คนจนที่มีแบบ เล่ม1.pdf

ู้มาลองคบหาสมาคมกับชาวอโศกดูบ้าง ก็จะเป็นพระคุณอย่างสูงส่งทีเดียวส�าหรับเราชาวอโศก ขอยืนยันว่า เราจริงใจตามภูมิของเราอย่างหมดใจจริงๆ สมณะโพธิรักษ์ ๒๘ มีนาคม ๒๕๖๑ 5(๑) “แบบคนจน”...ที่มาของเรื่อง.........................................๑๓(๒) ล้มเหลวเพราะทุ่มเทเร่งให้เศรษฐกิจเจริญขึ้นรวดเร็ว!..๑๔(๓) ส�าเร็จได้เพราะ..“ท�าตามล�าดับด้วยความรอบคอบ”.....๑๕(๔) ไทยยอดยิ่งยวดได้เพราะ….?......................................๑๕(๕) เราจะเป็นที่หนึ่งในโลก ด้วย “พอมี พอกิน”............๑๖(๖) ต้องท�า“แบบคนจน”!..................................................๑๗(๗) “ขาดทุนของเราเป็นก�าไรของเรา” “Our loss is our gain”........................๑๘(๘) สังคมมีความสามัคคี มั่นคง เป็นปึกแผ่น ได้ ด้วยการ..“ให้!”.......................................๑๙(๙) สังคมจะล้มเหลว หรือเจริญส�าเร็จ เพราะ...............๒๑(๑๐) ชาวพุทธไม่กลัวจน เพราะมี“ปัญญา”ตามค�าตรัส.......๒๒(๑๑) คนจนอุดมสมบูรณ์สุขส�าราญเบิกบานใจ....................๒๓(๑๒) ชาวพุทธตั้งใจจน เพราะเต็มใจจนด้วย“ปัญญา”........๒๔(๑๓) “คนจนอาริยะ”คือ คนจนที่มี“ปัญญา”ซึ่งมิใช่เฉโก..๒๔(๑๔) ชาวพุทธรวมพลังต่อยอด“ความจน”ให้เจริญวิเศษ..๒๕(๑๕) “สาธารณโภคี”คือระบบสังคมที่มีเศรษฐกิจดีสูงสุด.....๒๖ 6(๑๖) “สาธารณโภคี”คือระบบสังคมที่มีอิสระสูงสุด.............๒๗(๑๗) สาธารณโภคีคือ ระบบ“คนจน”ที่ไม่มีของตัวของตน.....๒๙(๑๘) “เป็นกลาง”ในที่นี้ต้อง“ก�าหนดหมาย(สัญญา)”ให้ถูก...๓๐(๑๙) แยก“จิต”แยก“วิธีปฏิบัติ”ให้ถูก มิฉะนั้น“วิปลาส”........๓๑(๒๐) “ทิฏฐิวิปลาส”จึงมี“สัญญาวิปลาส”แล้ว“จิตวิปลาส”......๓๒(๒๑) แยก“สมมุติสัจจะ”กับ“ปรมัตถสัจจะ”กันยังไม่ได้..........๓๔ (๒๒) ไม่มี“สวรรค์-นรก”ในจิตคือ “ไม่มีภพ-ไม่มีชาติ”ขั้นต้น.......๓๕(๒๓) ไม่มี“สุข-ทุกข์”ในตนคือไม่มีของตัวของตนยืนพื้น..........๓๖(๒๔) สรุป “มัชฌิมาปฏิปทา”คือ ไฉน? อย่างไรกันแน่?.......๓๘(๒๕) “จิต”ที่“ไม่มีสุข-ทุกข์”เป็น“รากจิต”ในการไม่สะสม.......๓๙(๒๖) สาธารณโภคีไม่สะสม“ความรวย” และไม่เป็นหนี้........๔๐(๒๗) สาธารณโภคีเกิดได้แม้ท่ามกลางทุนนิยม-คอมมูนิสต์...๔๑(๒๘) สาธารณโภคีเกิดได้เฉพาะในหมู่สงฆ์เพราะเหตุใด?..........๔๓(๒๙) สาธารณโภคีถ้าไม่อิสระเสรีภาพจะเป็นได้ไม่ยั่งยืน....๔๔ (๓๐) การมีชีวิต“สาธารณโภคี”ต้องเป็นสิทธิของแต่ละคน.......๔๕(๓๑) “จุดเด่น-จุดเน้น”ส�าคัญยิ่ง ของระบบแต่ละระบบ.............๔๖(๓๒) “สาธารณโภคี”มีจุดดียิ่งกว่าระบบการปกครองทั่วไป.....๔๗ (๓๓) สาธารณโภคีจึงต้องมีจิตใจที่ฉลาดพิเศษคือปัญญา....๔๘(๓๔) “เฉโก”คือ อวิชชาธาตุ เป็น“ความฉลาด”แบบเก่า......๕๐(๓๕) “ปัญญา”คือ อัญญธาตุ เป็น“ความฉลาด”แบบใหม่........๕๐(๓๖) “ปัญญา”สัมมาทิฏฐิเป็น“ความฉลาด”ขั้น“โลกุตระ”...๕๑ (๓๗) ยกตัวอย่าง ไตรลักษณ์ หรือสามัญลักษณ์ เป็นต้น.....๕๓ 7(๓๘) “ปัญญา”ที่รู้จริง“ธรรมนิยาม ๕”มีในพุทธเท่านั้น......๕๕(๓๙) “ปัญญา”จึงเป็น“ความฉลาด”ของคนต่างดาว...........๕๖(๔๐) “ปัญญา”เป็น“ความฉลาด”ที่ทวนกระแสกับ“เฉโก” ......๕๗(๔๑) “คนดาวดวงใหม่”เป็นผู้เสียสละแบบโลกุตระ............๕๙(๔๒) “สฺวากฺขาโต”นั้น คือ อย่างไร?...................................๖๐(๔๓) ศาสตร์ที่ท�าให้เป็น“คนจน”ส�าเร็จอย่างมี“ปัญญา”แท้.......๖๑(๔๔) การบริหาร“แบบคนจน”จึงเป็นศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่..........๖๓(๔๕) การแก้ปัญหาเศรษฐกิจ จึงต้องแก้“แบบคนจน”..........๖๔(๔๖) “สาธารณโภคี”ต้องเป็นสังคม“คนจน”เสียสละแท้จริง....๖๕(๔๗) บทสรุปของชีวิตก็อย่างที่พระพุทธเจ้าท่าน“เป็น”.......๖๗(๔๘) “การแก้ปัญหาเศรษฐกิจ”ที่กษัตริย์ไทยทรงยืนยัน.......๖๘(๔๙) “คนจน”ที่มี“ปัญญา”แตกต่าง“คนจน”ที่มี“เฉโก........๖๙(๕๐) พุทธที่ฉลาดแบบโลกุตระนั้นเป็น“อัญญะ”แท้ๆ.........๗๑(๕๑) “คนจน”ที่เสียสละจริงเต็มใจแท้ต้องมี“ปัญญา”.........๗๒(๕๒) ผู้เสียสละที่เป็น“คนจน”แท้จะถึงขั้น“สาธารณโภคี”.......๗๓(๕๓) คนที่มี“ปัญญา” จึง“แก้ปัญหาความจน”ส�าเร็จ........๗๔(๕๔) “แก้ปัญหาแบบคนจน”จึงเป็นยอดวิชชาของพุทธ......๗๕(๕๕) “คนรวย”คือคน“ไร้ปัญญา” มีแต่“เฉโก”จัดจ้าน.....๗๗(๕๖) “คนรวย”ที่มีแต่“เฉโก”ในโลกียะ ไม่มี“โลกวิทู”......๗๙(๕๗) “คนจน”ที่มี“ปัญญา”ของโลกุตระมี“โลกวิทู”............๘๐(๕๘) “คนรวย”ที่เป็นปัจเจก คือคนท�าลายเศรษฐกิจแท้ๆ...๘๑(๕๙) คนที่มี“เฉโก” แก้“ปัญหาเศรษฐกิจ”ไม่ส�าเร็จแน่.....๘๒ 8(๖๐) ถ้าแก้“ปัญญา”ได้ก่อน ก็จะแก้“ปัญหา”ส�าเร็จแน่......๘๓(๖๑) คนผู้มี“เศรษฐกิจพอเพียง”ที่แท้จริง คือไฉน?........๘๔(๖๒) “ความจน”ที่ประเสริฐ ก็จะเป็น“คนจน”แสนวิเศษ.....๘๕(๖๓) “ความจน”จึงเป็นความประเสริฐส�าคัญของโลก.........๘๖(๖๔) “ความรวย”จึงเป็นความไม่ประเสริฐ หรือเป็นบาป .....๘๗(๖๕) ผู้มี“ปัญญา”เป็น“คนจน”ได้ถึงขั้น“สาธารณโภคี”......๘๘(๖๖) “เศรษฐกิจ”สุดวิเศษ คือ“สาธารณโภคี”ของพุทธ.......๙๑(๖๗) “สาธารณโภคี”จึงต้องก้าวด้วย“สัมมาอาริยมรรค”....๙๒(๖๘) “เศรษฐกิจ”ที่มีทฤษฎีส�าเร็จสูงสุดคือ“สาธารณโภคี”....๙๓(๖๙) การบริหารจะเกิดลัทธิต่างๆ ระบอบนานาขึ้นในโลก.....๙๔(๗๐) สาธารณโภคีจึงต้องมีจิตใจที่ฉลาดพิเศษคือปัญญา.......๙๕(๗๑) ยุคนี้ยังมี“จิตจริง-ปัญญาแท้”ใน“สาธารณโภคี”มั้ย?...๙๖(๗๒) มีแค่“เฉโก”มิใช่“ปัญญา”จะเป็น“สาธารณโภคี”ไม่ได้....๙๘(๗๓) ยุคเสื่อมนั้นถ้ามี“สาธารณโภคี”ขึ้นมาจึงดูประหลาด.......๙๙ (๗๔) ภิกษุมี“เงินทองเป็นของส่วนตัว”ยังเป็น“อาบัติ”......๑๐๐ (๗๕ ) ต้องขออภัยอย่างมากจริงๆ ที่ต้องอ้างอิงสัจจะ.......๑๐๓(๗๖ ) ตามค�าสอนของพระพุทธเจ้าสงบยิ่งเป็นสัจจะเสมอ.....๑๐๔(๗๗ ) “สาธารณโภคี”ไม่ใช่เหลือแค่ต�านานเล่าขานเท่านั้น.๑๐๕(๗๘) ทั้ง“โลกียะ”ทั้ง“โลกุตระ”ต่างก็มีความเป็น“นิรันดร”..๑๐๗ (๗๙) เพราะ“พุทธ”รู้จักรู้แจ้งรู้จริงตัว“อัตตา”ครบหมด...๑๐๘(๘๐) “อัตตาใหญ่ยิ่งๆ”นั้นมีแต่ตัวตนหนึ่งเดียวเด็ดขาด...๑๐๙(๘๑ ) “ปรมาตมัน”เทวนิยมนั้นตัดขาดจากจิตวิญญาณอื่น....๑๑๐ 9(๘๒) “อิสระเสรีภาพ”พุทธนั้นมีนัยส�าคัญยิ่งกับ“อัตตา”...๑๑๑ (๘๓) เพราะ“พุทธ”รู้จักรู้แจ้งรู้จริงตัว“อัตตา”ครบหมด....๑๑๓(๘๔) อัตตาที่เป็น“พระเจ้า”จึงสัมผัสด้วย“ทวาร ๕”ไม่ได้..๑๑๕(๘๕) “ความจริงยิ่งใหญ่”ถูกจ�ากัดเฉพาะ ไม่เป็นอิสระ.....๑๑๖(๘๖) “ความจริงยิ่งใหญ่”ของพุทธ เป็น“อิสระ”สัมบูรณ์...๑๑๗(๘๗) “ความอิสระ”ของพุทธนั้นไม่มีตัว“อัตตา”เด็ดขาด...๑๑๙(๘๘) เพราะ“ปัญญา”มีความรู้แจ้งจริง“อัตตา”และ“โลก”.....๑๒๐(๘๙ ) “ความอิสระ”ขึ้นอยู่กับการศึกษา“อัตตาและโลก”...๑๒๒(๙๐) สาธารณโภคีก�าลังเกิดได้ในหมู่ฆราวาสปัจจุบันนี้.......๑๒๓(๙๑) ความเป็น“๓ เส้า”นี้ยิ่งใหญ่ ที่ต้องศึกษาอย่างส�าคัญ....๑๒๕(๙๒) ความเป็น“๓ เส้า”ที่ภาษาว่า“ธรรม”กับ“อธรรม”.......๑๒๖ (๙๓) ความเป็น“๓ เส้า”ในที่นี้ คืออะไร?...............................๑๒๗(๙๔) ผู้มี“ปัญญา”ท�าให้ความมี“ตัวตน”นั้น“สูญ”ได้จริง....๑๒๙(๙๕) “สูญ”คืออะไร? มีนัยส�าคัญแท้จริงอย่างไร?................๑๓๐(๙๖) สาธารณโภคีที่ดีจะมีการไหลแทรกซึมซับของธรรมะ...๑๓๒(๙๗) สาธารณโภคีที่ดีเกิดจากสังคมที่เป็น“บวร”ที่ดี........๑๓๓(๙๘) หมู่บ้าน“สาธารณโภคี” คือ ครอบครัวเดียวกัน........๑๓๔(๙๙) “สาธารณโภคี”ส่วนตัวนั้น“จน” แต่ส่วนรวม“อุดม” ....๑๓๕(๑๐๐) คน“สาธารณโภคี”จริงๆ รู้จริงว่า“จน”ดีกว่า“รวย”...๑๓๖ (๑๐๑) “สาธารณโภคี”เป็นเศรษฐศาสตร์การเมืองสัมบูรณ์.....๑๓๖(๑๐๒) “สาธารณโภคี”เป็น“อจินไตย”ที่จะหยั่งรู้ความรู้สึก......๑๓๙(๑๐๓) “สาธารณโภคี”นี้ เกิดได้แม้แต่ท่ามกลางกลียุค......๑๔๐ 10(๑๐๔) “สาธารณโภคี”นี้ พ้น“มิจฉาชีพ”ได้สูงสุดๆของคน....๑๔๑(๑๐๕) “มิจฉาชีพ ๕”นี้วัดความเจริญของมนุษยชาติแท้ๆ......๑๔๒(๑๐๖) “สัมมาอาชีพ”สูงสุดๆแท้จริงของคนจึงคือ“คนจน”....๑๔๓(๑๐๗) มิจฉาชีพ ๕ ขั้น จากขั้น ๑ ชั่วแย่สุด ถึงขั้น ๕ ก็สิ้นสุดชั่ว...............๑๔๕(๑๐๘) มิจฉาชีพ ๕ ขั้นของพระพุทธเจ้าจึงต้องศึกษาให้ดียิ่ง.........๑๔๖(๑๐๙) ความมี“อัตตา”ต้องท�างานถึงขั้นเป็น“อาชีพ”เลี้ยงตน......๑๔๘(๑๑๐) ผู้ที่ไม่ต้องท�า“อาชีพ”เลี้ยงตน คือ ใคร?.....................๑๔๙(๑๑๑) “อาชีพ”รับใช้มวลประชาชน คือ อาชีพยิ่งใหญ่ที่สุด..๑๕๒(๑๑๒) ราคาของ“กรรมที่เป็นโลกุตระ”น้้น“หาค่าบ่มิได้”.....๑๕๓(๑๑๓) ผู้ที่มี“กรรมที่เป็นโลกุตระ”ที่“หาค่าบ่มิได้”ของไทย...๑๕๔(๑๑๔) ต่างกันยิ่งยวด..โลกียะกับโลกุตระ“ตีราคา”แรงงาน...๑๕๕(๑๑๕) “ตีราคา”แรงงานของ“โลกุตระ”นั้นยากยิ่งยวด..........๑๕๖(๑๑๖) พุทธรู้จักรู้แจ้งรู้จริงทั้ง“ภาษา”และ“สภาวะ”จริง..๑๕๗(๑๑๗) การเกิดก่อน-เกิดหลังของ“สภาวะ”กับ“บัญญัติ”....๑๕๙(๑๑๘) เพราะ“จินตนาการ”ของใครก็ของผู้นั้นไม่อาจรู้..๑๖๐(๑๑๙) chaos คือ ความไม่เป็นระบบ พุทธศึกษาจะช่วยได้...๑๖๑ (๑๒๐) พุทธมีต้น-กลาง-ปลาย“หมุนรอบเชิงซ้อนที่พิเศษ”......๑๖๒(๑๒๑) พุทธมีต้น-กลาง-ปลาย ของความเป็น“ตน”สุดลึก.....๑๖๓(๑๒๒) “ความหมดสิ้นตัวตน” ที่เป็น“ตถตา”ของมนุษย์.....๑๖๕(๑๒๓) “คุณวิเศษ”แท้ คือ “ความหมดสิ้นตัวตน”ที่เป็นจริง.....๑๖๖ (๑๒๔) ผู้มี“สัญชาตญาณ”ที่เป็น“ตถตาในโลกุตระ”ก็มีอยู่.....๑๖๗ 11(๑๒๕) “อาชีพ”สูงสุดของความเป็น“คน”คือ “รับใช้”........๑๖๙(๑๒๖) ยังมีรายละเอียดของความเป็น“ธรรมะ ๒”อีกมาก.....๑๗๑(๑๒๗) ความเป็น“ธรรมะ ๒”ที่ยากจะเข้าใจ ก็ขั้นโลกุตระ.......๑๗๒(๑๒๘) “อรหันต์”คือผู้“ท�าบุญ” และไม่ลึกลับใน“บุญ”.....๑๗๓(๑๒๙) “อรหันต์”คือผู้ไม่ลึกลับใน“การเกิด-การตาย”.......๑๗๔(๑๓๐) เนื้อแท้ของ“ภูมิธรรม”ขั้น“ฌานวิสัย” คืออย่างไร?..๑๗๕(๑๓๑) วิสัยของฌาน“โลกียะกับโลกุตระ”แตกต่างกันไฉน....๑๗๖(๑๓๒) ความเป็น“ฌาน”ของศาสนาพุทธ เป็น“อจินไตย”..๑๗๗(๑๓๓) ศาสนาพุทธเรียนรู้และก�าจัด“กิเลส”ด้วย“ฌาน”....๑๗๘(๑๓๔) “ฌานโลกุตระ”จึงจะก�าจัด“กิเลส”ได้ส�าเร็จแท้......๑๗๙ (๑๓๕) ศึกษา“สุข”ให้สัมมาทิฏฐิ จึงจะกล้าปฏิบัติ“ฌาน”....๑๘๐(๑๓๖) ต้องรู้“ทุกขอาริยสัจ“ได้ จึงจะเป็น“ฌานโลกุตระ”....๑๘๑(๑๓๗) “ฌาน”ที่รู้“เวทนา ๑๐๘”จึงจะ“ดับทุกขเวทนา”ได้แท้..๑๘๓(๑๓๘) “ฌานหลับตา”ไม่มี“ปฏิจจสมุปบาท”ให้ศึกษาเลย......๑๘๔(๑๓๙) ผู้ที่ไม่มี“ปฏิจจสมุปบาท”ให้ศึกษาจึงไม่ใช่“พุทธ”.....๑๘๖(๑๔๐) พุทธ เรียนรู้“อัตตา ๓” ก�าจัด“อัตตา”ด้วย“ปัญญา”..๑๘๗(๑๔๑) “ปัญญา”รู้ยิ่งจริง จึงได้ชื่อว่า“อุตตริมนุสสธรรม”...๑๘๘(๑๔๒) “ปัญญา”คือ“ธาตุรู้-ธาตุฉลาด”แต่พิเศษเกินอัจฉริยะ...๑๘๙(๑๔๓) “นิพพาน”นั้นคือจบ “เที่ยง”เด็ดขาดหนึ่งเดียวแท้.......๑๙๑(๑๔๔) “ผู้มีนิพพาน”มี“สูญ”แท้ แต่ยังมี“อัตตาอาศัย”อยู่......๑๙๒ 12 13 ค�าว่า“แบบคนจน”นี้ อาตมาน�ามาจากพระราช ด�ารัสในหลวง ร. ๙ ที่ชาวไทย แม้แต่ชาวต่างประเทศ ต่างยอมรับว่า สุดยอดแห่ง“ศาสตร์พระราชา” อันเป็นหลักเศรษฐศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่จริงๆ พระราชด�ารัสของในหลวง ร. ๙ ซึ่งทรงชี้บ่งความชัดเจนยิ่งขึ้นของปรัชญา“เศรษฐกิจพอเพียง”แท้ๆ ที่ตรัสเจาะลงไป ว่า “เศรษฐกิจพอเพียง”นั้น ก็คือ การบริหารประเทศ“แบบคนจน”เมื่อวันที่ ๔ ธ.ค. ๒๕๓๔ คลิปนี้“ทีวีช่องบุญนิยม”เปิดให้ดูกันอยู่ทุกวัน นั่นเอง และยังมีการตรัสต่อไปอีกว่า “การขาดทุนของเรา คือ การได้ก�าไรของเรา” ก็ยิ่งขยายชัดกว่าชัดขึ้นไปอีก(๑) • แบบคนจน • ...ที่มาของเรื่อง 14 ซึ่งมีความวิเศษลึกซึ้งแท้จริงยิ่งยอด ในเรื่องของ การบริหารประเทศ“แบบคนจน” และการมาเป็น“คนจน” พระราชทานพระราชด�ารัสหลักปรัชญา “เศรษฐกิจพอเพียง” ครั้งแรก “…การพัฒนาประเทศจ�าเป็นต้องท�าตามล�าดับขั้น ต้องสร้างพื้นฐาน คือความพอมี พอกิน พอใช้ของประชาชนเป็นเบื้องต้นก่อน โดยใช้วิธีการและอุปกรณ์ที่ประหยัด แต่ถูกต้องตามหลักวิชา เมื่อได้พื้นฐานมั่นคงพร้อมพอควรและปฏิบัติได้แล้ว จึงค่อยสร้างค่อยเสริมความเจริญและฐานะทางเศรษฐกิจขั้นที่สูงขึ้นโดยล�าดับ ต่อไป หากมุ่งแต่จะทุ่มเทสร้างความเจริญ ยกฐานะทางเศรษฐกิจขึ้นได้รวดเร็วแต่ประการเดียว โดยไม่ให้แผนปฏิบัติการสัมพันธ์กับสภาวะของประเทศ และของประชาชน โดยสอดคล้องด้วย จะเกิดความไม่สมดุลในเรื่องต่างๆได้ ซึ่งอาจกลายเป็นความยุ่งยากล้มเหลวในที่สุด…” (“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ”ในงานพระราชทานปริญญาบัตร ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เมื่อวันพุธที่ ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๑๗) ปัจจุบันประชาชนไม่พอกิน ไม่พอใช้ เพราะวิถีชีวิตเปลี่ยนไปเป็น“ซื้อกิน ซื้อใช้” (๒) ล้มเหลวเพราะทุ่มเทเร่งให้เศรษฐกิจเจริญขึ้นรวดเร็ว! 15 เลยมีผลให้หนี้สินท่วมท้นทั่วหน้ากัน!(๓) ส�าเร็จได้เพราะ.. “ท�าตามล�าดับด้วยความรอบคอบ” และในวันถัดมา “..ในการพัฒนาประเทศนั้น จ�าเป็นต้องท�าตามล�าดับขั้น เริ่มด้วยการสร้างพื้นฐาน คือความมี กินมีใช้ของประชาชนก่อน ด้วยวิธีการที่ประหยัดระมัดระวัง แต่ถูกต้องตามหลักวิชา เมื่อพื้นฐานเกิดขึ้นมั่นคงพอควร แล้ว จึงค่อยสร้างความเจริญขั้นที่สูงขึ้นไปตามล�าดับ …การ ถือหลักที่จะส่งเสริมความเจริญ ให้ค่อยเป็นไปตามล�าดับ ด้วยความรอบคอบระมัดระวังและประหยัดนั้น ก็เพื่อป้องกันความผิดพลาดล้มเหลว และเพื่อให้บรรลุผลส�าเร็จ ได้แน่นอนบริบูรณ์…”(วันพฤหัสบดีที่ ๑๙ กรกฎาคม ๒๕๑๗ ในการพระราชทานปริญญาบัตร ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระ บรมราโชวาทซ�้าว่าด้วยแนวทางการพัฒนา อย่างพอเพียง) (๔) ไทยยอดยิ่งยวดได้เพราะ..? หลังจากนั้นทรงมีพระราชด�ารัส “เน้นย�้า” เรื่องความพอมี พอกิน พอใช้ อีกครั้ง “…คนอื่นจะว่าอย่างไรก็ช่างเขา จะว่าเมืองไทยล้าสมัย ว่าเมืองไทยเชย ว่าเมืองไทยไม่มีสิ่งที่สมัยใหม่ แต่เราอยู่ พอมี พอกิน และขอให้ 16ทุกคน มีความปรารถนาที่จะให้เมืองไทย พออยู่ พอกิน มีความสงบ และท�างานตั้งจิตอธิษฐาน ตั้งปณิธาน ในทางนี้ที่ จะให้เมืองไทยอยู่แบบพออยู่ พอกิน ไม่ใช่ว่าจะรุ่งเรืองอย่างยอด แต่ว่ามีความพออยู่พอกิน มีความสงบ เปรียบเทียบกับประเทศ อื่นๆ ถ้าเรารักษาความพออยู่ พอกินนี้ได้ เราก็จะยอดยิ่งยวดได้…” ( พระราชทานให้คณะบุคคลที่เข้าเฝ้าเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิดาลัย วันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๑๗)(๕) เราจะเป็นที่หนึ่งในโลก ด้วย “พอมี พอกิน”... ...ประเทศไทยเราอาจไม่เป็นประเทศที่รุ่งเรืองที่สุดในโลก หรือรวยที่สุดในโลก หรือฟู่ฟ่าที่สุดในโลก แต่ก็ขอให้เมืองไทยเป็นประเทศที่มีความมั่นคง มีความสงบได้ เพราะว่าในโลกนี้หายากแล้ว เราท�าเป็นประเทศที่สงบ ประเทศที่มีคนที่ช่วยเหลือซึ่งกันและกันจริงๆ เราจะเป็นที่หนึ่งในโลกในข้อนี้... ...แล้วรู้สึกว่าที่หนึ่งในโลกในข้อนี้จะดีกว่าผู้อื่น จะดีกว่าคนที่รวยที่สุดในโลก จะดีกว่าคนที่เก่งในทางอะไรก็ตามที่สุดในโลก ถ้าเรามีความสงบ แล้วมีความสบาย ความมั่นคงที่สุดในโลกนั้น รู้สึก 17จะไม่มีใครสู้เราได้... (ที่มา : พระบรมราโชวาทและพระราชด�ารัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว หนังสือค�าพ่อสอน ในโครงการตามรอยเบื้องพระยุคลบาทด้วยความรักและความดี ๖๐ ปี ๖๐ ล้านความดีถวายในหลวง น้อมเกล้าถวายในหลวง) (๖) ต้องท�า“แบบคนจน”! มีชาวต่างประเทศคนหนึ่งมาพบ. (นาย พาร์ก จุล อุน รัฐมนตรีการกีฬาและเยาวชน แห่งสาธารณรัฐเกาหลี มาเฝ้าที่ พระต�าหนักจิตรลดาฯ เมื่อวันที่ ๒๘ ตุลาคม ๒๕๓๔) เขาบอกว่าประธานาธิบดีของเขา ผู้เป็นเพื่อนเขามอบหมายให้มาขอโอวาท. “เราเลยบอกว่า ถ้าจะแนะน�าก็แนะน�าได้ ต้องท�า “แบบ คนจน” เราไม่เป็นประเทศร�่ารวย เรามีพอสมควร พออยู่ได้. แต่ไม่เป็นประเทศที่ก้าวหน้าอย่างมาก เราไม่อยากจะเป็นประเทศก้าวหน้าอย่างมาก. เพราะถ้าเราเป็นประเทศก้าวหน้าอย่างมาก ก็จะมีแต่ถอยหลัง. ประเทศเหล่านั้น ที่เป็นประเทศที่มีอุตสาหกรรมก้าวหน้าจะมีแต่ถอยหลัง และถอยหลังอย่างน่ากลัว. แต่ถ้าเรามีการบริหารแบบเรียกว่า “แบบคนจน” แบบที่ไม่ติดกับต�ารามากเกินไป ท�าอย่างมีสามัคคีนี่ 18แหละ คือเมตตากัน ก็จะอยู่ได้ตลอดไป. คนที่ท�างานตามวิชาการ จะต้องดูต�ารา. เมื่อพลิกไปถึงหน้าสุดท้ายแล้ว ในหน้าสุดท้ายนั้นเขาบอก “อนาคตยังมี” แต่ไม่บอกว่าให้ท�าอย่างไร. ก็ต้องปิดเล่มคือปิดต�ารา. ปิดต�าราแล้วไม่รู้จะท�าอะไร. ลงท้ายก็ต้องเปิดหน้าแรกใหม่ เปิดหน้าแรกก็เริ่มต้นใหม่ ถอยหลังเข้าคลอง. แต่ถ้าเราใช้ต�ารา“แบบ คนจน” ใช้ความอะลุ้ม อล่วยกัน ต�ารานั้นไม่จบ เราจะก้าวหน้า “เรื่อยๆ”. (พระราชด�ารัส ที่ทรงเรียบเรียงและปรับปรุงขึ้นจากที่ได้บันทึกพระสุรเสียงไว้ ในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันพุธ ที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๓๔)(๗) “ขาดทุนของเราเป็นก�าไรของเรา” “Our loss is our gain”. “Our Loss Is Our Gain” ขาดทุนของเราเป็นก�าไรของเรา หรือว่า เราขาดทุน เราก็ได้ก�าไร เวลาพูดไปแล้วเขาก็บอกว่า “ขอย�้า ขอซ�้าอีกที” ก็พูดซ�้าอีกที เขาก็นั่งเฉยไปอีก ก็หมายความว่าต้องการ การอธิบาย เราก็ อธิบายว่า ถ้าเราท�าอะไรที่เป็นการกระท�าแล้วก็เราเสีย แต่ในที่สุดก็ ไอ้ที่เราเสียนั้นมันเป็น “การได้”.. 19 พระราชด�ารัส พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ ทรงพระราชทานไว้เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๓๔ (“เสีย”ในที่นี้ย่อมไม่ใช่เสียหาย แต่มุ่งหมายถึงการกระท�าที่เราได้เสียสละ ซึ่งนัยของการที่เราได้เสียสละออกไป นั่นแหละมันเป็น “การได้” คือได้ท�าความดีที่สุดแล้วใน มนุษย์ใดที่ท�าการให้ ยิ่งการเสียสละหรือการให้ ใดๆ ออกไปแก่ผู้อื่น โดยไม่หวังหรืออยากได้อะไรตอบแทนเลย นั่นคือสุดยอดมนุษย์ผู้ประเสริฐ)(๘) สังคมมีความสามัคคี มั่นคง เป็นปึกแผ่น ได้ด้วยการ..“ให้!” “…ข้าพเจ้าเองก็มีความปีติเต็มตื้นใจ ที่ได้เห็นน�้าใจของทุกคนเช่นนี้ เพราะเป็นสิ่งบ่งชี้ให้เห็นถึงคุณธรรมข้อหนึ่ง ที่ยังมีอยู่อย่างบริบูรณ์ในจิตใจของคนไทย ก็คือ การให้ การ“ให้”นี้ ไม่ว่าจะ“ให้”สิ่งใดแก่ผู้ใด โดยสถานใดก็ตาม ล้วนเป็น“การกระท�าที่พึงประสงค์”อย่างยิ่ง เพราะเป็น เครื่องประสานไมตรีอย่างส�าคัญ ระหว่างบุคคลกับบุคคล และท�าให้สังคมมีความมั่นคงเป็นปึกแผ่น ด้วยสามัคคีธรรม นอกจากนั้น การให้ ยังเป็นบ่อเกิดแห่งความสุขอีกด้วย กล่าวคือ ผู้ให้ก็มีความสุข มีความอิ่มเอิบใจ ผู้รับก็มีความสุข มีก�าลังใจ สังคมส่วนรวม ตลอดถึงประเทศ 20 21ชาติ ก็มีความผาสุก มีความร่มเย็น ในปีใหม่นี้ ข้าพเจ้าจึงปรารถนาอย่างยิ่ง ที่จะเห็นชาวไทย มีความสุขถ้วนหน้ากัน ด้วยการให้ คือ ให้ความรัก ความเมตตากัน ให้น�้าใจไมตรีกัน ให้อภัยไม่ถือโทษ โกรธเคืองกัน ให้การสงเคราะห์ อนุเคราะห์กัน โดยมุ่งดี มุ่งเจริญต่อกัน ด้วยความบริสุทธิ์ และจริงใจ…” (พระราชด�ารัสพระราชทานแก่ประชาชนชาวไทย ในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ พ.ศ. ๒๕๔๖ เมื่อวันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๔๕)(๙) สังคมจะล้มเหลว หรือเจริญส�าเร็จ เพราะ... ชัดเจนยิ่งมั้ย พระราชด�ารัสของในหลวง ร.๙ ว่า(๑) ล้มเหลวเพราะ..ทุ่มเทให้เศรษฐกิจเจริญขึ้นเร็วๆๆ! (๒) ส�าเร็จได้เพราะ..ท�ำตำมล�ำดับด้วยควำมรอบคอบ(๓) ไทยยอดยิ่งยวดได้ เพราะ….? เพราะ (๓.๓) เรำจะเป็นที่หนึ่งในโลก ด้วย“พอมี พอกิน” เรำจะเป็นที่หนึ่งในโลก เพราะ.. เป็น“คนจนที่รู้จักพอ มีใจพอในภาวะที่พอเหมาะที่พอควร ไม่โลภโมโทสัน” เป็น“คนจนที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น ต่อสังคม” เป็น“คนจนที่ไม่สะสมทรัพย์สิน ทั้งไม่สะสมกิเลส” 22 เป็น“คนจนที่ยอดขยัน ปรารภความเพียร” จึงเป็น“คนจนที่มีเศรษฐกิจของสังคมอุดมสมบูรณ์” เพราะ (๓.๔) ต้องท�าแบบ “คนจน”! เพราะ (๓.๕) “ขาดทุนของเราเป็นก�าไรของเรา”. “Our loss is our gain” เพราะ (๓.๖) สังคม มีความสามัคคี มั่นคง เป็นปึกแผ่น ได้ด้วยการ..“ให้!” จิต“รวยโลภให้-ไร้โลภเอา” “ให้”นี่แหละยิ่งใหญ่ที่สุดของคน ถ้าจิตใจของใคร มีแต่ความยินดีใน“การให้”มากกว่า“การเอา”หรือ“การได้ มาให้ตน” ความเจริญยิ่งใหญ่จะเกิดทั้งในตนและทั้งใน สังคม และในโลกทีเดียว เพราะจะเกิดสังคม“คนจน”อย่างเป็นจริงขึ้นมาให้ แก่โลก เป็น “ปรากฏการณ์”พิเศษให้โลกเห็นความวิเศษ(๑๐) ชาวพุทธไม่กลัวจน เพราะมี“ปัญญา”ตามค�าตรัส ปกตินั้นคนทั้งหลายต่างก็กลัว“ความจน”กันทั้งนั้น แต่ผู้ที่เป็นพุทธศาสนิกชนที่สัมมาทิฏฐิ และปฏิบัติดีแล้วตามค�าสอนพระศาสดา จะไม่กลัว“ความจน”เลย เพราะจะเกิดเป็น“คนจนสุขส�าราญเบิกบานใจ” อันเป็น“คนจนแบบอาริยะ” 23 เป็น“คนจนที่มีปัญญา(ฉลาดโลกุตระมิใช่อัจฉริยะแค่เฉโก)” เป็น“คนจนที่ไม่เบียดเบียนใคร” เป็น“คนจนที่มีความมักน้อย อยากจน กล้าจน” เป็น“คนจน”ที่มีความรู้สมรรถนะความสามารถสร้างสรร จึงมีอยู่มีกิน มีเหลือเผื่อแผ่แจกจ่ายผู้อื่นได้จริงๆ(๑๑) คนจนอุดมสมบูรณ์สุขส�าราญเบิกบานใจ “คนจน”ยังไง? ที่จนอย่างอุดมสมบูรณ์สุขส�าราญ เบิกบานใจ ..นี่แหละที่ต้องไขความกันอย่างส�าคัญ “คนจนที่อุดมสมบูรณ์มีความสุขส�าราญเบิกบานใจ” ไปตลอดกาลนาน ไม่ขาดตอน ไม่มีความรู้สึกโศกคั่นใน กาละเลย ก็เพราะคนผู้นั้นได้ปฏิบัติตน“เป็นคนจน”ตาม ทฤษฎีพระพุทธเจ้าส�าเร็จแล้วจริง อย่างสัมมาทิฏฐิ ถูกต้อง ตรงค�าสอนแท้ จึงเป็น“คนจนอุดมสมบูรณ์”ที่ไม่ต้องแย่งรวย ซึ่งตรงกันกับ“ศาสตร์พระราชา ร. ๙”แห่งราชวงค์ จักรีของไทย ที่คนไทยทั้งประเทศก�าลัง“ตื่นรู้” และเกิดปรากฏการณ์“ตื่นตัว-เต็มตื้น”อย่างที่เห็น ตามที่เป็นอยู่ และจะไม่หายไปจากใจ จากความซาบซึ้ง ที่“รับรู้ความพิเศษในคุณวิเศษแห่งโลกุตรธรรม”ของพระพุทธเจ้านี้ไปอีกแล้ว จึงไม่ขาด“ความจน”เลย และจนอย่างสุขส�าราญฯ 24(๑๒) ชาวพุทธตั้งใจจน เพราะเต็มใจจนด้วย“ปัญญา” การเป็น“คนจน”ที่ไม่ได้กลัว“ความจน”เลย เพราะยินดีจนเต็มใจจน ตั้งใจจน และจนอย่างมีความสุขส�าราญ ยินดีเป็น“คนจน”เพราะมี“ปัญญา”ที่เข้าใจยิ่งจริงใน “ความจน”ว่าจะ“จน”อย่างไรดี จึงจะประเสริฐกว่า“ความรวย” จึงเป็นผู้ชัดเจนชัดจริงในใจว่า ท�าไมต้องมาจน จนอย่างมีความสุขส�าราญเบิกบานใจนั้นจริงอย่างไร? อย่างไรจึงเป็น“คนจน”ผู้มีค่า มีประโยชน์ต่อสังคม เพราะ“คนจน”ชนิดนี้มีหลักปฏิบัติอันประเสริฐ คือ เป็นคนมีคุณสมบัติ“อัปปิจฉะ(มักน้อย = กล้าจน)” มี“สันตุฏฐิ(สันโดษ = ใจพอ)” รัก“ปวิเวก(รักความสงบ)” และ“อปจยะ (เป็นผู้ไม่สะสม)” ซ�้ามิหน�า“วิริยารัมภะ(ยอดขยัน)”อีกด้วย เป็นต้น จึงเป็นคนมี“ปัญญา”เข้าใจ“ความจน”ที่วิเศษแท้จริงของ“คนจนอาริยะ” (๑๓) “คนจนอาริยะ”คือ คนจนที่มี“ปัญญา”ซึ่งมิใช่เฉโก คนผู้มีความฉลาดที่ชื่อว่า“เฉโก” คือ ผู้ยังไม่ฉลาด ขั้น“ปัญญา” มีกรอบจ�ากัดของความเข้าใจ คือมีความฉลาด อยู่ในกรอบโลกีย์เท่านั้น จึงยังเข้าใจการเป็น“คนจน”นั้นดี 25ไฉน? ประเสริฐอย่างไร? เหนือชั้นกว่า“คนรวย”นัยยะใด? คนผู้เต็มใจเป็น“คนจน”และตั้งใจปฏิบัติตนให้จนนั้น คือ ผู้ซาบซึ้งดีในการมีวรรณะ ๙ จึงมีปกติกถาวัตถุ ๑๐ ปฏิบัติ สัมมาอาริยมรรคองค์ ๘ ปฏิบัติโพชฌงค์ ๗ ปฏิบัติโพธิปักขิย ธรรม ๓๗ ปฏิบัติไตรสิกขา ปฏิบัติจรณะ ๑๕ วิชชา ๘ ฯลฯ จนกระทั่งเกิดผลเป็นสาราณียธรรม ๖ เพราะ