241130-3-156 ทางเอกภาค3-ตอน156(หน้า316)-พ่อท่าน-สันติอโศก-ท057.txt

าผู้ใดปรารถนาดีอย่างเป็นไปได้ดีอยู่มันก็ดีเรื่อยไปต่างคนต่างของจูเพราะว่าต่อไปมันเป็นไปได้ยิ่งเราได้รับความนับถือได้รับความยอมรับต่อสาธารณะต่อโลก ต่อสังคมเข้ามากๆเป็นที่กว้างขวางขึ้นใครๆก็พอใจใครๆก็อยากจะได้อยากจะเป็นอะไรเนี่ยแล้วคนที่ไม่รู้ตัวตามเขาเขาก็มาๆมั่งแล้วก็ไม่รู้ตัวว่าจะเป็นไปได้หรือไม่ได้เพราะว่าเรามานี่ไม่ใช่ของง่ายๆขนาดนี้ไม่มีปัญหาอะไรหรอกที่พวกคุณมานี่แหวกมาแม้แต่คำนินทาแม้แต่คนเขาต้านกันแม้แต่อะไรต่ออะไรที่ดึงหลังกันอยู่ด้วยซ้ำพวกคุณก็มากันด้วยพลังจิตที่มันแรงมันสูงไม่ใช่น้อยๆมันก็มีอินทรีย์มีภาระมีความรู้มีความพอใจเองอยู่จริงมันก็เป็นไปได้ดีในต่อไปแล้วคนที่ ตามเขาบ้างแล้วเท่าที่ตัวเองไม่มีพลังจิตไม่มีปัญญาไม่มีอินทรีย์ภาระอะไรหรอกแต่อย่าเห่อตามเขาก็เข้ามาเข้ามาแล้วก็มาเป็นไปไม่ได้เพราะว่าเรารู้กันอยู่ว่าเราอยู่กันเนี่ยจะต้องเป็นไปให้ได้อบรมตนฝึกฝนตนภาคเรียนสู้ฝืนก็ทำการฝึกหัดอยู่จริงๆไม่ใช่ว่าเราไม่ฝึกหัดขนาดฝึกหัดแล้วเราก็ยังต้องประคองพระพุทธเจ้าท่านว่าประคองแม้แต่จะประคองสติประคองการกระทำการที่จะทำให้เป็นไปประคองเหมือนยังกับเราประคองหม้อน้ำมันเดือดเดือดหม้อน้ำมันร้อนๆเต็มเทิร์นไว้บนหัวแล้วก็เดินไป ประคองประคองไม่ดีมันน้ำมันร้อนๆนี่มันกระจอกไหลลดตัวเราเองทุกร้อนน้ำมันน่ะมันรถออกมาต้องประคองให้ดีเหมือนเราจะสังเกตได้ว่าบางคนเรามันไม่ประคองมันไม่ระมัดระวังมันไม่ควบคุมจิตใจมันไม่ใช้ปัญญาวิจัยมันเข้าใจไม่ทันผีลายมันเข้าแทรกแซงทำให้เราจิตหม่นจิตมองจิตเศร้าพาให้เราจิตตกต่ำเป็นไปไม่ใช่ว่าไม่ดีไม่เจริญไม่ผ่องใสเบิกบานเป็นพุทธคุณย่าอยู่อย่างไรดีเผลอๆคล้ายๆมันเป็นไปได้ง่ายๆ ได้เลยนะอย่างที่เรายิ่งได้พิสูจน์ยิ่งได้ปฏิบัติมามากๆเนี่ยเราจะรู้เราจะเดินเข้าไปสู่ความเป็นพุทธะที่ท่านตั้งความหมายอุดมการณ์เอาไว้ชัดๆเราจะเป็นผู้รู้เป็นผู้ตื่นเป็นผู้เบิกบานเบิกบานแจ่มใสสดชื่นอยู่จริงๆเราจะไม่ได้เป็นคนห่อเหี่ยวหดหู่ทุกข์ร้อนลำบากหมองหม่นอะไรเราไม่เป็นน่ะนอกจากไม่เป็นแล้วเราจะต้องเป็นผู้รู้แต่ผมก็จ่ายเป็นผู้รู้เป็นผู้เข้าใจเป็นผู้มีปัญญาเรียกว่าผู้รู้แล้วก็เป็นผู้ที่แววไวตื่นเป็นผู้ที่ผู้ตื่นผู้แวววายเป็นผู้ตื่นเป็นผู้ที่ทันสมัยเป็นผู้ที่พัน จริงเป็นผู้ที่เจริญตื่นเนี่ยไม่รู้เจริญแล้วไม่รู้ก้าวหน้าอยู่ตื่นเป็นผู้ที่เดินนำเดินนำความดีเดินนำเขาไม่ทุกข์ก็เขาทุกข์ในโลกเขาทุกข์เราไม่ทุกข์เรานำหน้าเขาเขาทะเลาะวิวาทกันเราสงบเราเรียบร้อยเขายุ่งก็วุ่นวายแล้วสบายๆโปร่งว่าสบายไม่วุ่นอย่างนี้เรียกว่าพูดตื่นเป็นผู้ที่นำหน้าเขาเป็นผู้ที่นำพาเป็นผู้ที่เป็นหลักไม่ใช่เขาร้องไห้ก็ร้องตามเขาเขาทุกข์ก็ทุกข์ร้อนตามเขาเป็น หนักกว่าเขาด้วยเขาทุกข์เราทุกข์หนักกับเขาด้วยอะไรงี้ไม่ใช่เราต้องเป็นที่พึ่งเป็นผู้นำเป็นผู้ตื่นแล้วไม่ใช่เป็นผู้งมงายไม่ใช่เป็นผู้งมงายไม่น่าอุ้มงามไม่งมงายนี่เป็นอุดมการณ์หรืออุดมคติที่แปลโดยความหมายของพุทธโดยพยัญชนะก็เคยแปลฟังแล้วว่าพระพุทธแล้วว่ามันเป็นพฤติกรรมมีพฤติกรรมนั้นอยู่พฤติกรรมนั้นเป็นพฤติกรรมที่ลอยเหนืออุดถังเป็นสภาพเบื้องบนอุทานให้แปลว่าเบื้องบนหรือแปลว่าลอยขึ้นเหนืออยู่เหนือสภาพที่มีพฤติกรรมที่เหนือเขาจะแปลกันอย่างแรงๆขมๆหน่อยมีพฤติกรรมที่เหนือ ดีกว่าเขาเราเป็นผู้ที่มีพฤติกรรมที่ดีกว่าเขาแล้วเหนือกว่าเขาแล้วถ้าแปลก็ยังคงคมแปลว่าแปลกันอย่างยกตนข่มที่จริงไม่ใช่ยกตนมาเป็นสภาวะให้ได้อย่างนั้นเรากำลังมาเป็นตนเป็นพุทธก็บำเพ็ญตนเป็นผู้ที่มีสภาวะเหนือกว่าเขาดีกว่าเขาสูงกว่าเขาเจริญกว่าเขาหรือเจริญขึ้นลอยเหนือขึ้นสูงขึ้นแต่จะแปลโดยกลางๆถ้าจะแปลโดยเทียบว่าเป็นคนก็กว่าเขานำนี่ลักษณะตื่นแล้วจะต้องมีปัญญาเห็นจริงรู้จริงเป็นผู้รู้เป็นผู้เข้าใจความจริงไม่ใช่เข้าข้างตัวไม่ใช่ลำเอียงไม่ใช่ผิดผิดถูกถูกไม่ใช่แน่ๆชัดๆเป็นความเห็นแน่เป็นความเข้าใจแน่ เป็นความรู้ชัดรู้แจ้งมีลักษณะรูปมีลักษณะตื่นแล้วพร้อมกันนั้นก็เป็นคนสบายเบิกบานแจ่มใสสดชื่นสบายดีเป็นผู้ที่ไม่ได้มีจุดหรือมุ่งหมายหรือว่าไปเป็นอย่างนั้นเพราะฉะนั้นแม้แต่ชั่วขณะไม่ได้จบข่าวจบข่าวอะไรเราก็ทำตัวเราให้เป็นได้เสมออบรมตนรู้ว่าเรายืนอยู่ในสภาวะที่เราประสงค์และมุ่งหมายและเราก็ทำไม่มีใครทำให้เราเราทำด้วยความรู้เราทำด้วยความพยายามให้เป็นให้เป็นเป็นจนสนิทเนียนมันเป็นจนมันสนิทเนียนมันเป็นได้ง่ายๆอัตโนมัติต่อเนื่องเป็นสม บัตรเป็นที่ติดเป็นการเป็นไปได้โดยต่อเนื่องเกิดอย่างนี้ต่อเนื่องจนกระทั่งตั้งมั่นจนกระทั่งว่าเราแม้แต่จะไม่เอาจิตใจมาเอาใจใส่แต่มันก็เป็นเองเป็นอยู่เราจะไปคิดเป็นนึกเราจะไปไงมันก็ยังเป็นอย่างนี้อยู่เป็นอัปปนามันแน่แน่นอยู่อย่างนั้นแหละแน่นๆอยู่อย่างที่เราได้สร้างให้มันเป็นแล้วมันสมบูรณ์มันงามมันลงตัวมันก็ลงตัวอยู่อย่างนั้นอัปปนาแนบแน่นอย่างนั้นแน่วแน่ไม่คลอนแคลนไม่เปลี่ยนแปลงเพราะมันดีแล้วนี่ก็ไม่ได้ก็ดีอยากให้เปลี่ยนแม้เราจะเอาพลังงานแม้เราจะเอาจิตใจแม้เราจะเอาอะไรต่ออะไรดึงไปทำร่วมไปสร้างอื่นเป็นนมน้องไปอนุโลมไปอย่างนู้นอย่างนี้อะไรมันก็ไม่ออกนอกหลักที่แน่ๆๆๆที่ปากมั่น ณเจตะโสอภินิโลกนาปักมั่นใจเรานี่แหละเป็นตัวเก่งเป็นตัวปักใจมั่นหรือเป็นตัวปักมั่นในพระไตรปิฎกก็แปลว่าปักมั่นตัวเดียวแต่อาตมามาเติมใจเข้าไปอีกตัวนึงปากกาหรือว่าใจมันปักมั่นใจมันปากมันแน่แล้วเมื่อมันแน่นๆอยู่อย่างนี้เป็นของไม่หวั่นไหวไม่เปลี่ยนแปลงไม่แปรปรวนมันก็เป็นหลักที่พึ่งให้แก่โลกให้แก่มนุษยชาติเพราะมันเป็นความดีที่จริงมันเป็นความพิเศษหรือว่าเป็นความประเสริฐที่จริงแล้วมันก็เป็นหลักให้แก่คนอื่นๆอนุชนรุ่นหลังก็ตามหรือว่าใครคิดอยู่ ที่เกี่ยวข้องคนรุ่นแก่รุ่นก่อนแต่เขาไม่ได้ดีอย่างนี้เขาก็จะต้องมาตามตามหลักนี้อย่างนี้จริงๆแล้วเราก็จะต้องทำต้องรักษาช่วยกันใครได้ดีหน่อยก็ต้องให้ได้ปีนั้นไว้แล้วให้ดีมากขึ้นเจริญขึ้นเป็นไปขึ้นอรหันต์มาสู่บทเรียนที่เรากำลังเรียนอยู่ต่อไปอะไรที่นี้ก็ตามบทเรียนถ้า 317 นี่มันก็จะสูงขึ้นไปเลยนะในคำอธิบายช่วงต่อไปนี้ก็อ่านดูแล้วก็บรรยายไปเรื่อยๆนะเราบรรยายย้อนไปย้อนมาให้สัมภาษณ์เห็นอะไรหน้า 3007 เรามาถึงว่าเราจะเป็นผู้เจริญ ไม่ได้จริงและเร็วเมื่อเราปฏิบัติถูกมีสติปัฏฐานมีทางเอกทางใหญ่ทุกอิริยาบถปฏิบัติได้แล้วก็ให้ต้องเข้าใจฐานะของบุคคลให้ดีโดยเฉพาะตัวเราเองว่าเรามีอินทรีย์พละอยู่ขนาดใดระดับไหนและอยู่ในแง่ไหนมากต้องปรับเปลี่ยนไปทำในแง่ไหนอีกเราต้องตรวจตัวเราเองทุกคนไม่เท่ากันน่ะแล้วก็มีแง่เงื่อนไขหรือว่ามีสิ่งที่เรามันเป็นเราเป็นอาการอย่างนี้มันบกพร่องอย่างนี้มากหรืออย่างนี้เกินมากไปแล้วก็ต้องมากระทํา การใช้คำในการปฏิบัติธรรมในวัดแก้ปรับสลับคืนอะไรพวกนี้มันมากไปก็สลัดคืนมันไปมั่งถ้ามันไม่เป็นอย่างนี้ก็ต้องไปเป็นอีกอย่างนึงให้มันแก้กลับเพราะว่ามันไม่สมดุลแล้วก็แก้ไปปรับไปเงี้ยจึงได้บอกย้ำเน้นให้พวกเราฟังเสมอว่าเราปฏิบัติเป็นพระป่าแล้วก็ต้องมาเป็นพระบ้านบ้างมาเป็นพระบ้านพระบ้านมากแล้วเราก็ไปเป็นพระป่าบ้างมันจะสนิทเนียนเข้าในเข้าจนเราจะไม่ต้องออกป่าแต่เราจะมีป่าเราจะเข้าใจความหมายคำว่าป่าคืออะไรปากคือสิ่งที่มันปรุงแต่งน้อยลงมันเป็นเรื่องที่หมุนเวียนอยู่โดยง่ายๆโดยไม่ปรุงไม่ยอมไม่ กระรอกกับมนุษย์ในสังคมนี่มันปรุงมันสร้างมันคิดค้นมันธรรมดามันทำการเอาอะไรมาหลอกมาล่อกันอีกเยอะแล้วเรียกว่าสังขารโลกมากมายแต่ว่าธรรมชาติธรรมดาเนี่ยมันก็ปรุงก็สร้างตามที่มาเป็นไปขนาดนั้นมันยังถูกถูกดัดแปลงเลยในป่าก็ตามในสวนในต้นไม้ต้นพืชในธรรมชาติที่มันเกิดมันตั้งอยู่มันดับไปมันยังถูกเร่งรัดเร่งเร้าอะไรต่ออะไรต่างๆนานาโดยคนนี่แหละเป็นตัวการใหญ่บางทีงี้น้ำตกของเขาอยู่ดีๆเอาเวลาเอาของไปปรุงไปแปลงไปตกไปแต่งไปทำอะไรมันขึ้นจนให้บางทีทางน้ำก็เสียอะไรอะไรบ้างที่มันเคยดีเคยพอ เจาะไม่ได้เรื่องแล้วต้นหมารากไม้มันอยู่พึ่งพาอาศัยกันต้นเล็กต้นใหญ่ต้นอะไรอะไรต่างๆนานาหมุนเวียนพอกันเอาไปอันนี้ฉันไม่ชอบจ่ายอันนี้เอาอันนี้ออกเอาตัวนี้ไว้อะไรก็กลายเป็นขาดขาดกลุ่มขาดหมูขาดสิ่งหมุนเวียนต่างๆนานานี้เราก็ไม่เข้าใจแม้แต่ที่สุดต้นไม้มันก็เป็นพลังงานชนิดหนึ่งที่มันเกิดกระจายแผลอยู่ในสังคมอยู่ในธรรมชาติของมนุษย์เสร็จแล้วเราก็ไปตัดมันทิ้งหมดแล้วเราก็ไปสร้างตึกคอนกรีตขึ้นแล้วก็อยู่ในตึกคอนกรีตมันไม่เย็นเหมือนกับต้นไม้อยู่เราก็ไปเอาแอร์คอนดิชั่นมาใส่ให้ปรับไปแต่อากาศที่มันจะเย็นอย่างนึงเท่านั้นซึ่งมันต่างกันกับรายละเอียดของสิ่งที่ขับเคลื่อนกลุ่มออกมาจากต้นไม้ ที่เราได้อาศัยสัมพันธ์กันมาตั้งแต่แรกเกิดตั้งแต่ยังไม่มีเทคโนโลยียังไม่มีกรรมวิธีสร้างสิ่งพวกนี้มาทดแทนมันได้สนิทแนบแน่นเนียนเป็นสัญชาตญาณที่พึ่งพาอาศัยกันมาตั้งแต่โลกมันพยายามพัฒนาตนเองมาแล้วมันก็ทำวันนี้ผสมกระแสส่วนจนกระทั่งว่ามันได้ส่วนที่ดีนะถึงได้พัฒนาขึ้นมาเป็นคนคนนี้อาศัยเกิดจากดินน้ำไฟลมแล้วก็มาเป็นรวมไปทั้งหมดจนกระทั่งมาเป็นชีวะน้อยๆจนกระทั่งกลายเป็นชีวะพวกนี้มันพัฒนาขึ้นมานี่จากการผสมส่วนของพื้นฐานของรากฐานเดิมและปรับปรุงผสมผสานกันขึ้นมาค่อยๆพัฒนามาจนมาได้เป็นคนในเราถือว่าเป็นสมบัติทรัพยากรของโลกที่ สมเด็จพัฒนามาสูงสุดมีการหมุนเวียนอยู่กับธรรมชาติให้ครบพร้อมดินน้ำไฟลมแล้วก็ยังมามีต้นไม้มามีสัตว์มามีอะไรต่ออะไรต่างๆนานาก็เกิดมาทำหน้าที่ของมันมีหน้าที่แล้วมันก็หมุนเวียนถ่ายเทมีทั้งสภาพการเปลี่ยนแปลงอะไรต่ออะไรต่างๆนานาที่ละเอียดมากที่อาตมาพูดไม่หมดสัตว์ตัวนึงมันวิ่งมันเกิดการเคลื่อนย้ายแล้วมันทำให้อากาศก็เปลี่ยนอะไรใหญ่ๆอันนึงเคลื่อนไหวเพื่อไปเนี่ยอากาศมันก็จะเปลี่ยนแปลงและลมก็จะเปลี่ยนทิศอะไรมันก็จะเปลี่ยนย้ายมันไม่ตรงหรอกพวกเรานี่มันเกิดอยู่ในธรรมดาของโลก แล้วมันก็มาเกิดผสมผสานสิ่งเหล่านั้นน่ะสิ่งเหล่านั้นผสมผสานกันจริงๆอย่างสนิทเนียนลึกซึ้งจึงค่อยๆมีสิ่งพัฒนาเกิดได้คนก็เลยรับการผสมส่วนจากสิ่งเหล่านั้นตั้งแต่หยาบจนกระทั่งถึงละเอียดที่เรานับไม่ถึงแล้วมันก็มาเป็นสิ่งประเสริฐเพราะคนได้รับการปรับปรุงหรือว่าผสมผสานจนกระทั่งมาเกิดเหมือนกับเราพัฒนาเรามีเราจะทำให้มันเกิดเนี่ยเราทำต้นไม้เราปลูกต้นไม้เราผลิตอะไรผลิตมันขึ้นมาทำให้มันรีบเด้อตอนไม่ใช่คำว่าตอนคำเดียวบีบหน้า นั่นแหละทำให้มันเกิดอะไรขึ้นมาผสมให้มันทำสวนให้มันขึ้นเบรคขึ้นมาเนี่ยเราจะสรรสร้างกำเนิดเราจะสรรสร้างกำเนิดอย่างเราจะทำต้นไม้เนี่ยเราจะคิดปรุงคิดพยายามผสมพยายามปรับปรุงพยายามที่จะให้มันผสมส่วนผสมพันธุ์หรือว่าทำให้มันพัฒนาขึ้นมาให้มันเกิดเป็นต้นไม้ที่มีพันธุ์ที่ดีที่เราอย่างเขาพยายามที่จะทำมะละกอนี้ให้มันมีเนื้อเยอะหวานให้อร่อยแล้วก็ให้เม็ดมันน้อยลงอะไรเนี่ยเขาก็พยายามมาสรรค์สร้างเกิดผสมส่วนผสมพันธุ์ผสมกระทํา เกษตรกรรมแล้วเขาก็ทำจนกระทั่งกลายเป็นต้นมะละกอที่มีลูกมีผลตามที่ต้องการได้นี่ก็เป็นการพัฒนามะละกอโดยคนคิดขึ้นโดยคนพยายามทำลูกเล็กก็ทำให้มันลูกโตขึ้นโตขึ้นเรื่อยๆมีเนื้อดีมีเนื้อสมบูรณ์มีคุณค่าอาหารเยอะอะไรอย่างนี้คนทำอย่างนั้นขึ้นมาให้แก่โลกได้อย่างนี้เป็นการพัฒนาเป็นการสร้างสรรค์ที่ดีโลกก็มีธรรมชาติอย่างนั้นมาเหมือนกันมันพยายามที่จะสร้างสรรค์สิ่งที่ดีขึ้นดีขึ้นปรับปรุงขึ้นจนกระทั่งมันได้ชีวิตมนุษย์มันได้ชีวิตต้นไม้ชีวิตสัตว์ที่เจริญขึ้นมาจนได้ชีวิตมนุษย์ก็ยังพัฒนาขึ้นมาอีกให้เป็นมนุษย์ที่เจริญขึ้นมาเหมือนทำมะละกอให้มันดีผลดีขึ้นดีขึ้นมีคุณภาพดีขึ้น จนกระทั่งได้คนที่ดีขึ้นมาสูงสุดในระดับหนึ่งอายุก็ยาวนานอยู่ด้วยสันติสุขอยู่กันอย่างประสานเกื้อกูลจิตใจดีไม่โลภไม่โกรธอยู่กันอย่างเป็นสัตว์โคลงเป็นมนุษย์สัมพันธ์ที่สำคัญผสานผสมกันอยู่อย่างดีจนกระทั่งมนุษย์เองนี่โง่แล้วมนุษย์ก็ไปปรุงแต่งปรับเป็นอย่างยิ่งเกิดการขาดเกิดการทำลายแม้แต่ธรรมชาติแม้แต่สัดส่วนที่ควรจะพัฒนาปรับปรุงสังขารหรือว่าพยายามทำให้ดีขึ้นในช่วงหนึ่งคนก็จะทำต่อจากธรรมชาติขึ้นมานิดนึงเพราะอันนี้เป็นวัชพืชอันนี้เป็นสิ่งที่เลวร้ายเราเรียนศึกษาเราเอาออก อันนี้มันเจริญนะเนี่ยเหลือสิ่งที่ดีไว้มันก็เป็นการพัฒนามนุษย์ก็พัฒนาตัวเองพัฒนาธรรมชาติจนในช่วงต่อมาไม่ใช่พัฒนาความโลภจัดขึ้นทำลายธรรมชาติเมื่อทำลายธรรมชาติก็โยงมาถึงตัวมนุษย์มนุษย์ก็กลายเป็นสิ่งที่เสื่อมลงเสื่อมลงเพราะธรรมชาติมันไม่ครบการหมุนเวียนความหมุนเวียนการผสมผสานในการหมุนเวียนของทุกอย่างที่จะต้องเข้ามาเกี่ยวพันกันหมดเนี่ยขาดเพราะมันขาดคนก็เสื่อมลงเสื่อมลงเสื่อมลงอายุก็สั่นลงความนึกคิดยิ่งเลวลงวิญญาณยิ่งโลกจัดโทสะจัดโมหะจัดคนก็จึงด้อยลงอายุ แทนที่จะยืนคุณภาพของมนุษย์แทนที่จะเกื้อกูลเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กลายเป็นคนอำมหิตโหดร้ายขึ้นมาอะไรต่างๆพวกนี้เลวลงเร็วลงเร็วลงจนทุกวันนี้มันเลวลงมากแล้วคนมันเสื่อมลงมากแล้วใครรู้ทิศทางที่ดีอีกก็พัฒนาตัวเราเองขึ้นไปสุดที่เราจะทำได้ที่เรามาพากันทำนี่แหละเรามาพยายามพัฒนาทรัพยากรของโลกอันหนึ่งคือมนุษย์ให้ดีที่สุดขึ้นไปสู่ความดีที่โลกมันได้พัฒนามาแล้วโดยสิ่งแวดล้อมโดยทุกสิ่งทุกอย่างสัพพะธรรมะโดยทุกสิ่งทุกอย่างทั้งปวงทั้งมวลเราก็จะมาทำตนของเราขึ้นให้มันเป็นมนุษย์ที่เจริญที่สุดได้เท่าไรเราเอาสูงสุดให้ได้เราจะได้เท่าไหร่ สหวิริยะธรรมแล้วมันก็จะเป็นประโยชน์ต่อโลกเป็นประโยชน์ต่อตนนั่นแหละเราเองเราประเสริฐเราสบายเรารู้ธรรมชาติเรารู้ของจริงแล้วเราก็เหนือธรรมชาติทุกวันนี้ธรรมชาติมันเป็นธรรมชาติของคนเลวเพราะคนเลวมากแล้วมันก็เป็นตัวตัวแปรมันเป็นตัวฤทธิ์คนเลวคนนี้ออกฤทธิ์อย่างนี้แล้วก็มีกิจกรรมอิริยาบถจิตใจกายกรรมวจีกรรมมโนกรรมที่มันเป็นทุจริตหรือว่ามันเป็นไปในทางไม่ดีมันมีอยู่มากคนมีสภาพอย่างนี้อยู่มากเกิดอย่างนี้แล้วมันก็เลยเป็นตัวเป็นตัวแปรที่มากอยู่ในมนุษย์ชาติสังคมมันก็แปลลงไปหาทิพย์เราจะต้องมาเหนืออำนาจธรรมชาตินี้มันมีจริงนะที่เรียกว่าธรรมชาติ นี่คือสิ่งที่เกิดตามจริงตามที่ธรรมมะไปอย่างนั้นแล้วเพราะทุกวันนี้ธรรมะมันเป็นธรรมะเสื่อมทุกสิ่งทุกอย่างมันเป็นสิ่งเสื่อมส่วนเสื่อมมันขาดแคลนมันไม่สมบูรณ์มันพิการมันไม่ครบครันแต่ทุกวันนี้เราจึงมาเป็นผู้ที่รู้ความจริงให้ได้ว่าเราจะพัฒนาขึ้นเราจะไม่เป็นไปตามโลกที่มันดูดให้เราไปเป็นทำให้เราเสื่อมลงทำให้เราเป็นไปตามธรรมชาติที่มันไม่ใช่ธรรมชาติสมบูรณ์ทุกวันนี้ไม่ใช่ธรรมชาติสมบูรณ์จริงๆแม้แต่อากาศก็เป็น pollution มี solution มีกัมมันตภาพรังสี หมากรากไม้สะพัดขึ้นมาก็ไม่พอแต่ความหมุนเวียนของอะไรอะไรที่เคยเป็นอากาศที่สมบูรณ์ที่มันเป็นส่วนผสมทำให้เราเกิดมาเป็นมนุษย์ที่แข็งแรงเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์เป็นมนุษย์ที่มีจิตใจทั้งจิตใจทั้งร่างกายที่ดีแต่เดิมแต่ก่อนนี้องค์ประกอบของมันมันไม่สมบูรณ์องค์ประกอบทุกวันนี้ไม่สมบูรณ์แล้วแต่เราจะต้องมาพยายามเอาคืนมาเอาสิ่งที่ขาดแคลนคืนมาให้ตัวเราเองให้ได้มากที่สุดเราจะได้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์โดยเฉพาะจิตใจไม่เอาได้ก่อนร่างกายจะให้ไปเป็นคนที่มีอายุยืนหมื่นปีหลายหมื่นปีแข็งแรงอะไรอย่างที่มันเคยเป็นเคยมีเคยมนุษย์โลกไม่เคยทำได้เรายังดึงไปถึงนั้นไม่ได้หรอกด้วยทางกายภาพแต่ถ้าจิตภาพ สำเร็จก่อนพระพุทธเจ้าจึงเน้นหรือศาสนาจึงเน้นจินตภาพเมื่อจินตภาพได้ก่อนพระพุทธเจ้าก็ยืนยันมโนปุพพังคมาธัมมามโนเสฏฐามโนมยาจิตเราได้ดีแล้วเราได้ดีจิตเราชั่วแล้วเราก็จะต้องเดินชั่วว่าจิตเราได้ดีมันก็นำพานำพาตัวเองด้วยตัวเองไปก่อนตัวเองได้ดีก่อนแล้วก็นำพาผู้อื่นถึงจะเป็นหลักเป็นที่พึ่งเป็นผู้ก้าวหน้าก้าวอยู่ข้างหน้านำข้างหน้าไปพาสบายเพราะในโลกในสังขารและโลกที่เขาเองเขาไม่เข้าใจเขาปรุงเขาสร้างเขาเฟ้อเขาเกินเขาผลาญเขาหลงผิดก็นึกว่าเขาได้เขามีเขามากเขานึกว่ามันเป็น ที่แท้เขาขาดทุนที่แท้เขาขาดทุนก็ผลาญพร่าเขาทำลายก็ไม่ได้สร้างสรรค์และเขาก็ไม่ได้อยู่ดีด้วยมันไม่ดีนะมันร้อนแรงมันร้อนแรงมันเป็นปฏิกิริยาที่เกินปกติเกินความสมบูรณ์ของธรรมชาติของสังคมของมนุษย์ที่ควรเป็นมาเป็นการเรียนรู้ที่ต้องลึกซึ้งที่พูดนี่พูดให้ฟังนี่คิดว่าลึกซึ้งขึ้นไปนะไม่ใช่มาพูดสิ่งที่ตื้นเขินอยู่ย่ำแย่เกินไปก็มาพูดแล้วก็ไขให้ฟังชัดๆถ้าใครคิดตามมีปัญญารับรู้ได้จะเห็นได้เด่นชัดจะรู้ได้ชัดแจ้งแล้วเราก็มา เวลาขึ้นเท่าที่เราจะเป็นไปเมื่อเป็นผู้เจริญแล้วเป็นพุทธหรือเป็นพระอริยเจ้าชั้นสูงสูงๆแล้วบอกแล้วมันเป็นการเคลื่อนอยู่เป็นไปอยู่เป็นสุคติเป็นสมการเป็นสมการสมการโตสมัคคีมันเป็นถ้าเราจะเรียกจากพระพุทธเจ้าท่านเป็นยอดเขาเรียกว่าท่านตถาคตปะทะโตท่านไปดำเนินไปดีแล้วท่านไปนั่นแหละเป็นการเที่ยงเป็นการที่รู้ทิศทางที่ไม่มีอุปสรรคอะไรที่มาคั่นขวางเปลี่ยนเวรไม่มีอะไรมาเปลี่ยนเวรทิศทางท่านได้แล้วอย่างที่ทำเป็นรูปมือให้ดูเนี่ยท่านไปดีเลยนี่ท่านเที่ยงนี้มีการเที่ยงฟังให้ดีมันซ่อนอยู่ในการเที่ยงแต่ท่านไม่แปรปรวนแล้วท่านเที่ยงตรงแต่ท่านก็ไม่ได้หยุดอยู่นะ ไม่ได้หยุดนิ่งตายแห้งแกร่งไม่ใช่เจริญเจริญอยู่แต่เที่ยงนะใช้คำว่าเที่ยงแท้ท่านเที่ยงแท้เราก็พยายามทำให้ได้แม้เราจะเป็นเราก็จะต้องขึ้นสู่สูงแม้จะไปไงเราก็ต้องรู้เอเดนกำลังของเราไม่พออินทรีย์ภาระของเราไม่ถึงเราก็ต้องดึงตัวเองเข้ามามีสติรู้ตัวทั่วพร้อมทำให้ตรงเหมือนกันกับแนวของพระพุทธเจ้าเที่ยงตรงเพราะการจบการสูงสุดจบกิจสิ้นภาระนี้ไม่อื่นท่านเอาสิ่งที่มาวัดค่าว่าเราเป็นอรหันต์สูงสุดของมนุษย์นั้นก็เป็นความหมายที่เราจะเข้าใจชัดว่าถ้าเราอยู่สบายแล้วสบายคือเป็นผู้ไม่ร้อนใจ เป็นพูดสดชื่นเบิกบานและเป็นผู้รู้ตัวทั่วพร้อมที่มากที่สุดมีสติรู้ตัวทั่วพร้อมมากที่สุดนอกจากมีสติรู้ตัวทั่วพร้อมมากที่สุดแล้วเราจะเป็นผู้ที่มีปัญญาเรียกว่ารู้จึงแปลว่ารู้ตื่นมีศัตรูรู้ตัวพร้อมคือตื่นที่ปฏิบัติตนและเป็นผู้ตัวเราเองนี่แหละสบายเบิกบานแจ่มใสวันหนึ่งคืนหนึ่งเราก็ไม่มีความหม่นหมองอะไรเราไม่มีความหม่นหมองอะไรไม่มีความไม่ชอบใจที่ท่านขายไว้ในนิวรณ์อีกเพราะว่าถ้าเผื่อว่าเรามีประมุขเป็นความเบิกบานสดชื่นปรีดาปราโมทย์อยู่นี่เป็นอุปการะนะถ้าเราเป็นคนมีอาการไม่สบายใจไม่ชอบใจเป็นอดีตนี่เป็นอันตราย เป็นอันตรายเป็นความไม่ดีถ้าเราเข้าใจตรงเข้าใจอย่างมีปัญญารู้เรื่องอะไรเราจะทำให้แม้อารมณ์ไม่ดีเราไม่เอาอารมณ์ไม่ดีนี่แหละเธอคือปรมัตถ์ที่เราจะต้องรู้ตัวอย่าเผลอใจอย่าห่างใจเสมออารมณ์ไม่ดีไม่เอาเรื่องอะไรหรอกเอาอารมณ์ไม่ดีใส่เข้าไปที่ตัวเราเราเป็นคนระมัดระวังเราเป็นคนทำได้คนอื่นจะมาทำให้อารมณ์ของเราดีนั้นยากแม้เราจะต้องไปถูกหลอกชั่วคราวอารมณ์เราไม่ดีวันนี้ไปดูล้อต๊อกแสดงไปดู 4 โพธิ์แสดงแล้วก็ไปนั่งดูหัวเราะทำเป็นหัวเราะอะไรไปตามที่เขาหลอกเขาหลอกเขาเอาอะไรมาใส่ใจเราก็ไม่รู้บางทีเราโง่ๆแล้วเขาก็เอาอะไรอะไรมาเป็นเรื่องไม่เข้าเรื่อง ยัดเข้าไปในหัวสมองวุ่นๆด้วยเลอะๆเน่าๆด้วยแล้วเราก็ว่าไอ้การหัวเราะนี้เป็นการดีเปล่าเป็นการกลบเกลื่อนโดยรูปเท่านั้นเองแล้วก็ถูกอาการอะไรที่เขามีจิตวิทยาหน่อยที่จะบังคับให้เราหัวเราะอะไรไปชั่วคราวมันไม่ได้เป็นการแก้ไขที่ต้นเหตุด้วยว่าเราทุกข์อะไรแล้วหม่นหมองเพราะเหตุอะไรแล้วก็ถอนเหตุนั้นแล้วมันก็จะปลดปล่อยไปได้เราไม่ได้แก่แล้วพลางๆลงๆกับการแก้ไขโลกโลกแบบนี้เป็นการพลางๆรวมๆให้เปลืองเวลาดีไม่ดีเอาสิ่งที่เลวร้ายมาเข้าใจผิดใส่เข้าไปในใจด้วยแล้วเลอะเทอะเพราะเราแก้ที่ต้นเหตุจริงเลยว่าทำไมเราหม่นหมองทำไมเราไม่ยินดีทำไมเราอับเฉา ยกตัวอย่างง่ายๆว่าเราเองนี่พอได้ยินเสียงระฆังและจิตใจเออแทนที่จะว่างๆธรรมดาหรือว่าเออดีนะมีความยินดีมีฉันทะเรายินดีแล้วแม้เราจะได้มานั่งฟังธรรมก็เป็นหดตัวแหม่เราไม่อยากไปเลยไปฟังธรรมต้องตื่นแล้วนอนอย่างนี้อร่อยดีกว่าอะไรงี้แล้วก็มาวิเคราะห์ว่าเรานอนอย่างนั้นน่ะเราไม่พอหรือก็เรามานั่งฟังธรรมนี่เป็นกรรมกิริยาที่พัฒนาอันไหนเราจะได้สิ่งที่ดีกว่ากันแล้วก็เทียบเคียงไปมันก็เห็นความจริงมันก็รู้ถ้าเรานอนพอถ้าเรานอนไม่พอจริงๆบอกว่าไม่ได้หรอกถ้าขืนออกไปนี่นะแล้วไม่สบายแน่ทุกข์ร้อนป่วยไข้มีเรื่องที่จะต่อตามมามากหลายจริงๆนี่เรากำลังป่วยด้วยมีระฆังแล้วเราก็ทำเป็น ไปพยายามจะมาบางคนอาจจะมีจิตใจเป็นฉันทะไม่อยากจะมาเสร็จแล้วเราก็จะป่วยหนักนี้เราก็ไม่เอาแม้เราจะเห็นดีอย่างนี้เราก็ไม่เอาแล้วทรมานตัวเราเองป่วยนะอย่างนี้เป็นต้นแต่นี่ก็ไม่ป่วยพักผ่อนก็พอหรือแม้จะขาดเด็ดขาดหน่อยก็ไม่เป็นไรหรอกมันทำงานหนักมันเมื่อยแล้วก็ควรจะพักผ่อนต่อแล้วก็ไม่ต้องพักผ่อนต่อก็มานี่มันดีกว่านะนี่มาได้รับอาหารที่เจริญในอันนี้สูงกว่านั้นไอ้พักผ่อนวันเดียวก็เดี๋ยวแก้ไขประเดี๋ยวพักไปผ่อนไปอะไรไปอีกวันหนึ่งคืนหนึ่งสองวันเดี๋ยวก็หายแต่นี่มันได้ดีกว่านะมีแก่นสารสาระกว่าอะไรเทียบเคียงไปอย่างนี้นี่บอกเชิงวิถีบอกเชิงคิดและเชิงคิดอะไรอย่างนี้เปรียบเทียบแล้วก็จะเห็นความจริงทุกตอนทุกท่านเราควรจะเป็นอะไรควร ทำอะไรคุณจะไม่ยินดีทำไมแม้ที่สุดเราไม่ได้เจตนาจะรับสิ่งที่ไม่ดีอันนี้มาเลยสิ่งไม่ดีอันนี้มันก็มาหาเรามาสัมผัสมาแตะต้องมากระทุ้งมากระแทกแล้วเราก็จะทำใจของเราให้มายินดีเราจะทำทำไมเราไม่ได้ไปทำเอานะไอ้สิ่งที่มันสัมผัสเรามันกระทุ้งมันกระแทกมันกะเทินเรานั้นเป็นสิ่งไม่ดีเราต้องอ่านให้ออกว่าอันนั้นเอออันนั้นไม่ดีนะไม่ดีแล้วมากระทบเราแล้วเราไม่ได้เป็นคนหาเรื่องเราไม่ได้เป็นคนกระทำหรือบางทีจะเป็นส่วนกับเราบ้างแต่คนนั้นเขาก็เอาไปปรุงไปสร้างไปแต่งก็เข้าใจไม่ได้เขาเข้าใจผิดแล้วเขาก็เลยมาทำแรงๆมาทำไม่ดีออกมาให้เราเราก็ต้องเห็นใจเขาเพราะเรามีส่วนเหมือนกันนะเมื่อเรารู้ว่าเราก็เพราะเรามีส่วนเหมือนกัน เช่นเราถูกด่าอโศกถูกด่าพระโพธิรักษ์ถูกด่าก็เพราะว่าอาตมาไปเตือนเขาจริงเขาว่าเขาปรับปรุงสิ่งที่เขาติดเขายึดสิ่งที่เขาหลงอยู่ว่ามันควรดีเราก็เห็นว่ามันไม่ดีหรอกคุณทำอย่างนั้นอยู่มันไม่ดีแล้วก็พูดแรงมั่งเขาก็เข้าใจยังไม่ได้เขาก็กระเทือนใจเขาก็จะปกป้องรักษาสิ่งที่เขาหวงแหนไว้ทั้งๆที่รักษาสิ่งที่ไม่ดีหวงแหนสิ่งที่ไม่ดีอยู่เราจะให้เขาแก้ไขเขาเข้าใจยังไม่ได้เขาก็ไม่แก้ไขแล้วก็ไม่ชอบใจเราด้วยที่เราจะไปแก้ไขเขาไปเปลี่ยนแปลงเขาเขาไม่ชอบใจเขาก็ด่าเรามั่งเขาก็ว่ามันกระแทกกระทุ้งมาหาเราบ้างแล้วก็ต้องใจเย็นมันไปจากเราเหมือนกันนะแล้วก็สบายๆเออใช่แล้วมันก็เขาก็เพราะเราเหมือนกันแหละ แล้วเราเองเราก็ต้องปรับปรุงเออมันแรงไปมันไม่ดีไปมันไม่ฉลาดพอที่จะให้เขารู้สึกสำนึกเข้าใจยอมรับสุดท้ายแก้ไขปรับปรุงเราจะทำอย่างไรเราต้องเก่งหรือเราต้องฉลาดเราต้องรู้เนี่ยเราก็ต้องทำที่จริงอะไรอะไรอื่นในโลกเรามาแก้ไขตัวเองทั้งนั้นพระอรหันต์เจ้าจะเข้าใจเรายังไม่ดีสุดยังไม่เก่งสุดขนาดพระพุทธเจ้าแท้ๆท่านยังทำงานแล้วก็ยังไปกระทุ้งกระเทือนคนอื่นคนอื่นก็กระท้อนมาถึงท่านสุดท้ายต้องมาอาฆาตมาดร้ายกับท่านยังมีเลยจำเป็น