถ่ายทอดสด เฟซบุ๊ก ยูทูบ เว็บไซต์ (3) ด้านการประเมินผลค่ายสุขภาพออนไลน์ (Check) ประกอบด้วย การส่งการบ้านผ่านระบบซูม และท าแบบสอบถามในกูเกิลฟอร์ม ซึ่งผู้เข้าค่ายจะต้องเข้ามารายงานตัวประเมินผลว่า ได้น าความรู้มาประยุกต์ใช้ในการดูแลสุขภาพตัวเอง มีผลอย่างไรบ้าง ผ่านระบบซูมและถ่ายทอดสด ทางเฟซบุ๊ก ยูทูบ เว็บไซต์ ไลน์ (4) ด้านการปรับปรุงการจัดค่ายสุขภาพออนไลน์ (Act) หลักจากการด าเนินกิจกรรมค่ายสุขภาพออนไลน์ พบว่า ค่ายครั้งที่ 1 ปัญหาที่ต้องปรับปรุงอยู่ 2 ประเด็น คือ 1) ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจในการใช้งานระบบซูม 2) ในการประชาสัมพันธ์ ได้ลงลิงก์เข้าระบบซูม ท าให้มีผู้ที่ไม่ประสงค์ดี มาปล่อยภาพ ลามก อนาจารในห้องกิจกรรม แนวทางแก้ไข คือ 1) ท าคลิปวิดีโอแนะน าวิธีการเข้าใช้งานโปรแกรมระบบซูม 2) ยกเลิกการลงลิงก์เข้าระบบซูม ลงไว้เฉพาะในกลุ่มสมาชิกเท่านั้น ค่ายครั้งที่ 2 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจในการเข้าใช้งานคู่มือค่ายสุขภาพออนไลน์ แนวทางแก้ไข ท าคลิปวิดีโอแนะน าวิธีการเข้าใช้งานคู่มือค่ายสุขภาพออนไลน์ ค่ายครั้งที่ 3 ยังไม่พบปัญหา แต่ได้มีการพัฒนาเพิ่ม โดยการปรับปรุงเว็บไซต์ให้สามารถเข้าใช้งานได้ง่ายขึ้น รวมลิงก์ที่เกี่ยวกับค่ายสุขภาพออนไลน์ไว้ในหน้าเดียวเพื่อให้ง่ายต่อการค้นหาและใช้งานมากขึ้น ค่ายครั้งที่ 4 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ไลน์กลุ่มเต็ม แนวทางแก้ไข ได้ท าการเปิดไลน์แบบโอเพนแชทที่สามารถรับจ านวนสมาชิกได้เพิ่มขึ้น ค่ายครั้งที่ 138 5 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ไม่ต้องการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว ในการถ่ายทอดในรายการ “สายด่วนสุขภาพพึ่งตนวิถีธรรม วิถีไทย” แนวทางแก้ไขปัญหา ใช้วิธีการบันทึกเทปรายการก่อน ถ้าผู้เข้าค่ายท่านใดไม่ต้องเการปิดเผยข้อมูล ก็ตัดต่อข้อมูลในส่วนที่ไม่สามารถเผยแพร่ออก ค่ายครั้งที่ 6 ไม่พบปัญหาที่ต้องปรับปรุง องค์ประกอบที่ 4 เครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสาร การน าสื่อสังคมออนไลน์เข้ามาใช้เป็นเครื่องมือในการติดต่อสื่อสารแบบเต็มรูปแบบมากขึ้น เช่น ระบบโปรแกรมซูม เฟซบุ๊ก ยูทูบ ไลน์ เว็บไซต์ เป็นต้น องค์ประกอบที่ 5 การประเมินผล ประกอบด้วย การประเมินความพึงพอใจ และประสิทธิภาพของค่ายสุขภาพออนไลน์ การทดลองใช้รูปแบบค่ายสุขภาพ ของมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย สรุปได้ว่า 1) ระดับความพึงพอใจต่อค่ายสุขภาพออนไลน์ของมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด 3 ด้าน เรียงตามล าดับ ด้านบุคลากร ด้านสื่อโซเชียลมีเดีย ด้านการใช้ภาษา 2) ระดับประสิทธิภาพของผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ (1)ด้านร่างกายและด้านจิตใจ หลังเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์โดยภาพรวมทุกด้านอยู่ในระดับมาก ท่านสามารถท ากิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจ าวันได้ด้วยตนเองได้ดีขึ้น ท่านสามารถดูแลตนเองได้ดีขึ้น โดยต้องพึ่งพาคนอื่นน้อยลงและท่านสามารถฟื้นฟูสุขภาพได้เร็วขึ้นเมื่อมีอาการไม่สบาย ตามล าดับและการเปรียบเทียบคะแนนหลังเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ประสิทธิภาพของค่ายสุขภาพออนไลน์ด้านสุขภาพร่างกายของผู้เข้าค่ายเฉลี่ย มากกว่าก่อนเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ อย่างมีนัยส าคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (2) ด้านจิตใจผลลัพธ์อยู่ในระดับมาก ท่านมีความมั่นใจในการพึ่งตนเอง และใช้ชีวิตประหยัดเรียบง่ายได้ดีขึ้น ท่านมีความสุขกับกิจกรรมในชีวิตประจ าวันตามปกติได้ดีขึ้น ความคิดเห็นของผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ พบว่า หลังเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์มีความคิดเห็นต่อค่ายสุขภาพออนไลน์ อันดับที่ 1 สนับสนุนให้มีการจัดกิจกรรมค่ายสุขภาพต่อไป อันดับที่ 2 ค่ายสุขภาพมีประโยชน์ต่อสังคม อันดับที่ 3 พัฒนาจิตวิญญาณ อันดับที่ 4 ให้องค์ความรู้ ตามล าดับ จ านวนผู้แสดงความคิดเห็น คิดเป็นร้อยละ 70.63 ความคิดเห็นที่ 1. “ขอให้รายการแพทย์วิถีธรรมอยู่คู่กับโลกนี้ตลอดไป” ความคิดเห็นที่ 2. “ค่ายออนไลน์ท าให้ประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง เข้ากับสถานะการณ์ในปัจจุบันดีค่ะ” ความคิดเห็นที่ 10. “ดีมาก ๆ ต่อคนในยุคโควิด.เขาทุกข์มีที่พึ่งถึงเวลา.อ.จหมอเเล้วท าต่อไปค่ะ” 139 ความคิดเห็นที่ 11. “ชอบทุกกิจกรรม เวลาเข้าร่วมแล้วจะได้ประโยชน์ เกิดปัญญา รู้วิธีออกจากกิเลส สร้างสุขให้ตัวเอง จะส่งต่อและแบ่งปันสิ่งดี ๆ นี้ต่อคะ” ความคิดเห็นที่ 12. “ควรจัดค่ายออนไลน์ตลอดไป แม้สถานการณ์จะปกติ เพราะ มีประโยชน์ส าหรับผู้ที่ไม่สามารถเดินทางได้ เพราะต้องดูแลผู้ป่วยที่บ้านค่ะ” ความคิดเห็นที่ 16. “ได้รับประโยชน์อย่างมากทั้งร่างกายและจิตใจ ควรท าค่ายเช่นนี้ต่อไปเพื่อประโยชน์ของมนุษยชาติ” สรุปได้ว่า หลังเข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ผู้เข้าค่ายมีความต้องการให้จัดอบรมต่อไป ซึ่งผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์เห็นว่ามีประโยชน์ และผู้เข้าค่ายได้รับการพัฒนาทางจิตวิญญาณที่สามารถน าองค์ความรู้ไปดูแลสุขภาพตัวเองและช่วยเหลือคนอื่นได้ 5.1.3 ผลประเมินรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ผลประเมินรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย พบว่า ผู้เชี่ยวชาญมีความคิดเห็นว่า โดยรวมมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (4.48) และมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติอยุ่ในระดับมากที่สุด (4.47) เมื่อพิจารณาในแต่ละองค์ประกอบ พบว่า หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการด าเนินการ เครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสาร การประเมินผล อยู่ในระดับมากที่สุดทุกองค์ประกอบ 5.2 อภิปรายผล ผู้วิจัยได้อภิปรายผลตามวัตถุประสงค์ของการศึกษา ดังนี้ 5.2.1 สภาพปัญหาของค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย พบว่า ผู้ชมที่รับชมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อยู่ในช่วงอายุ 41-59 ปี และได้เคยศึกษาตารางการจัดค่ายสุขภาพ ฯ มาก่อน รับทราบข้อมูลประชาสัมพันธ์ของค่ายสุขภาพ ฯ ในแต่ละครั้งผ่านเว็บไซต์ เฟซบุ๊ก มีช่องทางหลักในการรับชมเพื่อเรียรู้ผ่านเว็บไซต์ ยูทูบ มีอุปกรณ์ในที่ใช้รับชมค่ายสุขภพา ฯ คือ สมาร์ทโฟนใช้บ้านเป็นสถานที่เข้าร่วมกิจกรรมค่ายสุข ฯ และสามารถเข้าระบบออนไลน์ได้ด้วยตนเอง จากการส ารวจรวบรวมความคิดเห็นท าให้ทราบถึง ปัญหาและอุปสรรค ในการรับชมรายการต่าง ๆ ของมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทยมี 4 ประเด็นหลัก ดังนี้ การสืบค้นข้อมูล ต้องใช้เวลานาน บางครั้งไม่สามารถค้นหาได้ ด้านการประชาสัมพันธ์ เพื่อสื่อสารให้ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ ทราบถึงวันเวลา และกิจกรรมเรียนรู้ต่าง ๆ ยังไม่แพร่หลายและขาดความต่อเนื่อง ด้านเครือข่าย เป็นปัญหา 140 ด้านเทคนิคเนื่องจาก สถานที่ตั้งของห้องส่งสัญญาณถ่ายทอดสดออนไลน์ ด้านเวลาที่ใช้ในการถาม-ตอบปัญหาสุขภาพ สอดคล้องกับ วิทยา วาโย, อภิรดี เจริญนุกูล, ฉัตรสุดา กานกายันต์, และจรรยา คนใหญ่ (2563) การเตรียมกลยุทธ์การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ที่อาจมีสาเหตุมาจากระบบเครือข่ายไม่เสถียร ผู้เรียนไม่สามารถเข้าถึงเนื้อหาการเรียนจากอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งผู้สอนไม่สามารถจัดการสอนออนไลน์แบบถ่ายทอดสดได้ ซึ่งเป็นปัญหาที่จ าเป็นต้องเร่งแก้ไขตามสาเหตุ เพื่อให้สามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพและยังสอดคล้องกับ จักรกฤษณ์ โพดาพล (2563) การจัดการเรียนรู้ออนไลน์: วีถีที่เป็นไปทางการศึกษา ด้านปัญหาและอุปสรรคการเรียนออนไลน์ พบว่า บัญหาด้านเทคนิคต่าง ๆ ได้แก่ เรื่องไฟฟ้าดับ คอมพิวเตอร์ขัดข้อง ระบบอินเตอร์เน็ตไม่เสถียร ปัญหาเหล่านี้ล้วนก่อให้เกิดผลกระทบในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ทั้งสิ้นและการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลก มีผลต่อการจัดการเรียนรู้ที่ต้องมีการพัฒนาให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงนี้ (กชพร มั่งประเสริฐ, 2564) 5.2.2 การพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย การพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย พบว่า รูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) กระบวนการด าเนินการ 4) เครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสาร 5) ประเมินผล สอดคล้องกับ วิทยา วาโย และคณะ (2563) จักรกฤษณ์ โพดาพล (2563) กชพร มั่งประเสริฐ (2564) พบว่า การเตรียมกลยุทธ์การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า ที่อาจมีสาเหตุมาจากระบบเครือข่ายไม่เสถียร บัญหาด้านเทคนิคต่าง ๆ ได้แก่ เรื่องไฟฟ้าดับ คอมพิวเตอร์ขัดข้อง ระบบอินเทอร์เน็ตไม่เสถียร ปัญหาเหล่านี้ล้วนก่อให้เกิดผลกระทบในการจัดการการเรียนรู้ผ่านออนไลน์ทั้งสิ้น ซึ่งท าผู้เรียนไม่สามารถเข้าถึงเนื้อหาการเรียนจากอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งผู้สอนไม่สามารถจัดการสอนออนไลน์แบบถ่ายทอดสดได้ ซึ่งเป็นปัญหาที่จ าเป็นต้องเร่งแก้ไขตามสาเหตุ เพื่อให้สามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็วทันต่อเหตุการณ์ที่เปลี่ยนตลอดเวลา การพัฒนารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย พบว่า รูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) กระบวนการด าเนินการ 4) เครือข่ายเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสาร 5) ประเมินผล และสอดคล้องกับ ปิยนารถ สาระวงศ์ (2564) พัฒนา พรหมณี, ศรีสุรางค์ เอี่ยมสะอาด, และปณิธาน กระสังข์ (2560, น. 128 -135) อุทัย สุดสุข, ธีรพร สถิรอังกูร, พัชรีย์ กลัดจอมพงษ์, และบุษบา ใจกล้า (2564) รูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย โดยมีหลักการ 2 ข้อ คือ 1. ใช้แก่นหลักของการดูแลสุขภาพตามหลักการแพทย์วิถีธรรม หรือ เทคนิค 9 ข้อ (ยา 9 เม็ด) สอดคล้องกับงานวิจัยของ 141 นิตยาภรณ์ สุระส่าย (2564) ที่พบว่า การใช้ไตรศาสตร์การดูแลตนเองแบบวิถีธรรม (Trilogy of Cultural Self Care) หรือการดูแลตนเองแบบวัฒนธรรมเลิศหลักเสริม 2. การเผยแพร่และการด าเนินกิจกรรมผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งจากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า มีเพียง เฟซบุ๊ก ยูทูบ และเว็บไซต์ เท่านั้น ที่ใช้เป็นช่องทางในการเผยแพร่องค์ความรู้ของมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย แต่เมื่อสถานการณ์ของโลกเปลี่ยนไป ทั่วโลกเกิดโรคระบาดหนักขึ้นพร้อมกัน จึงท าให้ต้องมีการพัฒนาและเพิ่มช่องทางการสื่อสารให้มากขึ้น วัตถุประสงค์ เพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์ จากการดูแลสุขภาพพึ่งตนตามหลักการแพทย์วิถีธรรม ได้รู้ทางปฏิบัติสู่ความพ้นทุกข์ในทุกมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ร่างกาย จิตใจ จิตวิญญาณ เป็นองค์รวมได้ สอดคล้องกับ จุฑาทิพย์ จันทร์ลุน (2563) พบว่า การระบาดของโรคให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในรูปแบบต่าง ๆ ทั่วโลก มีการค้นหาข้อมูลสารสนเทศต่าง ๆ ทางอินเทอร์เน็ต กันมากขั้น โดยข้อมูลที่ค้นหาส่วนใหญ่คือข้อมูลเกี่ยวกับการป้องกันและแนวทางในการรักษาโรคที่เกิดขั้น จากแหล่งที่น่าเชื่อถือในที่ต่าง ๆ เพื่อน าข้อมูลสุขภาพเหล่านั้นมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับการค าเนินชีวิตให้ปลอดภัยจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID 19) พร้อมกันนั้นก็ได้มีการแบ่งปันสารสนเทศต่อให้กับผู้อื่น ๆ อีกด้วย สอดคล้องกับ วรัชญา ทิพย์มาลัย (2562) พบว่า นิยมใช้เครือข่ายสังคมออนไลน์ประเภท เฟซบุ๊ก (Facebook) โดยใช้ผ่านโทรศัพท์มือถือ จากการศึกษาดังกล่าวจึงท าให้ผู้วิจัยได้น าเสนอรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ผ่านสื่อสังคมไลน์ให้มีช่องทางการเผยแพร่ข้อมูลสุขภาพพึ่งตนตามหลักการแพทย์วิถีธรรมเพิ่มขึ้นพร้อมกับพัฒนาที่มีอยู่แล้วให้ดีขี้น โดยมีกระบวนการด าเนินการตาม วงจรคุณภาพ (PDCA) ของเคมมิ่ง เพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ ด้านการเปิดค่ายสุขภาพออนไลน์ (Do) สอดคล้องกับ สิริพร อินทสนธิ์ (2563) วิทยา วาโย และคณะ (2563) พบว่า การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ท าให้เกิดการปรับตัวเป็นวิถีชีวิตแบบใหม่ (New Normal) ผู้สอนจะต้องเตรียมสื่อการสอนที่เหมาะกับการสื่อสารออนไลน์ ส่วนผู้เรียนต้องเตรียมอุปกรณ์โปรแกรมที่จะใช้ในการเรียนออนไลน์ พร้อมทั้งระบบเครือข่ายให้พร้อมใช้งาน และสรุปแก้ไขปัญหาจากการเรียนการสอนแบบออนไลน์อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถน าไปประยุกต์ใช้อย่างมีประสิทธิภาพสอดคล้องกับ จิรนันท์ ทับเนียม (2561) พบว่า บทเรียนออนไลน์มีอิสระในการเรียนและสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองที่บ้าน เรียนรู้ได้ทุกเวลาตามที่ต้องการ รวมทั้งเนื้อหาในสื่อช่วยแก้ปัญหาภาวะสุขภาพของผู้ป่วยได้ ซึ่งการเรียนรู้จึงมุ่งเน้นน าไปใช้ในชีวิตประจ าวันและช่วยแก้ปัญหาสุขภาพได้ สอดคล้องกับ Khalil and Ebner (2017) พบว่า การใช้เครื่องมือสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ในกิจกรรมกลุ่มออนไลน์เพื่อพัฒนาทักษะการเรียนรู้ร่วมกันนั้น การใช้เครื่องมือสื่อสารแบบการโต้ตอบกันทั้งสองฝ่ายจะได้ประโยชน์และมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับ Liu et al. (2020) พบว่า ได้มีบริการให้ค าปรึกษาถาม-ตอบปัญหาสุข ซึ่งให้บริการฟรี 24 ชั่วโมง บริการทุกวัน มีการช่วยเหลือทางจิตวิทยา 142 ออนไลน์รวมถึงการบ าบัดพฤติกรรม ด้านการประเมินผลค่ายสุขภาพออนไลน์ (Check) สอดคล้องกับ นิตยาภรณ์ สุระสาย (2563) การประเมินผลที่ได้จากการดูแลสุขภาพของตนเองด้วยการแพทย์วิถีธรรมอย่างต่อเนื่องได้ผลดี ดังนี้ สุขภาพร่างกายแข็งแรงขึ้น เจ็บป่วยน้อย บรรเทาความเจ็บป่วยให้หายได้ ด้านจิตใจ เครียดน้อยลง ใจเย็นไม่เร่งรีบ สุขภาพจิตใจดีมาก ด้านจิตวิญญาณ เกิดความผาสุก ทุกข์น้อยลงจิตใจเป็นสุขเพิ่มขึ้นตามล าดับ ด้านการปรับปรุงการจัดค่ายสุขภาพออนไลน์ (Act) หลักจากการด าเนินกิจกรรมค่ายสุขภาพออนไลน์ พบว่า ค่ายครั้งที่ 1 ปัญหาที่ต้องปรับปรุงอยู่ 2 ประเด็น คือ 1) ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจในการใช้งานระบบซูม 2) ในการประชาสัมพันธ์ ได้ลงลิงก์เข้าระบบซูม ท าให้มีผู้ที่ไม่ประสงค์ดี มาปล่อยภาพ ลามก อนาจารในห้องกิจกรรม แนวทางแก้ไข คือ 1) ท าคลิปวิดีโอแนะน าวิธีการเข้าใช้งานโปรแกรมระบบซูม 2) ยกเลิกการลงลิงก์เข้าระบบซูม ลงไว้เฉพาะในกลุ่มสมาชิกเท่านั้น ค่ายครั้งที่ 2 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจในการเข้าใช้งานคู่มือค่ายสุขภาพออนไลน์ แนวทางแก้ไข ท าคลิปวิดีโอแนะน าวิธีการเข้าใช้งานคู่มือค่ายสุขภาพออนไลน์ ค่ายครั้งที่ 3 ยังไม่พบปัญหา แต่ได้มีการพัฒนาเพิ่ม โดยการปรับปรุงเว็บไซต์ให้สามารถเข้าใช้งานได้ง่ายขึ้น รวมลิงก์ที่เกี่ยวกับค่ายสุขภาพออนไลน์ไว้ในหน้าเดียวเพื่อให้ง่ายต่อการค้นหาและใช้งานมากขึ้น ค่ายครั้งที่ 4 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ไลน์กลุ่มเต็ม แนวทางแก้ไข ได้ท าการเปิดไลน์แบบโอเพนแชทที่สามารถรับจ านวนสมาชิกได้เพิ่มขึ้น ค่ายครั้งที่ 5 ปัญหาที่ต้องปรับปรุง คือ ผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ไม่ต้องการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว ในการถ่ายทอดในรายการ “สายด่วนสุขภาพพึ่งตนวิถีธรรม วิถีไทย” แนวทางแก้ไขปัญหา ใช้วิธีการบันทึกเทปรายการก่อน ถ้าผู้เข้าค่ายท่านใดไม่ต้องเการปิดเผยข้อมูล ก็ตัดต่อข้อมูลในส่วนที่ไม่สามารถเผยแพร่ออก ค่ายครั้งที่ 6 ไม่พบปัญหาที่ต้องปรับปรุง ผลการประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้พบว่าอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน อาจเป็นเพราะว่าได้ปฏิบัติตามการด าเนินการตามรูปแบบซึ่งได้ท าการวิเคราะห์และทดลองใช้อย่างเหมาะสม แสดงว่ารูปแบบการพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ที่ได้ท าการศึกษาวิจัยมานี้เป็นประโยชน์ต่อองค์กรมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย จะได้น าไปจัดท าแผนพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ได้ในโอกาสต่อไป กล่าวได้ว่า เมื่อสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 ได้คลี่คลายลงก็สามารถน ารูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ ไปจัดคู่กับค่ายสุขภาพที่ศูนย์เรียนรู้สุขภาพพึ่งตนตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงได้ เพราะบริบทของค่ายสุขภาพต่างกัน คือ ค่ายสุขภาพออนไลน์ เหมาะสมกับผู้ที่ไม่มีเวลามาเข้าค่ายสุขภาพและมีความสามารถในการใช้อุปกรณ์ไอทีได้ แต่มีข้อจ ากัดคือ เรียนทฤษฎีแล้วต้องปฏิบัติด้วยตนเอง สามารถปรึกษาจิตอาสาได้ตลอดเวลา ส่วนค่ายสุขภาพที่ศูนย์ฯ นั้น เหมาะสมกับผู้ที่สามารถเดินทางมาเข้าค่ายสุขภาพได้และเหมาะสมกับผู้ที่มี 143 ความสามารถในการใช้อุปกรณ์ไอทีน้อย ข้อได้เปรียบคือ ได้เรียนรู้และฝึกฝนปฏิบัติจริง และมีจิตอาสาคอยให้ค าแนะน าอย่างใกล้ชิด 5.2.3 ผลประเมินรูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ผลการประเมินความเหมาะสม และความเป็นไปได้พบว่าอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน อาจเป็นเพราะว่าได้ปฏิบัติตามการด าเนินการตามรูปแบบซึ่งได้ท าการวิเคราะห์และทดลองใช้อย่างเหมาะสม แสดงว่ารูปแบบการพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ที่ได้ท าการศึกษาวิจัยมานี้เป็นประโยชน์ต่อองค์กรมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย จะได้น าไปจัดท าแผนพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ได้ในโอกาสต่อไป 5.3 ข้อเสนอแนะ จากผลการวิจัย มีข้อเสนอแนะดังนี้ 1) รูปแบบค่ายสุขภาพออนไลน์ มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย มีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการปฏิบัติ ดังนั้น เห็นสมควรน ารูปแบบการพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ กรณีศึกษา : มูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย ที่ได้รับการพัฒนาไปใช้เป็นเครื่องมือในการให้ความรู้กับประชาชนในการจัดอบรมผู้เข้าค่ายสุขภาพออนไลน์ ในศูนย์วิชาการการแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย 2) หน่วยงานหรือองค์กรต่าง ๆ สามารถน ารูปแบบการท าค่ายออนไลน์ไปประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับทุกองค์กรต่าง ๆ ได้ ข้อเสนอแนะส าหรับงานวิจัยครั้งต่อไป 1) ควรพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศและการติดต่อสื่อสารให้เป็นระบบมากขึ้น 2) ควรมีการศึกษาแนวทางการพัฒนาค่ายสุขภาพออนไลน์ที่ส่งผลต่อการสร้างแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพของผู้เข้าค่ายสุขภาพ