340219 คณะฟรานซิสกันสนทนากับพ่อท่านสมณะโพธิรักษ์ ณ พุทธสถาน สันติอโศก.docx

มีนักบวชชาย นักบวชหญิงและฆราวาสด้วยที่พยายามทำตามนักบวช เราทุกๆคนเชื่อว่าคณะของสันติอโศกมีอะไรที่จะสอนเรา เพราะว่าที่นั่นเป็นศูนย์กลางคำสอนของพระพุทธเจ้า สำหรับเรา ( นักบวชฟรานซิสเน้นด้วยว่าสำหรับเรา ) เราต้องไปศูนย์กลางของ...ดังนั้นเราอยากเรียนรู้ คุณท่านพยายามมีแนวทาง Unity ใน Contemplation ใน Mission ในชีวิตทั้งหมด หวังว่า dialogue นี้จะ มีประโยชน์สำหรับเราและสำหรับพวกท่านด้วย พ่อท่าน : เอ้า เชิญ เชิญ ถามได้เลย ล่าม : You are welcome to ask any question. ชาวฟรานซิสกัน : I am very happy to be here. I can feel the presence of God very much. I was captivated by the sign on the door-front in the lady's side of the monastery where it reads "one for all and all for one". Now...that...with what Francis himself has said "My God and my all" Now that I... rather cannot understand if you would like to clarify for me. And you are doing wonderful work, a wonderful life. And is the glory given to Lord Buddha or would you have it as Lord Buddha would have wished it that the glory is given to one God, one for all, the creator? Thank you. ล่าม : รู้สึกดีใจ แล้วก็ชื่นชม แล้วก็ดีใจมาก ที่ได้มาในวันนี้ ซิสเตอร์ประทับใจที่เขียนไว้ในเขตหญิงว่า ONE FOR ALL AND ALL FOR ONE ซึ่งซิสเตอร์บอกว่าเหมือนกับคำสอนของท่านฟรานซีสโก้ แล้วอยากจะเรียนถามพ่อท่าน ว่าในความเห็นของพ่อท่าน ONE FOR ALL นี่ หมายความว่า ONE นี่คือ one God แล้วก็ ALL ก็คือ all of us แล้วก็อยากจะเรียนถามพ่อท่านว่า มันตรงกับความหมายของทางที่ซิสเตอร์เคยเรียนรู้มาหรือเปล่า พ่อท่าน : ตรง ตรง ล่าม : Yes, there's one God. ชาวฟรานซิสกัน : ผมจะพูดภาษาอังกฤษ ล่าม : เชิญค่ะ ชาวฟรานซิสกัน : The theme of our reflection today is unity of contemplation and mission. So I felt that, at least in my limited knowledge of Santi Asoke, these two make up the whole life. So there is no distinction between contemplation and mission. And so that's why...Is there anything perhaps which Phra Bodhirak can share on this topic? ล่าม : หลวงพ่อบอกว่า หัวข้อของการประชุมแล้วก็การสัมมนาที่ท่านมานี่ชื่อว่าเอกภาพของความคิด Contemplation แล้วก็ Mossopm mission นี่คือ คล้ายๆงานนะคะ งานที่จะต้องทำ เพราะฉะนั้นหลวงพ่อก็อยากจะกราบเรียนถามพ่อท่านว่าในหัวข้ออันนี้นี่ พ่อท่านอาจจะมีอะไรที่จะได้สอนเรา แล้วก็แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน ในเรื่องของ unity of contemplation ก็คือ เอกภาพทางความคิด แล้วก็ mission ก็คืองานที่จะต้องทำ พ่อท่าน : คำถามนี่ มันรวมหมดเลย รวมหมดเลย หมายถึงความสำเร็จ เมื่อเราเรียนถึง contemplation แล้วก็มีบทที่เป็น mission ได้ ถูกต้องตามแต่พระศาสดานั่นสอนว่าอย่างไร แล้วเรามาเรียนรู้คำสอนของศาสดาให้ตรงจริงๆได้ ล่าม : Phra Bodhirak said that the answer is the whole theme. The word "contemplation" is the kind of factors and the "mission" is the kind of activities. Before you can do something you have to know it and knowledge is wisdom. After you attain wisdom then you can begin your mission. You can do things. With the final result the mission is accomplished. พ่อท่าน : ประสบความสำเร็จทั้งหมด เมื่อเป็นความถูกต้อง มันจะเป็น unity ล่าม : So if it's corrected, then it will compose a unity, from contemplation to activities and to mission. The correct way is to follow the Lord's teaching, either the Lord of Christianity or the Lord of Buddhism, or the Lord of Islam. The only way to the correct accomplishment is to follow the Lord of your faith. That's one's mission. ชาวฟรานซิสกัน : What is the deep reason that you don't use a Statue? ล่าม : มีเหตุผลที่ลึกซึ้งอะไรหรือเปล่าที่ทางนี้ไม่มีพระพุทธรูป พ่อท่าน : เหตุผลก็คือพระพุทธรูปมีมากแล้ว เราไม่ส่งเสริมให้สร้าง นั่นข้อที่ 1 ล่าม : The first reason is that now there are lots and lots of statues already. So we don't encourage building up more statues. พ่อท่าน : ข้อ 2 พระพุทธรูปนั้นน่ะ เอามาเคารพกันโดยผิดความมุ่งหมาย เคารพกันผิดความมุ่งหมาย ล่าม : The second reason is that the way people worship the image of the Lord Buddha now is deviated from the real objective. พ่อท่าน : ข้อ 3 ทำให้ไปเคารพพระพุทธรูปกลายเป็นนอกรีต นอกศาสนา มี concept ที่ผิดเพี้ยนไปจากเนื้อหา theme ล่าม : The third reason is that the reason to worship the Lord Buddha statue nowadays is not in accordance with the content of the Lord Buddha's teaching. The concept of the image and the concept of worship is deviated from the real concept. พ่อท่าน : เราก็เลยไม่ส่งเสริม เพื่อที่ ในความหมายข้อสุดท้าย ข้อที่ 4 ก็คือเราเลยไม่ส่งเสริม และเรา เพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่าเราไม่ต้องมีพระพุทธรูป เราก็สามารถที่จะปฎิบัติศาสนาพุทธนั้นได้มรรคผล ล่าม : And the fourth reason that we do not encourage statues is that we want to prove that without the statue in concrete material before us, we can still practice and we can still follow the Lord Buddha's teaching. We can have the fruitful experience of the Path of the Lord Buddha. พ่อท่าน : แต่ไม่ได้หมายความว่า เราไม่เคารพพระพุทธรูป ล่าม : It doesn't mean that we don't worship the Lord Buddha and his image. If it still is not clear you can continue and ask him. He will explain more. ชาวฟรานซิสกัน : Does it mean that you also advise people not to have pictures or statues of Buddha in their homes? ล่าม : หมายความว่าพ่อท่านแนะนำไม่ให้พุทธศาสนิกชนมีพระพุทธรูป หรือว่าภาพของพระพุทธเจ้าที่บ้านเขาด้วยหรือเปล่า พ่อท่าน : รูปที่นี่มีเยอะไป ล่าม : No, we have lot of pictures even here. พ่อท่าน : แต่ไม่มี sculpture ล่าม : But we don't have the sculpture, the image that was sculptured to worship as others do. พ่อท่าน : Contemplation ในพุทธก็คือวิปัสสนา รู้ ปัญญา Mission ก็คือประสบผลสำเร็จแล้วลงมือทำได้เลย จะเรียกว่าอะไรดีล่ะ ที่จริงมันก็ไม่ใช่ทางด้านสมถะเท่านั้น มันหมายถึง..เราก็ได้ทำงานนั้นออกไปได้ เมื่อได้แล้ว ได้ผลแล้ว ทำได้แล้ว เสร็จแล้ว เราก็มีหน้าที่ที่จะทำออกไปได้ เผยแพร่ออกไปได้ ส่งเสริมออกไปได้ ถ้ายังไม่ได้ผลที่แท้จริง ผลของวิปัสสนา ถ้าแค่ความหมาย มันไม่ใช่แค่สมถะแล้วไม่ทราบนะว่า contemplation จะหมายถึงความลึกซึ้งขนาดไหน ยังไม่เคยสัมผัสคำนี้มาว่ามันหมายถึงอะไร ในภาษาอังกฤษ เพราะงั้นจึงแทงลึกเข้าไปในภาษานี้ไม่ได้ ถ้าจะไปใช้คำอื่นที่เป็น synonym ของอันนี้อาจจะได้ แต่คำนี้พึ่งจะสัมผัสหู ยังไม่รู้รายงานว่าเป็นคำที่ยังไง วิปัสสนาก็เป็นเชิงปฎิบัติ เป็นเชิงของปฎิกิริยา ยังไม่ถึงขั้น enlightenment ล่าม : Father asked our master to define and to explain and to compare the word contemplation in your sense and in Buddhist sense to help clarify the theme of your seminar. But our master explained that we cannot compare the word contemplation to any technical terms in Buddhism. For the moment he has to learn more about the definition of contemplation. And he's doing it now. But in conclusion he repeats what he has said in the beginning that contemplation is the knowledge and wisdom which can lead you to activities, right activities, right doing, and then accomplish your mission. The mission is the result of your activity and your understanding of the teaching of the Lord. If you don't have correct understanding, you cannot have correct activities and you cannot accomplish the right objective. And your mission will include the activities which will be for the welfare of the people, will be for the well-being of the people, of all the people. But unless you have the right wisdom and the right activities you will not be able to accomplish the right mission. And when you have the right activities, one of the right activities is to propagate the right thing and the right understanding that you have to others to have the right understanding, too. ชาวฟรานซิสกัน : Before you said not having statues does not stop you from worshipping the Lord Buddha and his image. My question is what is the meaning of the word worship in the context. ล่าม : ท่านผู้นี้ยังสนใจเรื่องพระพุทธรูปค่ะ เขาถามว่า เมื่อพ่อท่านบอกถึงข้อที่ว่า ถึงแม้จะไม่มีพระพุทธรูปปั้น ก็ยังสามารถที่จะแสดงความเคารพพระพุทธเจ้าได้ เขาก็ถามว่า ขอให้พ่อท่านอธิบายคำว่าเคารพ คือ worship กับ คำว่า image ว่ามันหมายความว่าอย่างไร เคารพได้อย่างไรโดยที่ไม่มีพระพุทธรูป พ่อท่าน : ก็เรามีจิตวิญญาณ เรามี imagination เรามีสิ่งที่จะตั้งสมมุติ ตั้งความระลึก เราก็ย่อมถึงสิ่งที่เราปรารถนาได้ ล่าม : First of all we have the image. พ่อท่าน : ไม่ใช่ image อันนี้ เคารพก่อน จะเคารพได้อย่างไร เราสามารถ ระลึกถึง มุ่งถึงสิ่งที่เราต้องการ อาจไม่ต้องถึงขั้นที่มีจินตนาภาพ มีอะไรขึ้นมาก็ได้ หรือจะเป็นจินตนาการ จินตนาภาพอะไรก็ได้ imagination นั่นแหละ ก็ได้ ล่าม : To worship for some perhaps they don't their need some imagination. Perhaps in English you can say they need some image to worship. But also to worship we can worship without any virtual image or without any imagination. When we have some criteria, we set up some criteria and some objective of what we will worship. And we can worship without the material or virtual thing. คุณสิริมา : Excuse me. Does it mean that the worship of your concept is done according to Lord Buddha's principle, right? หมายความว่า จะเรียนถามว่า การเคารพของท่านนั้น ท่านปฎิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้าใช่ไหมคะ? พ่อท่าน : เขาต้องการลักษณะเคารพ ถ้าอย่างนั้นก็ต้องเจาะลึกเข้าไปอีก ใช่ คือเราจะเคารพด้วยการกระทำ ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า จนไปถึงเป้าหมายที่พระพุทธเจ้าท่านต้องการไปถึง ล่าม : With the question from the lady the Master answer that one of the ways to attain the objective is to follow the Lord Buddha's teaching and his activities and then we will arrive at what you call image or what you call worship. It's the way you do to show how you worship the thing that you want to worship. ชาวฟรานซิสกัน : ที่ข้าพเจ้าเข้าใจคำถามของคุณพ่อองค์นั้น เขาบอกว่า worship เป็นยังไง เป็นวิธียังไงค่ะ เพราะว่าถ้า worship เรามีภาพที่นี่ แล้วก็เราต้องสวดภาวนานี่นะ แต่จิตของเราไม่อยู่ในภาพนี้ แต่จิตของเราอยู่ในใจ คุณพ่อนั้นเขาต้องการรู้เวลา พุทธศาสนิกชนเคารพเป็น ไม่ใช่ worship แต่ที่ข้าพเจ้าเข้าใจ เคารพ เป็น revere หรือ respect ไม่ใช่ worship ที่ข้าพเจ้าเข้าใจค่ะ คุณพ่อค่ะ ล่าม : ซิสเตอร์อธิบายว่าเท่าที่ซิสเตอร์เข้าใจบทความรู้สึกของคุณพ่อก็คือ คำว่า worship ของคุณพ่อนั้น หมายถึงบูชา เทิดทูน แต่ว่าไม่ใช่ในลักษณะของความเคารพ เพราะฉะนั้นที่คุณพ่อถามกับที่พ่อท่านตอบอธิบายว่า worship นี่ต่างกัน สำหรับพวกเขานั้นคือความเทิดทูนบูชา สำหรับสิ่งที่พ่อท่านอธิบายนั่นคือ เราเคารพนับถือ แล้วก็ปฎิบัติตามคำสอน ล่าม : With highest worship and regards that means we follow the footstep and we follow the teaching and we do according to his teaching. พ่อท่าน : แล้วเราได้ทำตามคำสอนนั้นมา ด้วยความเคารพบูชาเทิดทูนอย่างยิ่งเลย ล่าม : With reverence, with worship, with respect with all our heart. And we get the result. That the Lord Buddha wants all of us to have that result. That result is called in Buddhism Makkah Pol. Makkah means the Way and Pol is the Result. It's the accomplishment of the worship and accomplishment of the respect of the Lord Buddha. That we get the Makkah, the Path, the Way and the Result of Lord Buddha. ชาวฟรานซิสกัน : Good Morning. Peace be with you, with everyone in the community. First of all I would like to thank you in the name of all the members for permitting us to visit this place and much more for permitting us to talk to you. Can you tell us how many hours do you pray and how many hours do you sleep and how many hours do you beg? ล่าม : ซิสเตอร์กราบขอบพระคุณที่ให้โอกาสพวกเขามาคุยกับพ่อท่าน แล้วก็ได้มาเยี่ยมสถานที่นี้ในนามของผู้ที่มาทุกๆท่าน อยากจะถามพ่อท่านว่าพ่อท่านใช้เวลากี่ชั่วโมงสำหรับการสวดมนต์ กี่ชั่วโมงสำหรับการนอน กี่ชั่วโมงสำหรับการทำงาน กี่ชั่วโมงสำหรับการรับประทาน พ่อท่าน : คำว่าสวดมนต์ มันจะสื่ออย่างไรจะได้ครบกัน ล่าม : The word "pray" is different and has different interpretation between us and he's now trying to search for our common interpretation of the word "pray". พ่อท่าน : อธิบายก็ได้ ผู้ที่ยังไม่มีพระเจ้าในตัวเอง จะต้องสวดมนต์เพื่อพระเจ้า ใช้เวลามากครั้ง ล่าม : Those who do not have God in their heart yet will have to spend long hours to pray and seek for God. พ่อท่าน : ผู้ที่มีพระเจ้าอยู่ในตัวเองแล้ว อย่างจริงจังมากแล้ว ไม่ต้องสวดถึงพระเจ้าเลย ไม่ต้องสวดถึงพระเจ้าเลย ล่าม : Those who have God and the real God inside their heart do not have to spend times to seek for God and to pray for God. พ่อท่าน : เพราะฉะนั้นอาตมาจะมีเวลาสวดมนต์ เพียงเพื่อพาพวกเราสวดมนต์บางครั้งเท่านั้น ล่าม : So, Phra Bodhirak will spend sometimes in pray so as to lead his disciples to follow and just to lead the disciple. พ่อท่าน : เพราะฉะนั้นจึงไม่ตายตัวว่า วันหนึ่งสวดมนต์เท่าไร ล่าม : So, he cannot say exactly how long he pray in a day. พ่อท่าน : เพราะบางวันไม่ได้พาสวดเลย แต่มีผู้อื่นมาสวด ล่าม : Some days he doesn't lead his disciples and some other person lead the ceremony for the disciples. พ่อท่าน : นอนวันหนึ่งประมาณ 6 - 7 ชั่วโมง ล่าม : He sleeps about 6 - 7 hours a day. พ่อท่าน : เวลารับประทานก็ชั่วโมงหนึ่ง ชั่วโมงกว่าๆ ล่าม : He eats about 1 hour a day. พ่อท่าน : นอกนั้นทำงานตลอด ล่าม : And all the rest he works. พ่อท่าน : ตื่นขึ้นมาตั้งแต่ 3.30 น. ล่าม : He gets up at half past 3 in the morning. พ่อท่าน : แล้วก็มีกิจวัตรดังกล่าวนี้ ล่าม : And he follow his activities. พ่อท่าน : ถึง 3 ทุ่ม ประมาณนั้นก็นอน ล่าม : Until about 9.00 p.m. at night. พ่อท่าน : คำสอนของพระพุทธเจ้ามีมาก และก็มีทั้งบทเบื้องต้น ท่ามกลาง บั้นปลาย ล่าม : Father ask how to attain the right contemplation. พ่อท่าน : คำสอนของพระพุทธเจ้านี่ เราจะรู้เป็นเบื้องต้น รู้ในท่ามกลาง รู้ในบั้นปลาย ล่าม : The teaching of the Lord Buddha has different levels. We can divide at least 3 levels, very roughly 3 levels : elementary, intermediate and advanced. พ่อท่าน : เพราะฉะนั้น เราต้องเรียนรู้ตามขั้น ตามระดับให้ถูกต้องกับตัวเอง ให้ถูกกับฐานะของตัวเอง ล่าม : So, we have to study and to understand and to attain the wisdom according to our own level. พ่อท่าน : เช่นเราเป็นนักเรียน เรามีไอคิวหรือมีฐานะแค่ชั้นประถมหนึ่ง เราต้องเรียนชั้นประถม 1 ก่อน แล้วเรียนให้สำเร็จให้ได้ แล้วก็เรียนมัธยม แล้วเรียนอุดมศึกษาไป ตามลำดับอย่างนี้ ถ้าผิดแล้วมันจะไม่ได้ ล่าม : For example, a child in the first year of school, he will be able to attain much wisdom, that level of wisdom. They have to learn to understand, to do, to practice their understanding until they arrive at the result. Until they arrive, they achieve the result and then they can follow, they can go up to another grade until they finish elementary, they finish secondary, and they can go to the university and they finish the university, etc. So, according to the person's level of attainment, they cannot jump. They cannot pass the level. If they have not attained the knowledge of that level they cannot go on to a higher level. พ่อท่าน : ยากที่สุด คือจะรู้ว่าเราน่ะ เด็กชั้นประถม หรือมัธยมจริง หรือมหาวิทยาลัย ล่าม : The most difficult thing is to know at which level we are. If we are in elementary or secondary, intermediate or if we are in college. ชาวฟรานซิสกัน : I want to ask that when you pray, you see your Lord Buddha, you see him as a person, you have interpersonal relationship or you just lose yourself through self-awareness. I mean, what relationship with the Lord Buddha? As a person or not? Or something abstract? ล่าม : ซิสเตอร์สนใจเรื่องพระพุทธรูปอีกค่ะ แล้วก็สนใจเรื่องการสวด ซิสเตอร์เรียนถามว่า ในขณะที่พ่อท่านสวดมนต์ พ่อท่านมีภาพเป็นรูปธรรม หรือว่าในความสัมพันธ์ระหว่าง พ่อท่านกับพระเจ้า พ่อท่านมีภาพเป็นนามธรรมหรือว่าอย่างไร พ่อท่าน : อันนี้ผู้ที่มีรูปธรรมหรือมีนามธรรม หรือว่ามีสิ่งที่มีเป็นสิ่งที่นอกตนนอกตัวนี่ คงจะฟังคำตอบนี่ลำบากหน่อย ล่าม : The one who still has or still needs image or abstract or anything that you wish to relate yourself to understand this answer. So I think I'll ask our master to reply shortly and I can translate everything quite clearly to you, too. ล่าม : กราบเรียนขอให้พ่อท่านตอบสั้นๆ แล้วให้ดิฉันแปลเป็นตอนๆนะคะ พ่อท่าน : ตกลง ในศาสนาพุทธ ล่าม : In Buddhism พ่อท่าน : พระเจ้าของเราคือจิตวิญญาณ ล่าม : Our God is our spiritual พ่อท่าน : ซึ่งมีอยู่ที่ตัวเรา ล่าม : Which is inside us. พ่อท่าน : เมื่อเราทำจิตวิญญาณของเรา เป็นอันหนึ่งอันเดียวกับพระเจ้าแล้ว ล่าม : When we make our spirit, the same image of God. In unity with God พ่อท่าน : พระเจ้าก็ไม่ต้องอยู่ที่ไหน เราก็ไม่ต้องระลึกถึงพระเจ้า ล่าม : Then God is with us and we don't have to seek God outside. พ่อท่าน : เราเป็นพระเจ้า พระเจ้าก็เป็นเรา ล่าม : God is us and we are God. พ่อท่าน : เราก็ไม่ต้องระลึกถึงพระเจ้าที่ไหน เมื่อใดเราก็อยู่กับพระเจ้า ล่าม : And we are with God every moment. พ่อท่าน : ขอให้พระเจ้านั้นเป็นจริงก็แล้วกัน แล้วเราก็จะรู้ว่าเราเองไม่ต้องไปมีพระเจ้า แล้วพระเจ้าก็ไม่ต้องไปมีเรา ล่าม : If we have real God inside us we will know and we don't need to seek God anywhere else. พ่อท่าน : เมื่อเราต้องการเพชร เมื่อเรามีเพชรแล้ว เราก็ไม่ต้องการเพชร ล่าม : For example, if we want to have some piece of diamond and we have that piece of diamond, we don't have to seek anymore. The diamond is with us. พ่อท่าน : ที่จริงนั้นน่ะ เพชรคือเรา เราคือเพชร ล่าม : That means we're diamond and the diamond is us. ชาวฟรานซิสกัน : May I ask the master what is the philosophy of life and the belief of life after death? ล่าม : ซิสเตอร์อยากเรียนถาม พ่อท่านมีปรัชญาชีวิตว่าอย่างไร แล้วก็เรื่องของชีวิตในภาคหน้า ชีวิตหน้านี่เป็นอย่างไร พ่อท่าน : คำถามสองคำถามนั้น ตอบคำตอบเดียว ล่าม : Those two questions have only one answer. พ่อท่าน : ปรัชญาชีวิตของอาตมาคือ อาตมาไม่มีข้างหน้า ไม่มีอนาคต ล่าม : His philosophy of life is that he has no future and no future life. ชาวฟรานซิสกัน : คุณพ่อคะ ถ้าไม่มี future life ถ้าคุณพ่อไม่เชื่อว่ามี future life ทำไมคุณพ่อทำชีวิตนี้คะ พ่อท่าน : อะไรนะ ล่าม : Sister asked if Phra Bodhirak doesn't believe in future life then why does he continue this life with all his work. พ่อท่าน : Work คือ action, actuality เท่านั้นเอง ล่าม : His work what he does is just actuality. It's the present. พ่อท่าน : ก็ไม่มีอะไร ล่าม : It's nothing. ชาวฟรานซิสกัน : In that sense you don't expect a reward later. ล่าม : ถ้าอย่างนั้น ก็หมายความว่า พ่อท่านไม่ได้หวังผลอะไรในอนาคต พ่อท่าน : ถูกแล้ว ล่าม : Yes, that's right. พ่อท่าน : เราทำด้วยปัญญาที่เรามี ว่าเราควรทำสิ่งที่ดีที่สุด โดยการตรวจสอบระมัดระวัง แล้วก็จบในตัว ล่าม : What he does he will think and he will have all of the reflection to see the best thing to do. And when he decides that's the best thing to do, he will do it and finish with that. ชาวฟรานซิสกัน : Following this thought are you saying that there is no life after death. You don't believe in eternal life. ล่าม : ที่พูดกันมานี้ หมายความว่าไม่มีชีวิตต่อไปจากชีวิตนี้หรือ ไม่มีชีวิตอมตะหรือ ไม่มีชีวิตนิรันดรหรือ พ่อท่าน : สิ่งที่นิรันดรมี แต่ไม่ใช่เรา ล่าม : What is eternal exist but is not us. แล้วชีวิตข้างหน้าล่ะคะ 2 พ่อท่าน : ชีวิตข้างหน้า เมื่อเราจบมันก็จบ เมื่อเรามีมันก็มีเท่านั้น ล่าม : For the next life if we will have it, we will have it. If we do not have it, we will not have it. พ่อท่าน : แต่สิ่งที่เขามีก็มี เมื่